બ્રૂહિ મે ગમનોપાયં પુરે તસ્યાતિદુર્ગમે । કથં ત્વમાગતા તસ્માત્સઙ્કટાદત્ર તદ્વદ
એના શહેરમાં જવું બહુ જ મુશ્કેલ છે—મને ત્યાં પહોંચવાનો ઉપાય કહે. તું એ સંકટમાંથી અહીં કેવી રીતે આવી, એ પણ કહે.
યશોવત્યુવાચ બાલભાવાન્મયા મન્ત્રો ભગવત્યા વિશાંપતે । પ્રાપ્તોઽસ્તિ બ્રાહ્મણાત્સિદ્ધાત્સબીજધ્યાનપૂર્વકઃ
યશોવતીએ કહ્યું: બાળપણમાં મને એક સિદ્ધ બ્રાહ્મણ પાસેથી બીજાક્ષર સાથે ધ્યાન કરવાનું, ભગવતી માટેનું મંત્ર મળ્યું હતું, રાજન.
તત્રાવસ્થિતયા રાજન્ મયા ચિત્તે વિચારિતમ્ । આરાધયામિ સતતં ચણ્ડિકાં ચણ્ડવિક્રમામ્
રાજા, ત્યાં રહીને મેં મનમાં નક્કી કર્યું કે હું ચંડિકાનું સતત આરાધન કરું—જે અત્યંત પરાક્રમી છે.
સા દેવી સેવિતા કામં બન્ધમોક્ષં કરિષ્યતિ । ભક્તાનુકમ્પિની શક્તિઃ સમર્થા સર્વસાધને
એ દેવી, જ્યારે ભક્તિપૂર્વક સેવાય છે, ત્યારે બંધનમાંથી મુક્તિ જરૂર આપે છે; ભક્તો પર દયા કરનારી એ શક્તિ બધું સાધવામાં સમર્થ છે.
યા વિશ્વં સૃજતે શક્ત્યા પાલયત્યેવ સા પુનઃ । કલ્પાન્તે સંહરત્યેવ નિરાકારા નિરાશ્રયા
જે પોતાની શક્તિથી જગતનું સર્જન કરે છે, જાળવે છે અને કલ્પના અંતે સ્વરૂપરહિત બની બધું સંહારી લે છે—એ દેવી આધારરહિત છે.
ઇતિ સઞ્ચિન્ત્ય મનસા દેવીં વિશ્વેશ્વરીં શિવામ્ । ધ્યાત્વા રક્તામ્બરાં સૌમ્યાં સુરક્તનયનાં હૃદિ
આવી રીતે મનમાં વિશ્વની ઈશ્વરી, કલ્યાણમયી દેવીનું ચિંતન કરીને, હું મનમાં લાલ વસ્ત્ર પહેરેલી, સૌમ્ય અને લાલ આંખોવાળી દેવીનું ધ્યાન કરતું હતું.
સંસ્મૃત્ય મનસા રૂપં મન્ત્રજાપ્યપરાભવમ્ । ઉપાસિતા મયા દેવી માસમેકં સમાધિના
મારે મનમાં એનું રૂપ સ્મરીને, મંત્રજાપમાં લીન રહી, એક મહિનો સુધી સમાધિથી દેવીની ઉપાસના કરી.
સ્વપ્ને મમ સમાયાતા ભક્તિભાવેન તોષિતા । મામાહામૃતયા વાચા કિં સુપ્તાસીતિ ચણ્ડિકા
મારી ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈ, ચંડિકા દેવી સ્વપ્નમાં આવી અને અમૃત જેવી વાણીથી પૂછ્યું: 'શું તું ઊંઘી રહી છે?'
ઉત્તિષ્ઠ યાહિ તરસા ગઙ્ગાતીરં મનોહરમ્ । આગમિષ્યતિ તત્રાસૌ હૈહયો નૃપપુઙ્ગવઃ
ઉઠ, જલદી ગંગાના મનમોહક કિનારે જા; ત્યાં હૈહય વંશનો મહાન રાજા આવશે.
એકવીરો મહાબાહુઃ સર્વશત્રુવિમર્દનઃ । દત્તાત્રેયેણ મન્મન્ત્રો મહાવિદ્યાભિધઃ પરઃ
એ એકલો વિર છે, બલવાન છે, બધા દુશ્મનોને હરાવનાર છે; દત્તાત્રેયે એને મહાન વિદ્યા રૂપ મંત્ર આપ્યો છે.
દત્તોઽસ્મૈ સોઽપિ સતતં મામુપાસ્તેઽતિભક્તિતઃ । મય્યાસક્તમતિર્નિત્યં મમ પૂજાપરાયણઃ
એ મંત્ર દત્તાત્રેયે એને આપ્યો છે અને એ સતત મારી ભક્તિથી મારી પૂજા કરે છે; એની બુદ્ધિ હંમેશા મારામાં જ જોડાયેલી છે.
મામેવ સર્વભૂતેષુ ધ્યાયન્નાસ્તે ચ મત્પરઃ । સ તે દુઃખવિનાશં વૈ કરિષ્યતિ મહામતિઃ
એ મહાન બુદ્ધિ ધરાવનાર, બધા જીવોમાં મારું ધ્યાન કરે છે અને મારામાં તત્પર રહે છે; એ તારો દુઃખ અવશ્ય દૂર કરશે.
માસુતો વિહરંસ્તત્ર તવ ત્રાતા ભવિષ્યતિ । હત્વા તં રાક્ષસં ઘોરં મોચયિષ્યતિ માનિનીમ્
ત્યાં એક મહિનો રહે ત્યારે એ તારો રક્ષક બનશે, એ ભયાનક રાક્ષસને મારીને ગર્વી સ્ત્રીને મુક્ત કરશે.
એકાવલીમેકવીરઃ સર્વશાસ્ત્રવિશારદઃ । પશ્ચાત્સૈવ પતિઃ કાર્યસ્ત્વયા રાજસુતઃ શુભઃ
એ એકલો વિર, સર્વ શાસ્ત્રોમાં પંડિત અને એકાવલી—પછી એ રાજકુમારને તું પતિ રૂપે સ્વીકારજે.
ઇત્યુક્ત્વાન્તર્દધે દેવી પ્રબુદ્ધાહં તદૈવ હિ । કથિતં સ્વપ્નવૃત્તાન્તં દેવ્યાશ્ચારાધનં તથા
આ રીતે દેવી બોલી અને અદૃશ્ય થઈ ગઈ; એ જ ક્ષણે હું જાગી અને સ્વપ્નમાં જે બન્યું અને દેવીની પૂજાનું વર્ણન કર્યું.
પ્રસન્નવદના જાતા શ્રુત્વા સા કમલેક્ષણા । વિશેષેણ ચ સન્તુષ્ટા મામુવાચ શુચિસ્મિતા
આ સાંભળીને કમળની આંખોવાળી એ સ્ત્રી આનંદિત થઈ, વિશેષ ખુશ થઈ અને શુદ્ધ સ્મિત સાથે મને કહ્યું.
ગચ્છ તત્ર ત્વરાયુક્તા કુરુ કાર્યં મમ પ્રિયે । સત્યવાક્યા ભગવતી સાવાં મોક્ષં વિધાસ્યતિ
"મારા પ્રિયે, તું ત્યાં જલદી જઈને મારું કાર્ય પૂરું કર; સત્યવચનવાળી ભગવાન તને પણ મને પણ મોક્ષ આપશે."
ઇત્યાજ્ઞપ્તા તયા ચાહં સખ્યા વૈ પ્રેમયુક્તયા । મત્વોપસરણં યુક્તં તસ્માત્સ્થાનાત્તદા નૃપ
એ પ્રેમભરી સખી દ્વારા આ રીતે આજ્ઞા મળતાં, રાજા, હું એ સ્થળ છોડવું યોગ્ય માન્યું.
ચાલિતાહં તતઃ શીઘ્રં મહાદેવીપ્રસાદતઃ । માર્ગજ્ઞાનં શીઘ્રગતિર્મયા પ્રાપ્તા નૃપાત્મજ
પછી મહાદેવીની કૃપાથી હું તરત જ ચાલવા લાગી; માર્ગનું જ્ઞાન અને ઝડપથી આગળ વધવાની શક્તિ મને મળી, રાજકુમાર.
ઇત્યેતત્કથિતં સર્વં કારણં મમ દુઃખજમ્ । કસ્ત્વં કસ્ય સુતશ્ચેતિ વદ વીર યથા તથા
હવે તારા પ્રશ્ન મુજબ મારા દુઃખનું કારણ બધું કહી દીધું; હવે તું કોણ છે અને કોના પુત્ર છે, એ સાચું-સાચું કહેજે, વિર.
; એકવીરૈકાવલ્યોર્વિવાહવર્ણનમ્ વ્યાસ ઉવાચ તસ્યાસ્તુ વચનં શ્રુત્વા રમાપુત્રઃ પ્રતાપવાન્ । પ્રફુલ્લવદનામ્ભોજસ્તામુવાચ વિશામ્પતે
વ્યાસ કહે છે: એના શબ્દો સાંભળીને, લક્ષ્મીપુત્ર પરાક્રમી રાજકુમાર, કમળ જેવું ખીલેલું ચહેરું લઈને, એ સ્ત્રીને બોલ્યો, રાજાધિરાજ.
રાજોવાચ રમ્ભોરુ યસ્ત્વયા પૃષ્ટો વૃત્તાન્તો વિશદાક્ષરઃ । હેહયોઽહં ચૈકવીરનામ્ના સિન્ધુસુતાસુતઃ
રાજા બોલ્યા: સુકુમારી, તું જે રીતે પૂછ્યું છે, એ પ્રમાણે હું સ્પષ્ટ કહું છું: હું હૈહય વંશનો એકવીર છું, સિંધુકન્યા નો પુત્ર છું.
મનો મે યત્ત્વયા નૂનં પરતન્ત્રં કૃતં કિલ । કિં કરોમિ ક્વ ગચ્છામિ વિરહેણાતિપીડિતઃ
મારું મન તો તારા કારણે તારા પર આધાર રાખતું થઈ ગયું છે; હવે હું શું કરું, ક્યાં જાઉં, વિયોગથી ખૂબ પીડાય રહ્યો છું.
પ્રથમં રૂપમાખ્યાતં સર્વલોકાતિગં ત્વયા । તેન મે વિહ્વલં જાતં કામબાણહતં મનઃ
પહેલા તું જેનું રૂપ બધાં લોકોથી શ્રેષ્ઠ કહ્યું, એ સાંભળીને મારા મનમાં કામના ઉઠી અને મન ચંચળ થઈ ગયું.
તતસ્તસ્યા ગુણાઃ પ્રોક્તાસ્તૈસ્તુ ચિત્તં હૃતં પુનઃ । યત્ત્વયોક્તં પુનર્વાક્યં તેન મે વિસ્મયોઽભવત્
પછી જ્યારે એના ગુણોનું વર્ણન કર્યું, ત્યારે એથી પણ મારું હૃદય ખેંચાઈ ગયું; અને તારા આગળના શબ્દોથી મને આશ્ચર્ય થયું.
એકાવલ્યા વચઃ પ્રોક્તં દાનવાગ્રે મયા વૃતઃ । હૈહયસ્તં વિના નાન્યં વૃણોમીતિ વિનિશ્ચયઃ
એકાવલીના મોઢેથી એ વચન બોલાયું: 'મારે દાનવોમાં શ્રેષ્ઠ પસંદ કર્યો છે; હૈહય સિવાય બીજું કોઈ પસંદ નહીં કરું'—આ મારું પક્કું નિર્ધાર છે.
તેન વાક્યેન તન્વઙ્ગિ ભૃત્યોઽહમધુના કૃતઃ । ત્વયા તસ્યાઃ સુકેશાન્તે બ્રૂહિ કિં કરવાણિ વામ્
તમારા મીઠા શબ્દોથી, સુકુમારી, હવે તમે મને તમારો દાસ બનાવી દીધો છે. સુકેશાના અંતે, મને કહો કે હું તમારે માટે શું કરું?
સ્થાનં તસ્ય ન જાનામિ રાક્ષસસ્ય દુરાત્મનઃ । ગતિર્મે નાસ્તિ ગમને પુરે તસ્મિન્સુલોચને
મને એ દુષ્ટ રાક્ષસ ક્યાં રહે છે એ ખબર નથી, સુન્દર આંખવાળી, અને હું એની નગરીમાં જવા માટે કોઈ ઉપાય પણ જાણતો નથી.
વદ માં ત્વં વિશાલાક્ષિ તત્ર પ્રાપયિતું ક્ષમા । પ્રાપયાશુ સખી તે સા યત્ર તિષ્ઠતિ સુન્દરી
વિશાળ આંખવાળી, જો તું મને ત્યાં લઈ જઈ શકે તો મને કહો. તારા સખીને જલદી ત્યાં લઈ જા જ્યાં એ સુંદર સ્ત્રી રહે છે.
હત્વા તં રાક્ષસં ક્રૂરં મોચયિષ્યામિ સામ્પ્રતમ્ । વિવશાં શોકસન્તપ્તાં રાજપુત્રીં તવ પ્રિયામ્
હું એ ક્રૂર રાક્ષસને મારી નાખીશ અને તારી પ્રિય રાજકન્યાને, જે દુઃખમાં અને લાચાર છે, તરત મુક્ત કરીશ.