આહૂતૌ ચ મયા કામં દ્વન્દ્વયુદ્ધાય માનદે । કૃતં યુદ્ધં મહાઘોરં મયા તાભ્યાં મહાર્ણવે
હે માનનીયે, મેં એમને દ્વંદ્વયુદ્ધ માટે આમંત્રિત કર્યા અને મહાસાગરમાં એમની સાથે ભયાનક યુદ્ધ કર્યું.
મરણે વરદાનં તે તતો જ્ઞાતં મહાદ્ભુતમ્ । જ્ઞાત્વાહં શરણં પ્રાપ્તસ્ત્વામદ્ય શરણપ્રદામ્
પછી મને ખબર પડી કે તું એમને મૃત્યુનો અદભુત વરદાન આપ્યું છે. એ જાણીને, હવે હું તારી શરણે આવ્યો છું, કેમ કે તું જ શરણ આપનારી છે.
સાહાય્યં કુરુ મે માતઃ ખિન્નોઽહં યુદ્ધકર્મણા । દૃપ્તૌ તૌ વરદાનેન તવ દેવાર્તિનાશને
હે મા, યુદ્ધથી હું ખૂબ થાકી ગયો છું, મને તારો સહારો આપ. તારા વરદાનથી એ બે દાનવો ઘમંડમાં આવીને દેવતાઓને દુઃખ આપે છે.
હન્તું મામુદ્યતૌ પાપૌ કિં કરોમિ ક્વ યામિ ચ । ઇત્યુક્તા સા તદા દેવી સ્મિતપૂર્વમુવાચ હ
એ બે દુષ્ટો મને મારવા તત્પર છે—હવે હું શું કરું, ક્યાં જઉં? એમ કહેતાં દેવી હળવી સ્મિત સાથે બોલી.
પ્રણમન્તં જગન્નાથં વાસુદેવં સનાતનમ્ । દેવદેવ હરે વિષ્ણો કુરુ યુદ્ધં પુનઃ સ્વયમ્
જગન્નાથ, સનાતન વસુદેવ, જે પ્રણામ કરી રહ્યા હતા, તેમને દેવી બોલી: 'હે દેવોના દેવ, હે હરી, હે વિષ્ણુ, તું ફરીથી પોતે યુદ્ધ કર.'
વઞ્ચયિત્વા ત્વિમૌ શૂરૌ હન્તવ્યૌ ચ વિમોહિતૌ । મોહયિષ્યામ્યહં નૂનં દાનવૌ વક્રયા દૃશા
આ બે પરાક્રમીને છેતરજે અને જ્યારે હું એમને મોહિત કરી દઉં, ત્યારે એમને મારજે. હું મારી વાંકી નજરથી એ દાનવોને જરૂર મોહિત કરી દઈશ.
જહિ નારાયણાશુ ત્વં મમ માયાવિમોહિતૌ । સૂત ઉવાચ તચ્છ્રુત્વા વચનં વિષ્ણુસ્તસ્યાઃ પ્રીતિરસાન્વિતમ્
હે નારાયણ, જ્યારે એ મારા માયાથી મોહિત થાય, ત્યારે તું ઝડપથી એમને સંહારજે. સૂતાએ કહ્યું: દેવીના વચન સાંભળી વિષ્ણુ આનંદથી ભરાઈ ગયા.
સંગ્રામસ્થલમાસાદ્ય તસ્થૌ તત્ર મહાર્ણવે । તદાયાતૌ ચ તૌ વીરૌ યુદ્ધકામૌ મહાબલૌ
પછી વિષ્ણુ યુદ્ધના મેદાનમાં, મહાસાગરમાં જઈને ઊભા રહ્યા. એ સમયે એ બે મહાબલી દાનવો યુદ્ધની ઇચ્છા લઈને ત્યાં આવ્યા.
વીક્ષ્ય વિષ્ણું સ્થિતં તત્ર હર્ષયુક્તૌ બભૂવતુઃ । તિષ્ઠ તિષ્ઠ મહાકામ કુરુ યુદ્ધં ચતુર્ભુજ
વિષ્ણુને ત્યાં ઊભેલા જોઈ, એ બંને આનંદિત થયા અને બોલ્યા: 'થેમ, થેમ, હે મહાન, હે ચતુર્ભુજ, અમારે સાથે યુદ્ધ કર.'
દૈવાધીનૌ વિદિત્વાદ્ય નૂનં જયપરાજયૌ । સબલો જયમાપ્નોતિ દૈવાજ્જયતિ દુર્બલઃ
આજે અમને ખબર પડી છે કે વિજય અને પરાજય દૈવ પર આધાર રાખે છે. જેમને બળ છે એ જીતે છે, પણ ક્યારેક દૈવથી નબળા પણ જીતે છે.
સર્વથૈવ ન કર્તવ્યૌ હર્ષશોકૌ મહાત્મના । પુરા વૈ બહવો દૈત્યા જિતા દાનવવૈરિણા
મહાન આત્માએ કદી આનંદ કે દુઃખમાં પડવું જોઈએ નહીં. અગાઉ પણ દાનવોના શત્રુએ અનેક દૈત્યોને હરાવ્યા છે.
અધુના ચાવયોઃ સાર્ધં યુધ્યમાનઃ પરાજિતઃ । સૂત ઉવાચ ઇત્યુક્ત્વા તૌ મહાબાહૂ યુદ્ધાય સમુપસ્થિતૌ
હવે અમારે સાથે યુદ્ધ કરતાં તું હાર્યો છે. સૂતાએ કહ્યું: આવું કહીને એ બંને મહાબાહુ યુદ્ધ માટે તૈયાર થયા.
વીક્ષ્ય વિષ્ણુર્જઘાનાશુ મુષ્ટિનાદ્ભુતકર્મણા । તાવપ્યતિબલોન્મત્તૌ જધ્નતુર્મુષ્ટિના હરિમ્
વિષ્ણુએ એમને જોઈને તરત જ પોતાના મુઠીથી અદ્ભુત પરાક્રમ બતાવીને પ્રહાર કર્યો. પણ એ બંને મહાબલી દાનવો પણ મુઠીથી વિષ્ણુને માર્યા.
એવં પરસ્પરં જાતં યુદ્ધં પરમદારુણમ્ । યુધ્યમાનૌ મહાવીર્યૌ દૃષ્ટ્વા નારાયણસ્તદા
આ રીતે એમની વચ્ચે અત્યંત ભયાનક યુદ્ધ શરૂ થયું. એ બંને મહાવીર યુદ્ધ કરતાં જોઈને નારાયણ પછી—
અપશ્યત્સમ્મુખં દેવ્યાઃ કૃત્વા દીનાં દૃશં હરિઃ । સૂત ઉવાચ તં વીક્ષ્ય તાદૃશં વિષ્ણું કરુણારસસંયુતમ્
હરિએ દુઃખી નજરે દેવીને સીધા જોઈને કહ્યું. સૂતાએ કહ્યું: એવા દયાથી ભરેલા વિષ્ણુને જોઈને—
જહાસાતીવ તામ્રાક્ષી વીક્ષમાણા તદાસુરૌ । તૌ જઘાન કટાક્ષૈશ્ચ કામબાણૈરિવાપરૈઃ
ત્યારે તાંબડા નેત્રવાળી દેવી એ બે અસુરોને જોઈને જોરથી હસીને, પોતાના તીર જેવી તીક્ષ્ણ નજરથી એમને ઘાયલ કર્યા.
મન્દસ્મિતયુતૈઃ કામં પ્રેમભાવયુતૈરનુ । દૃષ્ટ્વા મુમુહતુઃ પાપૌ દેવ્યા વક્રવિલોકનમ્
દેવીના પ્રેમભર્યા, હળવા સ્મિત સાથેના વાંકાં નજરથી એ પાપી બંને ગુંચવાઈ ગયા.
વિશેષમિતિ મન્વાનૌ કામબાણાતિપીડિતૌ । વીક્ષમાણૌ સ્થિતૌ તત્ર તાં દેવીં વિશદપ્રભામ્
એ બંનેએ વિચાર્યું કે આ કંઈ ખાસ છે, કામના તીરોની પીડાથી ત્રસ્ત થઈને, સ્પષ્ટ તેજવાળી દેવીને જોઈને ત્યાં જ ઊભા રહ્યા.
હરિણાપિ ચ તદ્દૃષ્ટં દેવ્યાસ્તત્ર ચિકીર્ષિતમ્ । મોહિતૌ તૌ પરિજ્ઞાય ભગવાન્કાર્યવિત્તમઃ
હરિએ પણ ત્યાં દેવી શું કરવા માંગે છે એ જોઈ લીધું; બંને અસુરો મોહમાં ફસાઈ ગયા છે એ જાણી, ભગવાને પોતાનું કાર્ય સમજ્યું.
ઉવાચ તૌ હસન્ શ્લક્ષ્ણં મેઘગમ્ભીરયા ગિરા । વરં વરયતાં વીરૌ યુવયોર્યોઽભિવાચ્છિતઃ
ત્યારે ભગવાને હળવા હાસ્ય સાથે, મેઘ જેવી ઘેરા અવાજે કહ્યું: 'વીરો, તમે જે ઈચ્છો તે વર માંગો.'
દદામિ પરમપ્રીતો યુદ્ધેન યુવયોઃ કિલ । દાનવા બહવો દૃષ્ટા યુધ્યમાના મયા પુરા
હું ખૂબ આનંદથી, યુદ્ધમાં જે તમે ઈચ્છો તે વર આપું છું; ઘણા અસુરો પહેલાં મારી સાથે લડ્યા છે.
યુવયોઃ સદૃશઃ કોઽપિ ન દૃષ્ટો ન ચ વૈ શ્રુતઃ । તસ્માત્તુષ્ટોઽસ્મિ કામં વૈ નિસ્તુલેન બલેન ચ
પણ તમારે બરાબરનો કોઈ પણ મને દેખાયો કે સાંભળાયો નથી; એટલે, હું તમારી બેસુમાર તાકાતથી ખુશ છું.
ભ્રાત્રોશ્ચ વાઞ્છિતં કામં પ્રયચ્છામિ મહાબલૌ । સૂત ઉવાચ તચ્છ્રુત્વા વચનં વિષ્ણોઃ સાભિમાનૌ સ્મરાતુરૌ
હે મહાબલી ભાઈઓ, તમે જે ઈચ્છો તે વર હું આપું છું; સૂતાએ કહ્યું: વિષ્ણુના શબ્દો સાંભળી, બંને ગર્વથી અને પ્રેમમાં મગ્ન થઈ—
વીક્ષમાણૌ મહામાયાં જગદાનન્દકારિણીમ્ । તમૂચતુશ્ચ કામાર્તૌ વિષ્ણું કમલલોચનૌ
જગતને આનંદ આપનારી મહામાયાને જોઈને, કામથી આકુલ થઈ, કમળનેત્ર વિષ્ણુને એમણે કહ્યું—
હરે ન યાચકાવાવાં ત્વં કિં દાતુમિહેચ્છસિ । દદાવ તુલ્યં દેવેશ દાતારૌ નૌ ન યાચકૌ
'હે હરિ, અમે માગનાર નથી; તું આપવું કેમ ઈચ્છે છે? હે દેવોના સ્વામી, બન્નેને સરખું આપ; અમે આપનાર છીએ, માગનાર નહીં.'
પ્રાર્થય ત્વં હૃષીકેશ મનોઽભિલષિતં વરમ્ । તુષ્ટૌ સ્વસ્તવ યુદ્ધેન વાસુદેવાદ્ભુતેન ચ
'હે હૃષીકેશ, તું જ મનથી જે વર ઈચ્છે તે માગ; વસુદેવ સાથેના આ અદ્દભુત યુદ્ધથી તું ખુશ થા.'
તયોસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા પ્રત્યુવાચ જનાર્દનઃ । ભવેતામદ્ય મે તુષ્ટૌ મમ વધ્યાવુભાવપિ
એમના શબ્દો સાંભળી, જનાર્દને જવાબ આપ્યો: 'આજે તમે મારા પર પ્રસન્ન થાઓ અને બન્ને મારા હાથેથી મરશો.'
સૂત ઉવાચ તચ્છ્રુત્વા વચનં વિષ્ણોર્દાનવૌ ચાતિવિસ્મિતૌ । વઞ્ચિતાવિતિ મન્વાનૌ તસ્થતુઃ શોકસંયુતૌ
સૂતાએ કહ્યું: વિષ્ણુના શબ્દો સાંભળી, એ બંને અસુરો ખૂબ જ આશ્ચર્યચકિત થયા; પોતે છેતરાયા એમ માની, દુઃખથી ભરાઈ ઊભા રહ્યા.
વિચાર્ય મનસા તૌ તુ દાનવૌ વિષ્ણુમૂચતુઃ । પ્રેક્ષ્ય સર્વં જલમયં ભૂમિં સ્થલવિવર્જિતામ્
મનમાં વિચાર કરીને, બંને અસુરોએ વિષ્ણુને કહ્યું; આખી ધરતી પાણીથી ભરેલી અને સુકું જમીન ક્યાંય નથી એ જોઈ.
હરે યોઽયં વરો દત્તસ્ત્વયા પૂર્વં જનાર્દન । સત્યવાગસિ દેવેશ દેહિ તં વાઞ્છિતં વરમ્
'હે હરિ, જે વર તું પહેલાં આપ્યો હતો, હે જનાર્દન, તું તો સત્યવચન છે, હે દેવોના સ્વામી, એ ઈચ્છિત વર અમને આપ.'