સ્વાગતં સત્યવચનૈસ્ત્વદધીનોઽસ્મિ કામિનિ । દાસોઽહં તવ સત્યેન પાલિતં વચનં ત્વયા
સ્વાગત છે! તારા સાચા શબ્દોથી હું હવે તારા વશમાં છું, સુન્દરી; તારી સત્યનિષ્ઠાથી હું તારો દાસ છું અને તું જે વચન આપ્યું છે એ તું જ પાળ્યું છે.
યદાગતા સમીપે મે તુષ્ટોઽસ્મિ મિતભાષિણિ । ન ચ વ્રીડા ત્વયા કાર્યા ભક્તં માં ભજ સુસ્મિતે
હવે તું મારી પાસે આવી છે, એટલે હું ખુશ છું, મર્યાદિત બોલનારી; તારે શરમવાની જરૂર નથી—મને તારો ભક્ત સ્વીકારી લે, હસતીવાળી.
કાર્યં વદ વિશાલાક્ષિ કરિષ્યામિ તવ પ્રિયમ્ । શચ્યુવાચ સર્વં કૃતં ત્વયા કાર્યં મમ કૃત્રિમવાસવ
વિશાળ નેત્રવાળી, તારે જે કામ કરાવવું છે એ કહેજે, હું તારી ઈચ્છા પૂરી કરીશ. શચીએ કહ્યું: હે ખોટા ઇન્દ્ર, તું જે કરવું હતું એ બધું કરી દીધું છે.
મનોરથોઽસ્તિ મે દેવ શૃણુ ચિત્તેઽધુના વિભો । વાઞ્છિતં કુરુ કલ્યાણ ત્વદ્વશાહમતઃ પરમ્
મારે એક ઇચ્છા છે, દેવ; હવે મનથી સાંભળો, મહાનુભાવ. મારી ઈચ્છા પૂરી કરો, શુભકર; હવે પછી હું તારા વશમાં છું.
બ્રવીમિ માનસોત્સાહં ત્વં તં કર્તુમિહાર્હસિ । નહુષ ઉવાચ કાર્યં ત્વં બ્રૂહિ ચન્દ્રાસ્યે કરોમિ તવ વાઞ્છિતમ્
હું મનથી જે ઈચ્છું છું એ કહું છું; તારે એ અહીં પૂરું કરવું જોઈએ. નહુષે કહ્યું: ચંદ્રમુખી, તું જે ઈચ્છે છે એ કહેજે, હું તારી ઈચ્છા પૂરી કરીશ.
અલભ્યમપિ દાસ્યામિ તુભ્યં સુભ્રુ વદસ્વ મામ્ । શચ્યુવાચ કથં બ્રવીમિ રાજેન્દ્ર પ્રત્યયો નાસ્તિ મે તવ
સુંદર ભ્રૂવાળી, તારે જે જોઈએ એ અશક્ય હોય તો પણ હું તને આપીશ; કહેજે. શચીએ કહ્યું: હે રાજાધિરાજ, હું કેવી રીતે કહું? મને તારો વિશ્વાસ નથી.
શપથં કુરુ રાજેન્દ્ર યત્કરોમિ પ્રિયં તવ । રાજાનઃ સત્યવચસો દુર્લભા એવ ભૂતલે
હે રાજાધિરાજ, તું શપથ કર કે જે મને ગમતું હોય એ તું જરૂર કરશે; કારણ કે, ધરતી પર સાચું બોલતા રાજા બહુ દુર્લભ છે.
પશ્ચાદ્બ્રવીમ્યહં રાજન્ જ્ઞાત્વા સત્યેન યન્ત્રિતમ્ । કૃતે ચેદ્વાઞ્છિતે ભૂપ સદા તે વશવર્તિની
પછી હું તને કહીશ, રાજા, જ્યારે મને ખબર પડશે કે તું સાચા વચનથી બંધાયેલો છે; જો તું મારી ઈચ્છા પૂરી કરશે, તો હું હમેશાં તારા વશમાં રહીશ.
ભવિષ્યામિ તુરાષાડ્ વૈ સત્યમેતદ્વચો મમ । નહુષ ઉવાચ અવશ્યમેવ કર્તવ્યં વચનં તવ સુન્દરિ
હું ખરેખર તુરષ્ક દેશનો રાજા બનીશ, આ મારા મોઢેથી નીકળેલું સાચું વચન છે. નહુષે કહ્યું: સુંદરિ, તમારું કહેલું હું જરૂર જ પૂરૂં કરીશ.
શપામિ સુકૃતેનાહં યજ્ઞદાનકૃતેન વૈ । શચ્યુવાચ ઇન્દ્રસ્ય હરયો વાહા ગજશ્ચૈવ રથસ્તથા
હું મારા સારા કર્મો, યજ્ઞ અને દાનના પુણ્યથી તને શાપ આપું છું. શચીએ કહ્યું: ઇન્દ્રના ઘોડા, હાથી અને રથ,
ગરુડો વાસુદેવસ્ય યમસ્ય મહિષસ્તથા । વૃષભઃ શઙ્કરસ્યાપિ બ્રહ્મણો વરટાપતિઃ
વાસુદેવના વાહન ગરુડ છે, યમરાજના મહિષ છે, શંકરજીના વાછરડા છે અને બ્રહ્માજીના વાહન હંસ છે.
મયૂરઃ કાર્તિકેયસ્ય ગજાસ્યસ્ય તુ મૂષકઃ । ઇચ્છામ્યહમપૂર્વં વૈ વાહનં તે સુરાધિપ
કાર્તિકેયનું વાહન મોર છે અને ગજાનનનું ઉંદર છે; દેવોના રાજા, હું તારા માટે કંઈક અનોખું વાહન ઈચ્છું છું.
યન્ન વિષ્ણોર્ન રુદ્રસ્ય નાસુરાણાં ન રક્ષસામ્ । વહન્તુ ત્વાં મહારાજ મુનયઃ સંશિતવ્રતાઃ
જે વાહન ન વિષ્ણુનું છે, ન રુદ્રનું, ન અસુરોનું, ન રાક્ષસોનું — એ મહાન અને વ્રતવાળાં ઋષિઓ તને ઉઠાવે, મહારાજ.
સર્વે શિબિકયા રાજન્નેતદ્ધિ મમ વાઞ્છિતમ્ । સર્વદેવાધિકં ત્વાં વૈ જાનામિ વસુધાધિપ
બધા ઋષિઓ તને પલકીમાં બેસાડી ઉઠાવે, રાજા; એ જ મારી ઈચ્છા છે. હે ધરતીના સ્વામી, હું તને બધા દેવોથી શ્રેષ્ઠ માનું છું.
તેન તે તેજસો વૃદ્ધિં વાઞ્છામ્યહમતન્દ્રિતા । વ્યાસ ઉવાચ તસ્યાસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા પ્રહસ્ય જ્ઞાનદુર્બલઃ
એથી હું તારા તેજમાં વૃદ્ધિ થાય એવી મનથી ઇચ્છું છું. વ્યાસજી કહે છે: એના વચન સાંભળી, જ્ઞાનથી દૂર થયેલો તે હસી પડ્યો.
મોહિતસ્તુ મહાદેવ્યા કૃતમોહેન તત્ક્ષણમ્ । ઉવાચ વચનં ભૂપઃ સંસ્તુવન્વાસવપ્રિયામ્
મહાદેવીના મોહથી એ ક્ષણે રાજા મોહિત થયો અને વસવપ્રિયાની સ્તુતિ કરતાં એણે કહ્યું:
નહુષ ઉવાચ સત્યમુક્તં ત્વયા તન્વિ વાહનં રુચિરં મમ । કરિષ્યામિ સુકેશાન્તે વચનં તવ સર્વથા
નહુષે કહ્યું: તું સાચું બોલી છે, સુકુમારી; આવું સુંદર વાહન મારા માટે યોગ્ય છે. સુકેશવાળી, હું તારા વચનને ચોક્કસપણે પાળીશ.
ન હ્યલ્પવીર્યો ભવતિ યો વાહાન્કુરુતે મુનીન્ । અહમારુહ્ય યાનેન ત્વામેષ્યામિ શુચિસ્મિતે
જે ઋષિઓને પોતાનું વાહન બનાવે છે, એ ઓછા બળવાળો નથી. શુચિસ્મિતે, હું એ વાહન પર બેસી તારી પાસે આવીશ.
સપ્તર્ષયો માં વક્ષ્યન્તિ સર્વે દેવર્ષયસ્તથા । સમર્થં ત્રિષુ લોકેષુ જ્ઞાત્વા માં તપસાધિકમ્
સપ્તર્ષિઓ અને બધા દેવઋષિઓ મને ઉઠાવશે, કેમ કે તેઓ જાણે છે કે ત્રણેય લોકમાં હું તપમાં શ્રેષ્ઠ અને શક્તિશાળી છું.
વ્યાસ ઉવાચ ઇત્યુક્ત્વા તાં સુસન્તુષ્ટો વિસસર્જ હરિપ્રિયામ્ । મુનીનાહૂય સર્વાસ્તાનિત્યુવાચ સ્મરાન્વિતઃ
વ્યાસજી કહે છે: આમ કહીને, ખુશ થઈને એણે હરિપ્રિયાને વિદાય આપી અને બધા ઋષિઓને બોલાવી, મનમાં ઈચ્છા રાખી એમને કહ્યું.
નહુષ ઉવાચ અહમિન્દ્રોઽદ્ય ભો વિપ્રાઃ સર્વશક્તિસમન્વિતઃ । કાર્યમત્ર પ્રકુર્વન્તુ ભવન્તો વિગતસ્મયાઃ
નહુષે કહ્યું: આજે હું ઇન્દ્ર છું, હે બ્રાહ્મણો, સર્વ શક્તિથી યુક્ત. તમે બધા અભિમાન છોડીને આ કાર્ય પૂરૂં કરો.
ઇન્દ્રાસનં મયા પ્રાપ્તં નેન્દ્રાણી મામુપૈતિ ચ । આકારિતા ચ માં સૂતે પ્રેમપૂર્વમિદં વચઃ
હું ઇન્દ્રનું સિંહાસન મેળવ્યું છે અને ઇન્દ્રાણી પણ મારી પાસે આવે છે. એણે પ્રેમથી આ વચન કહીને મને બોલાવ્યું છે.
મુનિયાનેન દેવેન્દ્ર મામુપૈહિ સુરાધિપ । દેવદેવ મહારાજ મત્પ્રિયં કુરુ માનદ
હે દેવોના રાજા, હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, ઋષિઓના વાહનથી મારી પાસે આવો. માન આપનારા, મારી પ્રિય વાત પૂરી કરો.
એતત્કાર્યં મુનિશ્રેષ્ઠા મમાત્યન્તં દુરાસદમ્ । ભવદ્ભિસ્તુ પ્રકર્તવ્યં સર્વથૈવ દયાલુભિઃ
હે ઋષિમાં શ્રેષ્ઠો, આ કાર્ય મારા માટે બહુ જ અઘરૂં છે, છતાં તમે બધા દયાળુ બનીને એ જરૂર પૂરું કરો.
મનો દહતિ મે કામઃ શક્રપત્ન્યાં પ્રવર્તિતમ્ । ભવન્તઃ શરણં મેઽદ્ય કુરુધ્વં કાર્યમદ્ભુતમ્
મારા મનમાં શચીપત્ની માટેની ઈચ્છાથી અગ્નિ પ્રગટે છે. આજે તમે જ મારા આશ્રય છો; આ અદ્ભુત કાર્ય કરો.
અગસ્તિપ્રમુખાસ્તસ્ય શ્રુત્વા વાક્યમસત્કરમ્ । અઙ્ગીચક્રુશ્ચ ભાવિત્વાત્કૃપયા પરમર્ષયઃ
અગસ્ત્યમુનિ અને અન્ય મહર્ષિઓએ, એના અયોગ્ય વચન સાંભળી, અંતરમાં વિચાર કરીને અને દયાથી એ વાત માની લીધી.
અઙ્ગીકૃતેઽથ તદ્વાક્યે મુનિભિસ્તત્ત્વદર્શિભિઃ । મુદં પ્રાપ નૃપઃ કામં પૌલોમીકૃતમાનસઃ
પછી, જ્યારે તત્વને જાણનારા ઋષિઓએ એ વચન માની લીધું, ત્યારે પૌલોમિ પર મન લગાડેલો રાજા મનગમતી ખુશી પામ્યો.
આરુહ્ય શિબિકાં રમ્યાં સંસ્થિતસ્ત્વરયાન્વિતઃ । વાહાન્કૃત્વા મુનીન્દિવ્યાન્સર્પ સર્પેતિ ચાબ્રવીત્
સુંદર પલકીમાં ચડી, ઉતાવળથી બેસી, રાજાએ મહાન ઋષિઓને વહન કરવા કહ્યું: 'ઝલદી ચાલો, આગળ વધો!'
કામાર્તઃ સોઽસ્પૃશન્મૂઢઃ પાદેન મુનિમસ્તકમ્ । અગસ્તિં તાપસશ્રેષ્ઠં લોપામુદ્રાપતિં તદા
કામના વશમાં અને મૂર્ખ બની, તેણે લોપામુદ્રાના પતિ, મહાન તપસ્વી અગસ્ત્ય ઋષિના માથાને પગથી સ્પર્શ કર્યો.
વાતાપિભક્ષકર્તારં સમુદ્રસ્યાપિ શોષકમ્ । કશયા તાડયામાસ પઞ્ચબાણશરાહતઃ
કામદેવના બાણોથી ઘાયલ થયેલા રાજાએ, જે વાટાપીને ભક્ષી ગયો અને સમુદ્રને સુકવી નાખ્યો હતો, એવા ઋષિને કશાથી માર્યો.