દ્વૈપાયન વિચારોઽત્ર ન કર્તવ્યસ્ત્વયાનઘ । માતુર્વચનમાદાય વિહરસ્વ યથાસુખમ્
દ્વૈપાયન, હે નિર્દોષ, અહીં તારે વિચાર કરવાની જરૂર નથી; તું તારી માતાની વાત સ્વીકાર અને મનપસંદ રીતે વર્ત.
વ્યાસ ઉવાચ ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા માતુશ્ચ પ્રાર્થનં તથા । નિઃશઙ્કોઽહં તદા જાતઃ કાર્યે તસ્મિઞ્જુગુપ્સિતે
વ્યાસ કહે છે: તેની વાત અને મારી માતાની વિનંતી સાંભળીને, હું એ નિંદિત કાર્ય માટે નિઃશંક બની ગયો.
અમ્બિકાયાં પ્રવૃત્તોઽહમૃતુમત્યાં મુદા નિશિ । મયિ વિમનસાયાં તુ તાપસે કુત્સિતે ભૃશમ્
રાતે, હું ઋતુમતી અંબિકા પાસે આનંદપૂર્વક ગયો; પણ તે, તપસ્વીને જોઈને, ખૂબ જ ઉદાસ થઈ ગઈ.
શપ્તા મયા સા સુશ્રોણી પ્રસઙ્ગે પ્રથમે તદા । અન્ધસ્તે ભવિતા પુત્રો યતો નેત્રે નિમીલિતે
પ્રથમ સંસર્ગ સમયે, મેં એ સુંદર કટિવાળી સ્ત્રીને શાપ આપ્યો: 'તમે આંખો બંધ કરી, એટલે તમારો પુત્ર અંધ હશે.'
દ્વિતીયેઽહ્નિ મુનિશ્રેષ્ઠ પૃષ્ટો માત્રા રહઃ પુનઃ । ભવિષ્યતિ સુતઃ પુત્ર કાશિરાજસુતોદરે
બીજા દિવસે, હે મુનિશ્રેષ્ઠ, મારી માતાએ ફરીથી એકાંતમાં પૂછ્યું, ત્યારે મેં કહ્યું: 'કાશીરાજની પુત્રીના ગર્ભમાં પુત્ર જન્મશે.'
મયોક્તા જનની તત્ર વ્રીડાનમ્રમુખેન હ । વિનેત્રો ભવિતા પુત્રો માતઃ શાપાન્મમૈવ હિ
ત્યાં, મેં મારી માતાને, જે શરમથી મુંહ નીચે કરી હતી, કહ્યું: 'માતા, મારા શાપથી તમારો પુત્ર અંધ થશે.'
તયા નિર્ભર્ત્સિતસ્તત્ર કઠોરવચસા મુને । કથં પુત્ર ત્વયા શપ્તા પુત્રસ્તેઽન્ધો ભવિષ્યતિ
તે સમયે, મને માતાએ કઠોર શબ્દોમાં ડાંટ્યું: 'પુત્ર, તું તારા પોતાના પુત્રને કેમ શાપ આપ્યો, જેથી તે અંધ બની જશે?'
; વ્યાસસ્વકીયમોહવર્ણનમ્ વ્યાસ ઉવાચ વાસવી ચકિતા જાતા શ્રુત્વા મે વાક્યમીદૃશમ્ । દાશેયી મામુવાચેદં પુત્રાર્થે ભૃશમાતુરા
વ્યાસ કહે છે: મારી વાત સાંભળીને વાસવી અચકાઈ ગઈ; દાસીની પુત્રી, પુત્રની ઇચ્છાથી ખૂબ જ વ્યથિત, મને 이렇게 બોલી.
અમ્બાલિકા વધૂર્ધન્યા કાશિરાજસુતા સુત । ભાર્યા વિચિત્રવીર્યસ્ય વિધવા શોકસંયુતા
અંબાલિકા, ધન્ય વધૂ, કાશીરાજની પુત્રી, વિचित्रવીર્યની પત્ની હતી અને હવે વિધવા બની દુઃખમાં હતી.
સર્વલક્ષણસમ્પન્ના રૂપયૌવનશાલિની । તસ્યાં જનય સઙ્ગં ત્વં કૃત્વા પુત્રં સુસમ્મતમ્
તેમાં બધા શુભ લક્ષણો હતા, સુંદરતા અને યુવાનપણું હતું; તું તેના સાથે સંસર્ગ કરીને સર્વેને પસંદ પડે એવો પુત્ર જન્માવ.
નાન્ધો રાજાધિકારી સ્યાત્તસ્માત્પુત્ર મનોહરમ્ । ઉત્પાદય રાજપુત્ર્યાં વચનાન્મમ માનદ
અંધ માણસ રાજા ન બની શકે; તેથી, હે માન આપનાર, મારી આજ્ઞાથી રાજકુમારી સાથે મનપસંદ પુત્ર જન્માવ.
ઇત્યુક્તોઽહં તદા માત્રા સ્થિતસ્તત્ર ગજાહ્વયે । યાવદૃતુમતી જાતા કાશિરાજસુતા મુને
મારી માતાએ એવી રીતે કહ્યું, ત્યારે હું ગજાહ્વયમાં રહ્યો, જ્યાં સુધી કાશીરાજની પુત્રી ઋતુમતી થાય, હે મુનિ.
એકાન્તે શયનાગારે પ્રાપ્તા સા મમ સન્નિધૌ । લજ્જમાના સુકેશાન્તા સ્વશ્વશ્રૂવચનાત્તદા
એકાંતમાં શયનગૃહમાં, મારી હાજરીમાં, તે એકલી આવી; તેના સુંદર વાળ નીચે ઝૂકેલા, શરમાતી, અને શ્વશ્રૂના કહ્યા મુજબ.
દૃષ્ટ્વા માં જટિલં દાન્તં તાપસં રસવર્જિતમ્ । સા સ્વેદવદના જાતા પાણ્ડુરા વિમના ભૃશમ્
મને જોઈને—જટાવાળું, સંયમિત, તપસ્વી અને રાસથી વિમુક્ત—તેના ચહેરા પર પसीનો આવી ગયો, તે ફકી પડી, અને ખૂબ જ ઉદાસ થઈ ગઈ.
કુપિતોઽહં તદા દૃષ્ટ્વા કામિનીં નિશિ સઙ્ગતામ્ । વેપમાનાં સ્થિતાં પાર્શ્વે હ્યબ્રવં તામહં રુષા
રાતે, મારી બાજુમાં, કામના ભરેલી, કાંપતી સ્ત્રીને જોઈને હું ગુસ્સે થઈ ગયો અને તેને કડક શબ્દોમાં કહ્યું.
દૃષ્ટ્વા માં યદિ ગર્વેણ પાણ્ડુવર્ણા સમાવૃતા । અતસ્તે તનયઃ પાણ્ડુર્ભવિષ્યતિ સુમધ્યમે
જો તું અહંકારથી મને જોઈને ફકી પડી જાય, તો, સુમધ્યમ, તારો પુત્ર પણ ફકી રંગનો થશે.
ઇત્યુક્ત્વા નિશિ તત્રૈવ સ્થિતોઽમ્બાલિકયા યુતઃ । ભુક્ત્વા તાં નિશિ નિર્યાતઃ સ્થાનમાપૃચ્છ્ય માતરમ્
આ રીતે કહીને, હું એ રાતે અંબાલિકા સાથે રહ્યો; રાતે એક થઈ, પછી તેની માતાને વિદાય લઈ, ત્યાંથી નીકળી ગયો.
તતસ્તાભ્યાં સુતૌ કાલે પ્રસૂતાવન્ધપાણ્ડુરૌ । ધૃતરાષ્ટ્રશ્ચ પાણ્ડુશ્ચ પ્રથિતૌ સમ્બભૂવતુઃ
પછી, સમય આવતા, એ બંનેમાંથી બે પુત્રો જન્મ્યા—એક અંધ અને એક ફકી; ધૃતરાષ્ટ્ર અને પાંડુ, બંને પ્રસિદ્ધ થયા.
માતા મે વિમના જાતા તાદૃશૌ વીક્ષ્ય તૌ સુતૌ । તતઃ સંવત્સરસ્યાન્તે મામાહૂય તદાબ્રવીત્
મારી માતા એ બંને પુત્રોને એવા જોઈને દુઃખી થઈ ગઈ; પછી, એક વર્ષ પછી, તેણે મને બોલાવીને કહ્યું.
દ્વૈપાયન સુતૌ જાતૌ રાજ્યયોગ્યૌ ન તાદૃશૌ । અન્યં મનોહરં પુત્રં સમુત્પાદય મે પ્રિયમ્
દ્વૈપાયન, બે પુત્રો રાજય માટે યોગ્ય તો છે, પણ મનગમતા નથી; મને એક વધુ મનમોહક અને પ્રિય પુત્ર આપ.
તથેતિ સા મયા પ્રોક્તા મુદિતા જનની તદા । અમ્બિકાં પ્રાર્થયામાસ સુતાર્થે કાલ આગતે
હું 'એવું જ હશે' કહીને સંમતિ આપી, અને મારી માતા ખુશ થઈ; સમય આવતા, પુત્ર માટે અંબિકા પાસે વિનંતી કરી.
પુત્રિ વ્યાસં સમાલિઙ્ગ્ય પુત્રમુત્પાદયાદ્ભુતમ્ । કુરુવંશસ્ય કર્તારં રાજ્યયોગ્યં વરાનને
પુત્રી, વ્યાસને અંકે લઈ, અદભૂત પુત્ર જન્માવજે—કુરુવંશનો સ્થાપક, રાજય માટે યોગ્ય, ઓ સુંદર.
વધૂર્લજ્જાન્વિતા કિઞ્ચિન્નોવાચ વચનં તદા । ગતોઽહં શયનાગારે માતુસ્તદ્વચનાન્નિશિ
વધૂ શરમથી ભરેલી હતી, એ સમયે કંઈ બોલી નહીં; હું, માતાના કહ્યા મુજબ, રાતે શયનગૃહમાં ગયો.
દાસી વિચિત્રવીર્યસ્ય રૂપયૌવનસંયુતા । પ્રેષિતામ્બિકયા ત્વત્ર વિચિત્રાભરણામ્બરા
વિચિત્રવીર્યની દાસી, સુંદરતા અને યુવાનથી ભરપૂર, ભવ્ય આભૂષણ અને વસ્ત્રો પહેરી, અંબિકા દ્વારા ત્યાં મોકલવામાં આવી.
ચન્દનારક્તદેહા સા પુષ્પમાલાવિભૂષિતા । આયાતા હાવસંયુક્તા સુકેશી હંસગામિની
તેના શરીર પર ચંદનથી લાલાશ આવી, ફૂલની માળાથી સજ્જ, હાવભર્યા ચાલ, સુંદર વાળ, હંસ જેવી ચાલ—એ મારી પાસે આવી.
પર્યઙ્કે માં સમાવેશ્ય સંસ્થિતા પ્રેમસંયુતા । પ્રસન્નોઽહં તદા તસ્યા વિલાસેનાભવં મુને
તે મને પલંગ પર અંકે લઈ, પ્રેમથી ભરેલી, સ્થિર રહી; મુનિ, તેની રમણીયતા જોઈને હું પ્રસન્ન થયો.
રાત્રૌ સંક્રીડિતં પ્રેમ્ણા તયા સહ મયા ભૃશમ્ । વરો દત્તઃ પુનસ્તસ્યૈ પ્રસન્નેન તુ નારદ
રાતે, હું તેના સાથે પ્રેમથી એક થયો; નારદ, પ્રસન્ન થઈ, મેં તેને ફરી એક વાર વર આપ્યો.
સુભગે ભવિતા પુત્રઃ સર્વલક્ષણસંયુતઃ । સુરૂપઃ સર્વધર્મજ્ઞઃ સત્યવાદી શમે રતઃ
સુભાગે, તને સર્વ ગુણોથી યુક્ત, સુંદર, સર્વ ધર્મ જાણનાર, સત્યવાડી અને શાંતિમાં રત પુત્ર મળશે.
સ તદા વિદુરો જાતસ્ત્રયઃ પુત્રા મયાભવન્ । માયા વૃદ્ધિં ગતા સાધો પરક્ષેત્રોદ્ભવે મમ
એ રીતે, તે સમયે વિદુરનો જન્મ થયો; મારા ત્રણ પુત્ર થયા. સાધુ, પરક્ષેત્રમાંથી જન્મે મારી શક્તિ વધેલી.
વિસ્મૃતઃ શુકસમ્બન્ધી વિરહઃ શોકકારણમ્ । દૃષ્ટ્વા ત્રીન્સ્વસુતાન્કામં બલિનો વીર્યસમ્મતાન્
શુક સાથેનો સંબંધ ભૂલી ગયો; વિયોગ દુઃખનું કારણ બન્યો, છતાં મારા ત્રણ પુત્રોને જોઈને, જે શક્તિશાળી અને વીર્યમાં પ્રસિદ્ધ હતા.