સુનસે બ્રૂહિ કાસિ ત્વં કસ્ય પુત્રી શુભાનને । ગન્ધર્વી દેવકન્યાથ કથં રોદિષિ સુન્દરિ
સુંદર નાકવાળી, તું કોણ છે? તું કોની દીકરી છે, શુભ ચહેરાવાળી? તું ગંધર્વી છે કે દેવકન્યા? સુંદર, તું શા માટે રડી રહી છે?
કથમેકાકિની બાલે ત્યક્તા કેન પિકસ્વરે । પતિસ્તે ક્વ ગતઃ કાન્તે પિતા વા બ્રૂહિ સામ્પ્રતમ્
બાળિકા, તું એકલી કેવી રીતે રહી ગઈ, અને કોના કારણે, પિકાની જેમ રડતી? તારો પતિ ક્યાં ગયો, પ્રિય, કે તારો પિતા? મને હવે કહો.
કિં તે દુઃખમરાલભ્રુ કથયાદ્ય મમાન્તિકે । કરોમિ દુઃખનાશં તે સર્વથૈવ કૃશોદરિ
અરે, નાજુક ભ્રૂવાળી, તને કયું દુઃખ છે? અહીં મને કહો. હું તારા દુઃખને અવશ્ય દૂર કરીશ, નાજુક કમરવાળી.
ન રાજ્યે મમ તન્વઙ્ગિ પીડાં કોઽપિ કરોત્યલમ્ । ન ભયં ચૌરજં કાન્તે ન રાક્ષસભયં તથા
મારા રાજ્યમાં, નાજુક અંગવાળી, કોઈ તને આવું દુઃખ નથી આપતો; ચોરનો ડર નથી, પ્રિય, અને રાક્ષસનો પણ ડર નથી.
મયિ શાસતિ ભૂપાલે નોત્પાતા દારુણા ભુવિ । ભયં ન વ્યાઘ્રસિંહેભ્યો ન ભયં કસ્યચિદ્ભવેત્
જ્યારે હું, રાજા, શાસન કરું છું, ત્યારે પૃથ્વી પર કોઈ ભયંકર આપત્તિ આવતી નથી; વાઘ કે સિંહથી ડર નથી, અને કોઈથી પણ ડર નથી.
વદ વામોરુ કસ્માત્ત્વં વિલાપં જાહ્નવીતટે । કરોષિ ત્રાણહીનાત્ર કિં તે દુઃખં વદસ્વ મે
સુંદર જાંઘવાળી, મને કહો, તું ગંગાના કિનારે શા માટે રડતી છે, રક્ષણ વિના? તને કયું દુઃખ છે, મને કહો.
હન્મ્યહં દુઃખમત્યુગ્રં પ્રાણિનાં પૃથિવીતલે । દૈવં ચ માનુષં કાન્તે વ્રતમેતન્મમાદ્ભુતમ્
પૃથ્વી પર જીવાતાં પ્રાણીઓનું સૌથી ભયંકર દુઃખ પણ હું નાશ કરી દઈશ; ભલે તે દૈવ હોય કે માનવ, પ્રિય, આ મારું અદભુત વ્રત છે.
વિશાલલોચને બ્રૂહિ કરોમિ તવ ચિન્તિતમ્ । ઇત્યુક્તે વચને રાજ્ઞા શ્રુત્વોવાચ મૃદુસ્વના
વિશાળ આંખવાળી, બોલ, હું તારી ઈચ્છા પૂરી કરીશ. રાજાએ આવું કહ્યું ત્યારે, તેણે નરમ અવાજે જવાબ આપ્યો.
શૃણુ રાજેન્દ્ર વક્ષ્યામિ મમ શોકસ્ય કારણમ્ । વિપત્તિરહિતઃ પ્રાણી કથં રુદતિ ભૂપતે
રાજાધિરાજ, સાંભળો, હું મારા દુઃખનું કારણ કહું છું. જે પ્રાણી પાસે આપત્તિ નથી, તે કેમ રડી શકે, રાજા?
પ્રબ્રવીમિ મહાબાહો યદર્થં રુદતી ત્વહમ્ । તવ રાજ્યાદન્યદેશે રાજા પરમધાર્મિકઃ
મહાબળશાળી, હું તને કહું છું કે હું શા માટે રડી રહી છું: તારા રાજ્ય સિવાય બીજા દેશમાં એક રાજા છે, જે ખૂબ ધર્મી છે.
રૈભ્યો નામ મહારાજઃ સન્તાનરહિતો ભૃશમ્ । તસ્ય ભાર્યા સુવિખ્યાતા રુક્મરેખેતિ નામતઃ
તે મહારાજાનું નામ રૈભ્ય છે, જે સંતાનથી વિહોણો છે; તેની પત્ની બહુ પ્રસિદ્ધ છે, નામ રુક્મરેખા.
સુરૂપા ચતુરા સાધ્વી સર્વલક્ષણસંયુતા । અપુત્રા દુઃખિતા કાન્તમિત્યુવાચ પુનઃ પુનઃ
તે સુંદર, બુદ્ધિશાળી, સદ્ગુણવતી અને સર્વ શુભ લક્ષણોથી યુક્ત છે; છતાં, સંતાન વિના અને દુઃખી, તે વારંવાર પોતાના પતિને કહેતી.
કિં જીવિતેન મે નાથ ધિગ્વૃથા જીવિતં મમ । વન્ધ્યાયાઃ સુખહીનાયા હ્યપુત્રાયા ધરાતલે
‘મારા જીવનનો શું ઉપયોગ, સ્વામી? આ વ્યર્થ જીવનને શરમ આવે. વંધ્યા, સુખ વિહોણી, સંતાન વિના સ્ત્રી માટે પૃથ્વી પર—’
ઇત્યેવં ભાર્યયા ભૂપઃ પ્રેરિતો મખમુત્તમમ્ । ચકાર બ્રાહ્મણાંસ્તજ્જ્ઞાનાહૂય વિધિવત્તદા
પત્ની દ્વારા પ્રેરિત થઈ, રાજાએ ઉત્તમ યજ્ઞ કર્યો, વિધિવત જ્ઞાનવાન બ્રાહ્મણોને બોલાવીને.
પુત્રકામો ધનં ભૂરિ દદાવથ યથોદિતમ્ । હૂયમાને ઘૃતેઽત્યર્થં પાવકાદતિસુપ્રભાત્
પુત્રની ઈચ્છાથી, તેણે ઘણું ધન આપ્યું, જેમ કહેવામાં આવ્યું છે; ઘી હવનમાં અર્પણ કરતા, અગ્નિમાંથી અદભુત તેજ દેખાયું.
આવિર્બભૂવ ચાર્વઙ્ગી કન્યકા શુભલક્ષણા । બિમ્બોષ્ઠી સુદતી સુભ્રૂઃ પૂર્ણચન્દ્રનિભાનના
પછી એક સુંદર અંગવાળી, શુભ લક્ષણોથી યુક્ત કન્યા પ્રગટ થઈ; બિમ્બ ફળ જેવી ઓઠ, સુંદર દાંત, સુંદર ભ્રૂ, અને પૂર્ણચંદ્ર જેવી ચહેરાવાળી.
કનકાભા સુકેશાન્તા રક્તપાણિતલા મૃદુઃ । સુરક્તનયના તન્વી રક્તપાદતલા ભૃશમ્
તેનું રંગ સોનાની જેમ ઝળહળતું હતું, વાળ નરમ અને સુંદર હતાં, હાથની તલીઓ લાલ અને કોમળ હતી; આંખો ખૂબ જ લાલ, શરીર પાતળું અને પગની તલીઓ પણ ખુબ જ લાલ હતી.
હુતાશનાત્સમુદ્ભૂતા હોત્રા સા સ્વીકૃતા તદા । હોતા પ્રોવાચ રાજાનં ગૃહીત્વા તાં સુમધ્યમામ્
હવનકુંડમાંથી જન્મેલી એ કન્યાને યજ્ઞકર્તા બ્રાહ્મણે સ્વીકારી; પછી એ સુપાતળી કન્યાને લઈને યજ્ઞકર્તા રાજાને કહેવા લાગ્યા.
રાજન્ પુત્રીં ગૃહાણેમાં સર્વલક્ષણસંયુતામ્ । એકાવલીવ સમ્ભૂતા હૂયમાનાદ્ધુતાશનાત્
રાજા, આ સર્વ શુભ લક્ષણોથી યુક્ત દીકરીને સ્વીકારો; હવનકુંડમાંથી એકમાત્ર મણેકી માળાની જેમ એ પ્રગટ થઈ છે.
નામ્ના ચૈકાવલી લોકે ખ્યાતા પુત્રી ભવિષ્યતિ । સુખિતો ભવ ભૂપાલ પુત્ર્યા પુત્રસમાનયા
આ દીકરીનું નામ એકાવલી હશે અને આખી દુનિયામાં એ નામથી જાણીશે; હે ધરાપતિ, પુત્ર સમાન આ દીકરીથી ખુશ રહો.
સન્તોષં કુરુ રાજેન્દ્ર દત્તા દેવેન વિષ્ણુના । હોતુર્વાક્યં નૃપઃ શ્રુત્વા દૃષ્ટ્વા તાં કન્યકાં શુભામ્
હે રાજાઓના રાજા, સંતોષ માનો, કેમ કે દેવી વિષ્ણુએ આ દીકરી આપી છે; યજ્ઞકર્તાના વચન સાંભળી અને એ શુભ કન્યાને જોઈને,
જગ્રાહ પરમપ્રીતો હોત્રા દત્તાં સુસમ્મતામ્ । ગૃહીત્વા નૃપતિસ્તાં તુ દદૌ પત્ન્યૈ વરાનનામ્
રાજા ખૂબ આનંદિત થઈને યજ્ઞકર્તા દ્વારા અપાયેલી અને સૌને પસંદ આવેલી કન્યાને સ્વીકારી; પછી એ કન્યાને લઈને રાજાએ પોતાની સુંદરમુખી પત્નીને આપી.
આભાષ્ય રુક્મરેખાયૈ ગૃહાણ સુભગે સુતામ્ । સા તાં કમલપત્રાક્ષીં પ્રાપ્ય કન્યાં મનોરમામ્
રુક્મરેખાને સંબોધીને તેણે કહ્યું, 'હે ભાગ્યશાળી, આ દીકરીને સ્વીકાર'; પછી તેણે કમળની પાંખડી જેવી આંખોવાળી મનોહર કન્યાને પામી.
જહર્ષ મુદિતા રાજ્ઞી પુત્રં પ્રાપ્ય યથાસુખમ્ । ચકાર મઙ્ગલં કર્મ જાતકર્માદિકં શુભમ્
પુત્ર મળ્યા હોય તેમ રાણી આનંદથી ભરાઈ ગઈ; તેણે જન્મથી લઈને તમામ શુભ વિધિઓ કરી.
પુત્રજન્મસમુત્થં યત્તત્સર્વં વિધિવત્તતઃ । સમાપ્ય ચ મખં રાજા દ્વિજેભ્યો દક્ષિણાં શુભામ્
પુત્રના જન્મ સમયે જે જે વિધિઓ થવી જોઈએ એ બધું યોગ્ય રીતે થયું; અને યજ્ઞ પૂર્ણ કરીને રાજાએ બ્રાહ્મણોને શુભ દાન આપ્યું.
દત્ત્વા વિસૃજ્ય વિપ્રેન્દ્રાન્ મુદં પ્રાપ મહીપતિઃ । દિને દિનેઽસિતાપાઙ્ગી પુત્રવૃદ્ધ્યા ભૃશં બભૌ
દાન આપી અને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને વિદાય આપી, રાજાને ખૂબ આનંદ થયો; દીકરીના વધતા ઉંમરથી કાળી આંખોવાળી રાણી દિન પ્રતિદિન વધારે તેજસ્વી લાગી.
મુદં ચ પરમાં પ્રાપ નૃપભાર્યા સુતાન્વિતા । ઉત્સવસ્તદ્દિને તસ્ય પ્રવૃત્તઃ સુતજન્મજઃ
રાજાની પત્ની દીકરી મળવાથી પરમ આનંદમાં આવી; એ દિવસે દીકરીના જન્મનું ઉત્સવ ઉજવાયું.
પુત્રી પુત્રસમાત્યર્થં બભૂવ વલ્લભા કિલ । રાજ્ઞો મન્ત્રિસુતા ચાહં સુબુદ્ધે મન્મથાકૃતે
દીકરી દરેક રીતે પુત્ર સમાન અને રાજાની પ્રિય બની; હું રાજાના મંત્રીની દીકરી છું, બુદ્ધિશાળી અને કામદેવ જેવી સુંદર.
યશોવતી ચ મે નામ સમાનં વય આવયોઃ । વયસ્યાહં કૃતા રાજ્ઞા ક્રીડનાય તયા સહ
મારું નામ યશોવતી છે અને અમારું ઉંમર પણ સરખું છે; રાજાએ મને તેની રમવાની સાથીની રીતે રાખી.
સદા સહચરી જાતા પ્રેમયુક્તા દિવાનિશમ્ । એકાવલી ગન્ધવન્તિ યત્ર પદ્માનિ પશ્યતિ
હંમેશા પ્રેમથી ભરપૂર રહીને હું તેની નજીકની સખી બની; એકાવલી જ્યાં પણ સુગંધિત કમળો જુએ ત્યાં આનંદ પામે છે.