યત્નં કુરુ મહાભાગ શીઘ્રમાયાતિ સામ્પ્રતમ્ । મેરુમન્દરસંકાશો ઘોરશબ્દોઽતિદારુણઃ
મહાભાગ્યશાળી, તુરંત તૈયારી કરો! તે હવે જલદી આવી રહ્યો છે, મેરુ કે મંદર પર્વત જેવો દેખાય છે અને ભયાનક ગર્જના કરે છે.
એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર ભીતા દેવગણા ભૃશમ્ । આગત્યોચુઃ સુરપતિં શૃણ્વન્તં દૂતભાષિતમ્
એ જ સમયે, બધા દેવતાઓ ખૂબ ડરેલા, ત્યાં આવીને, દૂતોએ જે કહ્યું તે સાંભળતા દેવરાજને વાત કરી.
ગણાઃ ઊચુઃ મઘવન્ દુર્નિમિત્તાનિ ભવન્તિ ત્રિદશાલયે । બહૂનિ ભયશંસીનિ પક્ષિણાં વિરુતાનિ ચ
દેવોએ કહ્યું: મઘવન, દેવલોકમાં ખરાબ શકુન દેખાય છે; અનેક ભયજનક સંકેતો અને પક્ષીઓના વિચિત્ર રડવાનો અવાજ પણ સાંભળાય છે.
કાકગૃધ્રાસ્તથા શ્યેનાઃ કઙ્કાદ્યા દારુણાઃ ખગાઃ । રુદન્તિ વિકૃતૈઃ શબ્દૈરુત્કારૈર્ભવનોપરિ
કાગડા, ગૃધ્ર, શ્યેન, કંક અને બીજા ભયાનક પક્ષીઓ ઘરો ઉપર ભયાનક અવાજ અને ચીસો પાડે છે.
ચીચીકૂચીતિ નિનદાન્ કુર્વન્તિ વિહગા ભૃશમ્ । વાહનાનાં ચ નેત્રેભ્યો જલધારાઃ પતન્ત્યધઃ
પક્ષીઓ સતત 'ચીચી' અને 'કૂચી' જેવા અવાજ કરે છે; અને પશુઓની આંખોમાંથી પાણીની ધારા નીચે પડે છે.
શ્રૂયતેઽતિમહાઞ્છબ્દો રુદતીનાં નિશાસુ ચ । રાક્ષસીનાં મહાભાગ ભવનોપરિ દારુણઃ
મહાભાગ્યશાળી, રાત્રે ઘરો ઉપર રાક્ષસીઓના રડવાનો ભારે અને ભયાનક અવાજ સાંભળાય છે.
પ્રપતન્તિ ધ્વજાસ્તૂર્ણં વિના વાતેન માનદ । પ્રભવન્તિ મહોત્પાતા દિવિ ભૂમ્યન્તરિક્ષજાઃ
માન આપનાર, ધ્વજ પવન વિના જ ઝડપથી પડી જાય છે અને આકાશ, ધરતી અને અંતરિક્ષમાં મોટા અપશકુન દેખાય છે.
કૃષ્ણામ્બરધરા નાર્યો ભ્રમન્તિ ચ ગૃહે ગૃહે । યાન્તુ યાન્તુ ગૃહાત્તૂર્ણં કુર્વન્ત્યો વિકૃતાનનાઃ
કાળી વસ્ત્ર પહેરેલી સ્ત્રીઓ ઘર-ઘર ભટકે છે, ભયાનક ચહેરા બનાવીને, બધાને તરત ઘરમાંથી નીકળવા કહે છે.
રાત્રૌ સ્વપ્નેષુ કાન્તાનાં સુપ્તાનાં નિજમન્દિરે । કેશાઁલ્લુનન્તિ રાક્ષસ્યો ભીષયન્ત્યો ભૃશાતુરાઃ
રાત્રે, પોતાના ઘરમાં સુતા પ્રિયજનના સપનામાં, રાક્ષસીઓ ખૂબ ડરીને અને ભયાનક રીતે, પોતાના વાળ ખેંચે છે.
એવંવિધાનિ દેવેશ ભૂકમ્પોલ્કાદયસ્તથા । ગોમાયવો રુદન્તિ સ્મ નિશાયાં ભવનાઙ્ગણે
દેવેશ, આવા અનેક સંકેતો દેખાય છે; ભૂકંપ, ઉલ્કા પણ પડે છે. રાત્રે ઘરના આંગણે ગોમાયાં રડે છે.
સરટાનાં ચ જાલાનિ પ્રભવન્તિ ગૃહે ગૃહે । અઙ્ગપ્રસ્ફુરણાદીનિ દુર્નિમિત્તાનિ સર્વશઃ
દરેક ઘરમાં જાળીઓ દેખાય છે અને અંગ ફફડાવા જેવા બધા અપશકુન ફેલાય છે.
વ્યાસ ઉવાચ ઇતિ તેષાં વચઃ શ્રુત્વા ચિન્તામાપ સુરેશ્વરઃ । બૃહસ્પતિં સમાહૂય પપ્રચ્છ ચ મનોગતમ્
વ્યાસજી કહે છે: આ બધું સાંભળીને દેવોના રાજાને ચિંતા લાગી; તેણે બૃહસ્પતિને બોલાવીને મનની વાત પૂછી.
ઇન્દ્ર ઉવાચ બ્રહ્મન્ કિમુત ઘોરાણિ નિમિત્તાનિ ભવન્તિ વૈ । વાતાશ્ચ દારુણા વાન્તિ પ્રપતન્ત્યુલકાઃ ખતઃ
ઇન્દ્રે કહ્યું: બ્રહ્મણ, આ ભયાનક અશુભ સંકેતો કેમ દેખાઈ રહ્યા છે? ભારે પવન ફૂંકાઈ રહ્યા છે અને આકાશમાંથી પતંગિયાં પડી રહ્યા છે.
સર્વજ્ઞોઽસિ મહાભાગ સમર્થો વિઘ્નનાશને । બુદ્ધિમાઞ્છાસ્ત્રતત્ત્વજ્ઞો દેવતાનાં ગુરુસ્તથા
તમે બધું જાણો છો, મહાભાગ્યશાળી છો, અવરોધો દૂર કરવા સક્ષમ છો, વિદ્વાન છો, શાસ્ત્રોના તત્વ જાણો છો અને દેવતાઓના ગુરુ પણ છો.
કુરુ શાન્તિં વિધાનજ્ઞ શત્રુક્ષયવિધાયિનીમ્ । યથા મે ન ભવેદ્દુઃખં તથા કાર્યં વિધીયતામ્
હે વિધિ જાણનારા, દુશ્મનોનો નાશ થાય એવી શાંતિવિધિ કરો, જેથી મને દુઃખ ન થાય—એવું કાર્ય કરો.
બૃહસ્પતિરુવાચ કિં કરોમિ સહસ્રાક્ષ ત્વયાદ્ય દુષ્કૃતં કૃતમ્ । અનાગસં મુનિં હત્વા કિં ફલં સમુપાર્જિતમ્
બૃહસ્પતિએ કહ્યું: હે સહસ્રનેત્ર, હવે હું શું કરી શકું? આજે તમે પાપ કર્યું છે. નિર્દોષ મુનિનું વધ કરીને તમને શું ફળ મળ્યું?
અત્યુગ્રં પુણ્યપાપાનાં ફલં ભવતિ સત્વરમ્ । વિચાર્ય ખલુ કર્તવ્યં કાર્યં તદ્ભૂતિમિચ્છતા
પુણ્ય કે પાપનું ફળ, તે તીવ્ર હોય કે સામાન્ય, ઝડપથી મળે છે. જે સુખ-શાંતિ ઈચ્છે છે, તેને કાર્ય કરતા પહેલા સારી રીતે વિચારવું જોઈએ.
પરોપતાપનં કર્મ ન કર્તવ્યં કદાચન । ન સુખં વિન્દતે પ્રાણી પરપીડાપરાયણઃ
બીજાને દુઃખ આપતું કોઈપણ કામ ક્યારેય કરવું નહીં. જે જીવ બીજાને પીડાવે છે, તેને ક્યારેય સુખ મળતું નથી.
મોહાલ્લોભાદ્બ્રહ્મહત્યા કૃતા શક્ર ત્વયાધુના । તસ્ય પાપસ્ય સહસા ફલમેતદુપાગતમ્
મોહ અને લોભથી, હે શક્ર, તમે હવે બ્રાહ્મણહત્યા કરી છે. એ પાપનું ફળ તરત જ તમને ભોગવવું પડ્યું છે.
અવધ્યઃ સર્વદેવાનાં જાતોઽસૌ વૃત્રસંજ્ઞકઃ । હન્તું ત્વાં સ સમાયાતિ દાનવૈર્બહુભિર્વૃતઃ
જેને વૃત્ર કહે છે, તે બધા દેવતાઓ માટે અજય થયો છે. અનેક દાનવો સાથે મળી, તે તને મારવા આવી રહ્યો છે.
આયુધાનિ ચ સર્વાણિ વજ્રતુલ્યાનિ વાસવ । ત્વષ્ટ્રા દત્તાનિ દિવ્યાનિ ગૃહીત્વા સમુપસ્થિતઃ
હે વાસવ, ત્વષ્ટ્રે આપેલા બધા દિવ્ય શસ્ત્રો, જે વજ્ર જેટલા શક્તિશાળી છે, તે લઈને વૃત્ર હવે અહીં આવી ગયો છે.
સમાગચ્છતિ દુર્ધર્ષો રથારૂઢઃ પ્રતાપવાન્ । દેવેન્દ્ર પ્રલયં કુર્વન્નાસ્ય મૃત્યુર્ભવિષ્યતિ
એ દુર્દમ્ય અને પરાક્રમી, રથ પર સવાર થઈને આવી રહ્યો છે. હે દેવરાજ, હવે તે વિનાશ લાવશે અને તેને મૃત્યુ સ્પર્શી શકશે નહીં.
કોલાહલસ્તદા જાતસ્તથા બ્રુવતિ વાક્પતૌ । ગન્ધર્વાઃ કિન્નરા યક્ષા મુનયશ્ચ તપોધનાઃ
વાક્પતિએ આવું કહ્યું ત્યારે ત્યાં મોટો ગજબનો હોબાળો મચી ગયો. ગંધર્વો, કિન્નરો, યક્ષો અને તપસ્વી મુનિઓ—
સદનાનિ વિહાયૈવામરાઃ સર્વે પલાયિતાઃ । તદ્દૃષ્ટ્વા મહદાશ્ચર્યં શક્રશ્ચિન્તાપરાયણઃ
—બધા અમરોએ પોતાના નિવાસ છોડીને ભાગી ગયા. એ અદ્ભુત દૃશ્ય જોઈને શક્ર ચિંતામાં પડી ગયો.
આજ્ઞાપયામાસ તદા સેનોદ્યોગાય સેવકાન્ । આનયધ્વં વસૂન્ રુદ્રાનશ્વિનૌ ચ દિવાકરાન્
એ સમયે તેણે પોતાના સેવકોને યુદ્ધની તૈયારી કરવા આદેશ આપ્યો: 'વસુઓ, રુદ્રો, અશ્વિનીકુમારો અને આદિત્યોને બોલાવો.'
પૂષણં ચ ભગં વાયું કુબેરં વરુણં યમમ્ । વિમાનેષુ સમારુહ્ય સાયુધાઃ સુરસત્તમાઃ
'પૂષણ, ભગ, વાયુ, કુબેર, વરુણ અને યમને પણ બોલાવો. બધા શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ શસ્ત્રો લઈને પોતાના વિમાનો પર ચઢી જાઓ.'
સમાગચ્છન્તુ તરસા શત્રુરાયાતિ સામ્પ્રતમ્ । ઇત્યાજ્ઞાપ્ય સુરપતિઃ સમારુહ્ય ગજોત્તમમ્
'બધા ઝડપથી આવી જાઓ, કેમ કે દુશ્મન હવે આવી રહ્યો છે.' આવું આદેશ આપીને દેવરાજ પોતાના ઉત્તમ હાથી પર ચઢ્યો.
બૃહસ્પતિં પુરોધાય નિર્ગતો નિજમન્દિરાત્ । તથૈવ ત્રિદશાઃ સર્વે સ્વં સ્વં વાહનમાસ્થિતાઃ
બૃહસ્પતિને પુરોહિત બનાવી, એ પોતાના મહેલમાંથી નીકળી પડ્યો; અને બધા દેવતાઓ પણ પોતપોતાના વાહન પર સવાર થયા.
યુદ્ધાય કૃતસંકલ્પા નિર્યયુઃ શસ્ત્રપાણયઃ । વૃત્રોઽથ દાનવૈર્યુક્તઃ સમ્પ્રાપ્તો માનસોત્તરમ્
યુદ્ધ માટે દૃઢ સંકલ્પ કરીને, બધા શસ્ત્રો લઈને બહાર નીકળી પડ્યા. ત્યારે વૃત્ર દાનવો સાથે માનસ સરોવર પાસે આવી પહોંચ્યો.
પર્વતં દેવતાવાસં રમ્યં પાદપશોભિતમ્ । ઇન્દ્રોઽપ્યાગત્ય સંગ્રામં ચકાર માનસોત્તરે
એ પર્વત, જે દેવતાઓનું સુંદર નિવાસસ્થાન છે અને વૃક્ષોથી શોભાયમાન છે—ત્યાં ઇન્દ્ર પણ પહોંચી ગયો અને માનસ સરોવર પાસે યુદ્ધ શરૂ કર્યું.