સુષુવે તનયં નારી સર્વલક્ષણસંયુતમ્ । મુદં પ્રાપ નૃપસ્તત્ર પુત્રે જાતે વિશામ્પતે
મહિલાએ સર્વ શુભ લક્ષણોવાળો પુત્ર જન્માવ્યો, અને પુત્રના જન્મથી રાજા, પ્રજાના સ્વામી, ખૂબ આનંદિત થયો.
કૃતવાઞ્જાતકર્માદિસંસ્કારવિધિમુત્તમમ્ । દદૌ હિરણ્યં ગા દોગ્ધીર્બ્રાહ્મણેભ્યો વિશેષતઃ
જન્મકર્મ વગેરે શ્રેષ્ઠ સંસ્કાર વિધિઓ કરાવી, અને ખાસ કરીને બ્રાહ્મણોને સોનાં અને દૂધ આપતી ગાયો આપી.
જન્મોત્સવેઽતિસંવૃત્તે ગેહે વૈ યાદસામ્પતિઃ । આજગામ મહારાજ વિપ્રવેષધરસ્તથા
જન્મોત્સવની ભવ્ય ઉજવણી પૂરી થતાં, યાદવોના સ્વામી, મહારાજા, બ્રાહ્મણ વેશમાં ઘર પર આવ્યા.
પૂજિતઃ પાર્થિવેનાથ દત્ત્વા વિધિવદાસનમ્ । કાર્યે પૃષ્ટેઽબ્રવીદ્વાક્યં વરુણોઽસ્મીતિ ભૂપતિમ્
રાજાએ પૂજાપૂર્વક યોગ્ય રીતે આસન આપ્યું, અને કામ પૂછતાં, વરુણ દેવે પોતાનું નામ જણાવતાં રાજાને કહ્યું.
કુરુ યજ્ઞં સુતં કૃત્વા પશું પરમપાવનમ્ । સત્યવાગ્ભવ રાજેન્દ્ર સંકલ્પસ્તુ ત્વયા કૃતઃ
રાજાધિરાજ, તું તારા પુત્રને પવિત્ર પશુ બનાવી યજ્ઞ કર; તું સત્યવચન રહેજે, કારણ કે તું સંકલ્પ કર્યો છે.
તચ્છ્રુત્વા વચનં રાજા વિહ્વલોઽતિવ્યથાકુલઃ । સંસ્તભ્યાધિં નૃપઃ પ્રાહ વરુણં સત્કૃતાઞ્જલિઃ
આ શબ્દો સાંભળી રાજા ખૂબ દુખી અને ગભરાઈ ગયો; દુઃખ દબાવીને, રાજાએ વરુણ દેવને જોડેલા હાથથી કહ્યું.
સ્વામિન્કરોમિ તં યજ્ઞં સર્વથા વિધિપૂર્વકમ્ । મયા તે યત્પ્રતિજ્ઞાતં ભવામિ સત્યવાગહમ્
મહારાજ, હું એ યજ્ઞ વિધિપૂર્વક જરૂર કરું છું; જે તું મને વચન આપ્યું છે, એ હું સત્યથી પૂરો કરું છું.
પૂર્ણે માસે વિશુધ્યેત ધર્મપત્ની સુરોત્તમ । વિશુદ્ધાયાં તુ ભાર્યાયાં કર્તવ્યઃ સ પશોર્મખઃ
દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, એક મહિનો પૂરો થાય ત્યારે મારી ધર્મપત્ની શુદ્ધ થશે; ત્યારે શુદ્ધ પત્ની હોય, ત્યારે પુત્ર પશુ તરીકે યજ્ઞ કરવો.
વ્યાસ ઉવાચ ઇત્યુક્તે વચને રાજ્ઞા વરુણઃ સ્વગૃહં ગતઃ । રાજા બભૂવ સન્તુષ્ટઃ કિઞ્ચિચ્ચિન્તાતુરસ્તથા
વ્યાસે કહ્યું: રાજાએ આવું કહ્યું પછી, વરુણ દેવ પોતાના ઘરમાં ગયા; રાજા સંતોષમાં હતો, પણ થોડો ચિંતિત પણ રહ્યો.
પૂર્ણે માસિ પુનઃ પાશી પરીક્ષાર્થં નૃપાલયે । આજગામ દ્વિજો ભૂત્વા સુવેષઃ સુષ્ઠુભાષકઃ
મહિનો પૂરો થતાં, પાશધારી દેવ ફરીથી પરીક્ષા લેવા રાજમહેલમાં આવ્યા, બ્રાહ્મણ રૂપે, સુંદર વસ્ત્ર અને મીઠા બોલ સાથે.
કૃતાર્હણં સુખાસીનં ભૂપતિસ્તં સુરોત્તમમ્ । ઉવાચ વિનયોપેતો હેતુગર્ભં વચસ્તદા
રાજાએ યોગ્ય રીતે પૂજ્યા પછી, સુખથી બેઠેલા એ શ્રેષ્ઠ દેવને વિનયપૂર્વક, કારણભર્યા શબ્દો કહ્યા.
અસંસ્કૃતં સુતં સ્વામિન્યૂપે બધ્નામિ તં કથમ્ । સંસ્કત્ય ક્ષત્રિયં કૃત્વા યજેઽહં યજ્ઞમુત્તમમ્
મહારાજ, હું અસંસ્કૃત પુત્રને યજ્ઞમાં કેવી રીતે બાંધું? સંસ્કાર કરીને, ક્ષત્રિય બનાવી, પછી શ્રેષ્ઠ યજ્ઞ કરું.
દયસે યદિ દેવ ત્વં જ્ઞાત્વા દીનં સ્વસેવકમ્ । અસંસ્કૃતસ્ય બાલસ્ય નાધિકારોઽસ્તિ કુત્રચિત્
દેવ, જો તું દયાળુ છે અને તારા દુઃખી સેવકને જાણે છે, તો સમજ કે અસંસ્કૃત બાળકને કોઈ વિધિમાં અધિકાર નથી.
વરુણ ઉવાચ પ્રતારયસિ રાજેન્દ્ર કૃત્વા સમયમગ્રતઃ । દુસ્ત્યજસ્તવ જાનામિ સુતસ્નેહો હ્યપુત્રિણઃ
વરુણ દેવ બોલ્યા: રાજાધિરાજ, તું મારી સામે સંકલ્પ કરીને હવે મને છલ કરે છે; તારા પુત્ર માટેનો પ્રેમ, ખાસ કરીને નિસંતાનને, છોડી શકાતો નથી, એ હું જાણું છું.
ગૃહં વ્રજામિ ભૂપાલ વચનાત્તવ કોમલાત્ । કિયત્કાલં પ્રતીક્ષ્યાહમાગમિષ્યામિ તે ગૃહમ્
રાજા, તારા કોમળ શબ્દોથી હું ઘરે જઈશ; થોડા સમય રાહ જોઈ, હું ફરી તારા ઘેર આવીશ.
ભવિતવ્યં ત્વયા તાત તદા સત્યવચોઽન્વિતમ્ । અન્યથા ત્વયિ મુઞ્ચામિ કોપં શાપસમન્વિતમ્
પોતાના વચન પર તું સ્થિર રહેજે, તાતા; નહિ તો, તારા પર હું ગુસ્સો અને શાપ સાથે મુક્ત કરી દઈશ.
રાજોવાચ સમાવર્તનકર્માન્તે સર્વથા યાદસાંપતે । કૃત્વા પુત્રપશું યજ્ઞે યજિષ્યે વિધિપૂર્વકમ્
રાજાએ કહ્યું: શિક્ષણ પૂર્ણ થયા પછી, હું પાણીના દેવતાને આપેલી વચન પૂરી રીતે નિભાવું છું; મારા પુત્રને યજ્ઞમાં બલિરૂપે રાખી, નિયમ મુજબ યજ્ઞ કરું છું.
વ્યાસ ઉવાચ તચ્છ્રુત્વા વચનં રાજ્ઞો વરુણઃ પ્રીતમાનસઃ । તથેત્યુક્ત્વા યયૌ તૂર્ણં નૃપસ્તુ સુસ્થિતોઽભવત્
વ્યાસે કહ્યું: રાજાના શબ્દો સાંભળીને, વરુણ pleased થયો; 'એમ જ થાઓ' કહી, તે ઝડપથી ચાલ્યો ગયો, અને રાજા સ્થિર રહ્યો.
રોહિતાખ્ય ઇતિ ખ્યાતઃ સુતસ્તસ્ય વિવૃદ્ધિમાન્ । સઞ્જાતશ્ચતુરઃ સર્વવિદ્યાનાં ચ વિશારદઃ
તેના પુત્રનું નામ રોહિત હતું, જે જાણીતા અને બુદ્ધિશાળી હતો; તે બધાં વિદ્યા માં પારંગત અને કુશળ થયો.
યજ્ઞસ્ય કારણં તેન જ્ઞાતં સર્વં સવિસ્તરમ્ । ભયભીતસ્તતઃ સોઽપિ મત્વા મરણમાત્મનઃ
તેને યજ્ઞનું કારણ અને બધું વિગતે જાણ્યું; પછી, પોતાના જીવના ભયથી, તે ખૂબ ડર્યો.
કૃત્વા પલાયનં વીરો ગતોઽસૌ ગિરિગહ્વરે । અગમ્યે નૃપતિસ્થાને સ્થિતસ્તત્ર ભયાતુરઃ
પલાયન કરવાનો નક્કી કરીને, તે શૂરવીર પહાડની ગુફામાં ગયો; રાજાને અપ્રાપ્ય એવા સ્થાનમાં, ભયથી ત્યાં જ રહ્યો.
પ્રાપ્તે કાલેઽથ વરુણો યજ્ઞાર્થી નૃપતેર્ગૃહમ્ । ગત્વા તમાહ ભૂપાલં કુરુ યજ્ઞં વિશાંપતે
પછી, સમય આવતા, વરુણ યજ્ઞ માટે રાજાના ઘર ગયો; તેણે રાજાને કહ્યું: 'રાજા, યજ્ઞ કરો.'
પ્રમ્લાનવદનો રાજા તમાહ વ્યથિતેન્દ્રિયઃ । કિં કરોમિ ગતઃ ક્વાપિ સુતો મે સુરસત્તમ
મુદ્રા ઉતરેલી, ઇન્દ્રિય દુ:ખી રાજાએ કહ્યું: 'હું શું કરું? મારા પુત્ર ક્યાંક ચાલ્યો ગયો છે, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ.'
શ્રુત્વા તદ્વચનં રાજ્ઞઃ કુપિતો યાદસાંપતિઃ । શશાપ તં નૃપં કોપાદસત્યવાદિનં ભૃશમ્
રાજાના શબ્દો સાંભળીને, પાણીના દેવતા ગુસ્સે થયો; ગુસ્સામાં, તેણે ખોટું બોલનાર રાજાને શાપ આપ્યો.
જલોદરાભિધો વ્યાધિર્દેહે ભવતુ તે નૃપ । યતઃ પ્રતારિતશ્ચાહં કૃત્વા કપટપણ્ડિત
'તારા શરીરમાં જલોદર નામની બીમારી થાય, રાજા; કેમ કે તું મને છેતર્યો છે, ખોટા પંડિત બની.'
ઇતિ શપ્ત્વા યયૌ ધામ સ્વકં પાશધરસ્તદા । રાજા ચિન્તાતુરસ્તસ્થૌ ભવને વ્યાધિપીડિતઃ
આ રીતે શાપ આપી, પાશધારી પોતાના ઘર ગયો; રાજા બીમારીથી પીડિત, ચિંતામાં મહેલમાં રહ્યો.
યદાતિવ્યાધિતો રાજા રોગેણ શાપજેન હ । તદા શુશ્રાવ પુત્રોઽપિ પિતરં વ્યાધિપીડિતમ્
જ્યારે રાજા શાપથી થયેલી બીમારીથી ખૂબ પીડાયો, ત્યારે તેના પુત્રે પિતાને બીમારીથી પીડાતા સાંભળ્યું.
પાન્થિકઃ પ્રાહ પુત્રં હિ પિતા તે ભૃશદુઃખિતઃ । જલોદરવિકારેણ શાપજેન નૃપાત્મજ
માર્ગ ચાલતા માણસે પુત્રને કહ્યું: 'રાજા, તારો પિતા જલોદર બીમારીથી, શાપના કારણે, ખૂબ દુ:ખી છે.'
વિનષ્ટં જીવિતં તેઽદ્ય વૃથા જાતસ્ય દુર્મતે । યત્ત્યક્ત્વા પિતરં દુઃસ્થં પ્રાપ્તોઽસિ ગિરિગહ્વરમ્
આજે તું વ્યર્થ જન્મેલો, તારો જીવ ગુમાવ્યો છે, દુ:ખી મન; કેમ કે તું પિતાને દુ:ખી છોડી, પહાડની ગુફામાં આવ્યો છે.
કિમનેન શરીરેણ પ્રાપ્તં તે જન્મનઃ ફલમ્ । દેહદં દુઃખિતં કૃત્વા સ્થિતોઽસ્યત્ર સુતાધમ
આ શરીરથી તારા જન્મનું શું ફળ મળ્યું? પિતાનું શરીર દુ:ખી કરીને, તું અહીં રહી રહ્યો છે, પુત્રોમાં સૌથી ખરાબ.