ગન્ધમાદનમાસાદ્ય પુણ્યાં દેવધુનીં શુભામ્ । સ્નાત્વા કુશાસનં કૃત્વા સંસ્થિતશ્ચ સ્થિરાસનઃ
ગંધમાદન પર્વત અને પવિત્ર દેવધૂની નદી પાસે પહોંચી, તેણે સ્નાન કર્યું, કુશના આસન બનાવીને સ્થિર થઈ બેઠો.
ત્યક્ત્વાન્નં વારિપાનં ચ યોગાભ્યાસપરાયણઃ । ધ્યાયન્વિશ્વસૃજં ચિત્તે સોપવિષ્ટઃ સ્થિરાસને
અન્ન છોડી માત્ર પાણી પીતા, યોગાભ્યાસમાં તત્પર રહી, વિશ્વના સર્જનહારનું મનમાં ધ્યાન કરીને સ્થિર આસનમાં બેઠો.
મઘવા તં તપસ્યન્તં જ્ઞાત્વા ચિન્તાતુરો હ્યભૂત્ । ગન્ધર્વાન્પ્રેષયામાસ વિઘ્નાર્થં પાકશાસનઃ
મઘવાને જ્યારે જાણ્યું કે તે તપમાં લીન છે, ત્યારે તેને ચિંતામાં પાડી દીધી. પાકનો દમન કરનાર ઈન્દ્રે વિઘ્ન માટે ગંધર્વોને મોકલ્યા.
યક્ષાંશ્ચ પન્નગાન્સર્પાન્કિન્નરાનમિતૌજસઃ । વિદ્યાધરાનપ્સરસો દેવદૂતાનનેકશઃ
તે સાથે યક્ષો, સાપો, મહાબળવાન કિન્નરો, વિદ્યા ધરાવનારા, અપ્સરાઓ અને અનેક દેવદૂતોને પણ મોકલ્યા.
ઉપાયાસ્તૈઃ કૃતાઃ સમ્યક્ તપોવિઘ્નાય માયિભિઃ । ન ચચાલ તતો ધ્યાનાત્ત્વાષ્ટ્રઃ પરમતાપસઃ
આ બધા માયાવાળાઓએ તપમાં વિઘ્ન લાવવા માટે અનેક ઉપાય કર્યા, પણ ત્વષ્ટ્રનો પુત્ર, મહાન તપસ્વી, ધ્યાનમાંથી જરા પણ હલ્યો નહીં.
બ્રહ્મનેતૃત્વે સેન્દ્રૈઃ સુરૈર્વિષ્ણોઃ શરણગમનવર્ણનમ્ વ્યાસ ઉવાચ નિર્ગતાસ્તે પરાવૃત્તાસ્તપોવિઘ્નકરાઃ સુરાઃ । નિરાશાઃ કાર્યસંસિદ્ધ્યૈ તં દૃષ્ટ્વા દૃઢચેતસમ્
વ્યાસજી કહે છે: બ્રહ્મા અને ઈન્દ્ર સહિતના દેવતાઓ તપમાં વિઘ્ન પાડવા આવ્યા હતા, પણ વૃત્રને દૃઢ મનવાળો જોઈ નિરાશ થઈ પાછા ફર્યા.
જાતે વર્ષશતે પૂર્ણે બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ । તત્રાજગામ તરસા હંસારૂઢશ્ચતુર્મુખઃ
સૌ વર્ષ પૂર્ણ થયા પછી, લોકપિતા બ્રહ્માજી હંસ પર સવાર થઈ, ચાર મુખવાળા સ્વરૂપે ત્યાં ઝડપથી આવ્યા.
આગત્ય તમુવાચેદં ત્વષ્ટ્ટપુત્ર સુખી ભવ । ત્યક્ત્વા ધ્યાનં વરં બ્રૂહિ દદામિ તવ વાઞ્છિતમ્
ત્યાં આવીને તેમણે કહ્યું: 'હે ત્વષ્ટ્રપુત્ર, સુખી થા! હવે ધ્યાન છોડીને મનગમતો વર માગ, હું તારી ઇચ્છા પૂરી કરીશ.'
તપસા તેઽદ્ય તુષ્ટોઽસ્મિ ત્વાં દૃષ્ટ્વા ચાતિકર્શિતમ્ । વરં વરય ભદ્રં તે મનોઽભિલષિતં તવ
'તારા તપથી આજે હું પ્રસન્ન થયો છું, તને એટલું દુર્બળ જોઈને. હે શુભે, મનમાં જે ઇચ્છા હોય તે વર માગ.'
વ્યાસ ઉવાચ વૃત્રસ્તદાતિવિશદાં પુરતો નિશમ્ય વાચં સુધાસમરસાં જગદેકકર્તુઃ । સન્ત્યજ્ય યોગકલનાં સહસોદતિષ્ઠ- ત્સઞ્જાતહર્ષનયનાશ્રુકલાકલાપઃ
વ્યાસજી કહે છે: જગતના એકમાત્ર સર્જનહારની સ્પષ્ટ અને અમૃત જેવી વાણી સાંભળી, વૃત્રે યોગનું ધ્યાન ત્યજી તરત ઊભો રહી ગયો, આનંદથી આંખોમાં આંસુ છલકાઈ આવ્યા.
પાદૌ પ્રણમ્ય શિરસા પ્રણયાદ્વિધાતુ- ર્બદ્ધાઞ્જલિઃ પુરત એવ સમાસસાદ । પ્રોવાચ તં સુવરદં તપસા પ્રસન્નં પ્રેમ્ણાતિગદ્ગદગિરા વિનયેન નમ્રઃ
વિધાતાના ચરણોમાં માથું ઝૂકાવી, હાથ જોડીને, પ્રેમપૂર્વક અને વિનમ્રતાથી, તે પ્રસન્ન વરદાતા પાસે ગયો અને ગદગદ અવાજે બોલ્યો.
પ્રાપ્તં મયા સકલદેવપદં પ્રભોઽદ્ય યદ્દર્શનં તવ સુદુર્લભમાશુ જાતમ્ । વાઞ્છાસ્તિ નાથ મનસિ પ્રવણે દુરાપા તાં પ્રબ્રવીમિ કમલાસન વેત્સિ ભાવમ્
'હે પ્રભુ, આજે તો હું બધાં દેવોના સ્થાનને પામી ગયો, કેમ કે તમારું દુર્લભ દર્શન મને સહેલાઈથી મળ્યું છે. હે કમલાસન, મારા ભક્તિભર્યા મનમાં એક ઇચ્છા છે, જે હું કહું છું, તમે તો મનની વાત જાણો છો.'
મૃત્યુશ્ચ મા ભવતુ મે કિલ લોહકાષ્ઠ- શુષ્કાર્દ્રવંશનિચયૈરપરૈશ્ચ શસ્ત્રૈઃ । વૃદ્ધિ પ્રયાતુ મમ વીર્યમતીવ યુદ્ધે યસ્માદ્ભવામિ સબલૈરમરૈરજેયઃ
'મારો મૃત્યુ લોખંડ, લાકડું, સુકા કે ભીના વાંસ, કે બીજા કોઈ શસ્ત્રથી ન થાય. મારી શક્તિ યુદ્ધમાં બહુ વધે, જેથી હું દેવતાઓ અને તેમની સેના સામે અજેય બની જાઉં.'
વ્યાસ ઉવાચ ઇત્થં સમ્પ્રાર્થિતો બ્રહ્મા તમાહ પ્રહસન્નિવ । ઉત્તિષ્ઠ ગચ્છ ભદ્રં તે વાઞ્છિતં સફલં સદા
વ્યાસજી કહે છે: આવી રીતે વિનંતી કરતાં બ્રહ્માજી હસતાં-હસતાં બોલ્યા: 'ઉઠ, જા, હે શુભે, તારી ઇચ્છા હંમેશા પૂર્ણ થશે.'
ન શુષ્કેણ ન ચાર્દ્રેણ ન પાષાણેન દારુણા । ભવિષ્યતિ ચ તે મૃત્યુરિતિ સત્યં બ્રવીમ્યહમ્
'ન સુકા, ન ભીના, ન પથ્થર, ન લાકડાથી તારો મૃત્યુ થશે—હું તને સાચું કહું છું.'
ઇતિ દત્ત્વા વરં બ્રહ્મા જગામ ભુવનં પરમ્ । વૃત્રસ્તુ તં વરં લબ્ધા મુદિતઃ સ્વગૃહં યયૌ
આ રીતે વર આપી, બ્રહ્માજી પોતાના ઉત્તમ લોકમાં ગયા; વૃત્ર પણ વર મળતાં આનંદથી પોતાના ઘરે ગયો.
શશંસ પિતુરગ્રે તદ્વરદાનં મહામતિઃ । ત્વષ્ટા તુ મુદિતઃ પ્રાપ્તં પુત્રં પ્રાપ્તવરં તદા
તે વિવેકી પુત્રએ પિતાજીના સામે તે વરદાન મળ્યું હોવાનું કહ્યું. ત્યારે ત્વષ્ટા ખૂબ આનંદિત થયો અને તેને વરદાન મેળવનારો પુત્ર મળ્યો.
સ્વસ્તિ તેઽસ્તુ મહાભાગ જહિ શક્રં રિપું મમ । હત્વાગચ્છ ત્રિશિરસો હન્તારં પાપસંયુતમ્
હે મહાભાગ્યશાળી પુત્ર, તને શુભાશીર્વાદ! મારા શત્રુ ઇન્દ્રને માર, અને પછી ત્રિશિરાના હત્યારા પાપીનો પણ નાશ કર.
ભવ ત્વં ત્રિદશાધીશઃ સમ્પ્રાપ્ય વિજયં રણે । મમાધિં છિન્ધિ વિપુલં પુત્રનાશસમુદ્ભવમ્
યુદ્ધમાં વિજય મેળવી, દેવતાઓનો રાજા બન અને મારા પુત્રના વિયોગથી જે મોટું દુઃખ થયું છે, એ દૂર કર.
જીવતો વાક્યકરણાત્ક્ષયાહે ભૂરિભોજનાત્ । ગયાયાં પિણ્ડદાનાચ્ચ ત્રિભિઃ પુત્રસ્ય પુત્રતા
જીવતા પિતાના વચનનું પાલન કરવાથી, પુષ્કળ ભોજનથી વાર્ષિક શ્રાદ્ધ કરવાથી અને ગયામાં પિંડદાન કરવાથી પુત્ર પોતાનું પુત્રત્વ નિભાવતો હોય છે.
તસ્માત્પુત્ર મમાત્યર્થં દુઃખં નાશિતુમર્હસિ । ત્રિશિરા મમ ચિત્તાત્તુ નાપસર્પતિ કર્હિચિત્
એટલે, બેટા, તું મારા ભારે દુઃખને પૂરેપૂરું દૂર કર. ત્રિશિરા ક્યારેય પણ મારા મનમાંથી દૂર થતો નથી.
સુશીલઃ સત્યવાદી ચ તાપસો વેદવિત્તમઃ । અપરાધં વિના તેન નિહતઃ પાપબુદ્ધિના
તે પુત્ર સારા સ્વભાવનો, સત્ય બોલનાર, તપસ્વી અને વેદોમાં પારંગત હતો; છતાં પણ, કોઈ દોષ વિના, પાપી મનવાળા દ્વારા મારવામાં આવ્યો.
વ્યાસ ઉવાચ ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા વૃત્રઃ પરમદુર્જયઃ । રથમારુહ્ય તરસા નિર્જગામ પિતુર્ગૃહાત્
વ્યાસજી કહે છે: એ વાતો સાંભળી, દુર્લભે જીતાય એવો વૃત્ર ઝડપથી રથ પર ચઢ્યો અને પિતાના ઘરમાંથી નીકળી ગયો.
રણદુન્દુભિનિર્ઘોષં શઙ્ખનાદં મહાબલમ્ । કારયિત્વા પ્રયાણં સ ચકાર મદગર્વિતઃ
પછી તેણે યુદ્ધના નગારા અને શંખના ગર્જનાવાળા અવાજો કરાવ્યા અને ગર્વથી ભરાઈને યાત્રા શરૂ કરી.
નિર્યયૌ નયસંયુક્તઃ સેવકાનિતિ સંવદન્ । હત્વા શક્રં ગ્રહીષ્યામિ સુરરાજ્યમકણ્ટકમ્
તે બુદ્ધિશાળી મંત્રીઓ સાથે નીકળી પડ્યો અને પોતાના સેવકોને કહ્યું: 'હું ઇન્દ્રને મારીને અવરોધરહિત દેવરાજ્ય હાંસલ કરીશ.'
ઇત્યુક્ત્વા નિર્જગામાશુ સ્વસૈન્યપરિવારિતઃ । મહતા સૈન્યનાદેન ભીષયન્નમરાવતીમ્
આ રીતે બોલીને, તે ઝડપથી પોતાના વિશાળ સેના સાથે નીકળી પડ્યો અને તેના સૈનિકોના ભયાનક અવાજથી અમરાવતીને ડરાવી નાખી.
તમાગચ્છન્તમાજ્ઞાય તુરાષાડપિ સત્વરઃ । સેનોદ્યોગં ભયત્રસ્તઃ કારયામાસ ભારત
તે આવી રહ્યો છે એ જાણીને, તુરાષાડ ભયથી તરત જ પોતાની સેના તૈયાર કરવા લાગ્યો, હે ભારત.
સર્વાનાહૂય તરસા લોકપાલાનરિન્દમઃ । યુદ્ધાર્થં પ્રેરયન્સર્વાન્વ્યરોચત મહાદ્યુતિઃ
પછી એ મહાપ્રભાએ તરત જ બધા લોકપાલોને બોલાવી યુદ્ધ માટે મોકલ્યા અને તેજસ્વી રાજાએ બધાને યુદ્ધ માટે પ્રેર્યા.
ગૃધ્રન્વ્યૂહં તતઃ કૃત્વા સંસ્થિતઃ પાકશાસનઃ । તત્રાજગામ વેગાત્તુ વૃત્રઃ પરબલાર્દનઃ
પાકશાસને પછી ગૃધ્ર વ્યૂહ રચી અને પોતાનું સ્થાન લીધું; ત્યાં દુશ્મનનો નાશ કરનાર વૃત્ર ઝડપથી આવી પહોંચ્યો.
દેવદાનવયોસ્તાવત્સંગ્રામસ્તુમુલોઽભવત્ । વૃત્રવાસવયોઃ સંખ્યે મનસા વિજયૈષિણોઃ
પછી દેવતાઓ અને દાનવો વચ્ચે ભયાનક યુદ્ધ શરૂ થયું; વૃત્ર અને વાસવ બંને મનમાં વિજયની ઇચ્છા રાખીને યુદ્ધ કરવા લાગ્યા.