કુરુ મે નામકં નાથ કાર્યં કથય સુવ્રત । ચિન્તાતુરોઽસિ કસ્માત્ત્વં બ્રૂહિ મે શોકકારણમ્
'હે સ્વામી, મને નામ આપો અને શું કરવું તે કહો, હે ધીરજવાન. તમે કેમ ચિંતિત છો? તમારા દુ:ખનું કારણ મને કહો.'
નાશયામ્યદ્ય તે શોકમિતિ મે વ્રતમાહિતમ્ । તેન જાતેન કિં ભૂયઃ પિતા ભવતિ દુઃખિતઃ
'મારો સંકલ્પ છે કે આજે તમારું દુ:ખ દૂર કરું. હું જન્મ્યો છતાં પિતા કેમ હજુ દુ:ખી છે?'
પિબામિ સાગરં સદ્યશ્ચૂર્ણયામિ ધરાધરાન્ । ઉદ્યન્તં વારયામ્યદ્ય તરણિં તિગ્મતેજસમ્
'હું તરત જ સાગર પી જઈશ, પર્વતોને ભસ્મ કરી દઈશ, અથવા આજે તીખા કિરણોવાળો ઉગતો સૂર્ય રોકી દઈશ.'
હન્મીન્દ્રં સસુરં સદ્યો યમં વા દેવતાન્તરમ્ । ક્ષિપામિ સાગરે સર્વાન્સમુત્પાટ્ય ચ મેદિનીમ્
'હું ઇન્દ્ર અને બધા દેવતાઓને, યમને અથવા બીજાં દેવને તરત જ મારી દઈશ; ધરતીને ઉખાડીને બધાને સાગરમાં ફેંકી દઈશ.'
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તસ્ય ત્વષ્ટા પુત્રસ્ય પેશલમ્ । પ્રત્યુવાચાતિમુદિતસ્તં સુતં પર્વતોપમમ્
પુત્રના આ શક્તિશાળી શબ્દો સાંભળીને, તવષ્ટા ખૂબ ખુશ થઈને પર્વત જેવાં રૂપ ધરાવનાર પુત્રને જવાબ આપ્યો.
વૃજિનાત્ત્રાતુમધુના યસ્માચ્છક્તોઽસિ પુત્રક । તસ્માદ્વૃત્ર ઇતિ ખ્યાતં તવ નામ ભવિષ્યતિ
'હવે તું દુ:ખમાંથી બચાવા સક્ષમ છે, તેથી તું 'વૃત્ર' નામથી જાણીતો થશે.'
ભ્રાતા તવ મહાભાગ ત્રિશિરા નામ તાપસઃ । ત્રીણિ તસ્ય ચ શીર્ષાણિ હ્યભવન્વીર્યવન્તિ ચ
'હે મહાન, તારો ભાઈ તપસ્વી 'ત્રિશિરા' છે; તેના ત્રણ માથાં હતા અને દરેકમાં વિશાળ શક્તિ હતી.'
વેદવેદાઙ્ગતત્ત્વજ્ઞઃ સર્વવિદ્યાવિશારદઃ । સંસ્થિતસ્તપસિ પ્રાયસ્ત્રિલોકીવિસ્મયપ્રદે
'તે વેદ અને વેદાંગના તત્વો જાણતો, સર્વ જ્ઞાનમાં નિપુણ, તપમાં સ્થિર અને ત્રણેય લોકમાં આશ્ચર્યજનક હતો.'
શક્રેણ તુ હતઃ સોઽદ્ય વજ્રઘાતેન સામ્પ્રતમ્ । વિનાપરાધં સહસા છિન્નાનિ મસ્તકાનિ ચ
'આજે ઇન્દ્રે તેને વજ્રથી મારી નાખ્યો છે; તેના માથાં કોઈ દોષ વગર અચાનક કાપી નાખ્યા.'
તસ્માત્ત્વં પુરુષવ્યાઘ્ર જહિ શક્રં કૃતાગસમ્ । બ્રહ્મહત્યાયુતં પાપં નિસ્ત્રપં દુર્મતિં શઠમ્
'હે મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, ઇન્દ્રને માર, જે Brahmin-hatyaના પાપથી ભરેલો, નિર્લજ્જ, દુષ્ટ અને કપટ છે.'
ઇત્યુક્ત્વા ચ તદા ત્વષ્ટા પુત્રશોકસમાકુલઃ । આયુધાનિ ચ દિવ્યાનિ ચકાર વિવિધાનિ ચ
આ રીતે કહીને, તવષ્ટા પુત્રના દુ:ખથી વ્યથિત થઈ, વિવિધ દિવ્ય હથિયારો બનાવ્યા.
દદાવસ્મૈ સહસ્રાક્ષવધાય પ્રબલાનિ ચ । ખડ્ગશૂલગદાશક્તિતોમરપ્રમુખાનિ વૈ
તેણે thousand-eyed એકને મારવા માટે શક્તિશાળી હથિયારો આપ્યા: તલવાર, ભાલા, ગદા, શક્તિ અને મુખ્ય તોમરા.
શાર્ઙ્ગ ધનુસ્તથા બાણં પરિઘં પટ્ટિશં તથા । ચક્રં દિવ્યં સહસ્રારં સુદર્શનસમપ્રભમ્
તેણે શારંગ ધનુષ, બાણ, પરિઘ, પટ્ટિશ અને હજારો કાંટાવાળું દિવ્ય ચક્ર, સુદર્શન જેવી તેજસ્વી કાંતિવાળું આપ્યું.
તૂણીરૌ ચાક્ષયૌ દિવ્યૌ કવચં ચાતિસુન્દરમ્ । રથં મેઘપ્રતીકાશં દૃઢં ભારસહં જવમ્
તેણે બે અક્ષય તૂણીઓ, અતિ સુંદર કવચ અને મેઘ જેવો, મજબૂત, ઝડપી અને ભારે વજન સહન કરતો રથ આપ્યો.
યુદ્ધોપકરણં સર્વં કૃત્વા પુત્રાય પાર્થિવ । દત્ત્વાસૌ પ્રેરયામાસ ત્વષ્ટા ક્રોધસમન્વિતઃ
યુદ્ધ માટેના બધા શસ્ત્રો તૈયાર કરીને, ત્વષ્ટાએ ગુસ્સામાં પોતાના પુત્રને આપ્યા, રાજા, અને તેને યુદ્ધ માટે મોકલી દીધો.
બ્રહ્મણઃ સમારાધનાય ત્વષ્ટ્રા વૃત્રોપદેશવર્ણનમ્ વ્યાસ ઉવાચ કૃતસ્વસ્ત્યયનો વૃત્રો બ્રાહ્મણૈર્વેદપારગૈઃ । નિર્જગામ રથારૂઢો હન્તું શક્રં મહાબલઃ
વ્યાસજી કહે છે: વૃત્રાએ વિદ્વાન બ્રાહ્મણો સાથે શુભ વિધિ પૂર્ણ કરી, પછી રથ પર ચઢીને, પોતાની મહાન તાકાત સાથે ઇન્દ્રને મારવા નીકળી પડ્યો.
તદૈવ રાક્ષસાઃ ક્રૂરાઃ પુરા દેવપરાજિતાઃ । સમાજગ્મુશ્ચ સેવાર્થં વૃત્રં જ્ઞાત્વા મહાબલમ્
એ સમયે જ, જે ક્રૂર રાક્ષસો પહેલાં દેવો દ્વારા હરાવાયા હતા, તેઓ વૃત્રાની મહા શક્તિ જાણીને, તેની સેવા માટે એકઠા થયા.
ઇન્દ્રદૂતાસ્તુ તં દૃષ્ટ્વા યુદ્ધાય તુ સમાગતમ્ । વેગાદાગત્ય વૃત્તાન્તં શશંસુસ્તસ્ય ચેષ્ટિતમ્
જ્યારે ઇન્દ્રના દૂતોએ વૃત્રાને યુદ્ધ માટે આગળ આવતો જોયો, ત્યારે તેઓ ઝડપથી જઈને તેની તમામ હરકતો અને ઘટનાઓ જણાવી.
દૂતા ઊચુઃ સ્વામિઞ્છીઘ્રમિહાયાતિ વૃત્રો નામ રિપુસ્તવ । બલવાન્સ્યન્દને રૂઢસ્ત્વષ્ટ્રા ચોત્પાદિતઃ કિલ
દૂતોએ કહ્યું: સ્વામી, તમારો દુશ્મન વૃત્રા ઝડપથી અહીં આવી રહ્યો છે, તે બહુ શક્તિશાળી છે અને રથ પર બેઠો છે, કહે છે કે ત્વષ્ટાએ તેને બનાવ્યો છે.
અવિચારેણ નાશાર્થં તવ ક્રોધાન્વિતેન વૈ । પુત્રઘાતાભિતપ્તેન દુઃસહો રાક્ષસૈર્યુતઃ
તમે વિچار્યા વિના, ગુસ્સામાં, તમારા વિનાશ માટે, પુત્રના મૃત્યુથી દુઃખી થઈને, સહન ન કરી શકાય એવો અને રાક્ષસોથી ઘેરાયેલો આવી રહ્યો છે.
યત્નં કુરુ મહાભાગ શીઘ્રમાયાતિ સામ્પ્રતમ્ । મેરુમન્દરસંકાશો ઘોરશબ્દોઽતિદારુણઃ
મહાભાગ્યશાળી, તુરંત તૈયારી કરો! તે હવે જલદી આવી રહ્યો છે, મેરુ કે મંદર પર્વત જેવો દેખાય છે અને ભયાનક ગર્જના કરે છે.
એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર ભીતા દેવગણા ભૃશમ્ । આગત્યોચુઃ સુરપતિં શૃણ્વન્તં દૂતભાષિતમ્
એ જ સમયે, બધા દેવતાઓ ખૂબ ડરેલા, ત્યાં આવીને, દૂતોએ જે કહ્યું તે સાંભળતા દેવરાજને વાત કરી.
ગણાઃ ઊચુઃ મઘવન્ દુર્નિમિત્તાનિ ભવન્તિ ત્રિદશાલયે । બહૂનિ ભયશંસીનિ પક્ષિણાં વિરુતાનિ ચ
દેવોએ કહ્યું: મઘવન, દેવલોકમાં ખરાબ શકુન દેખાય છે; અનેક ભયજનક સંકેતો અને પક્ષીઓના વિચિત્ર રડવાનો અવાજ પણ સાંભળાય છે.
કાકગૃધ્રાસ્તથા શ્યેનાઃ કઙ્કાદ્યા દારુણાઃ ખગાઃ । રુદન્તિ વિકૃતૈઃ શબ્દૈરુત્કારૈર્ભવનોપરિ
કાગડા, ગૃધ્ર, શ્યેન, કંક અને બીજા ભયાનક પક્ષીઓ ઘરો ઉપર ભયાનક અવાજ અને ચીસો પાડે છે.
ચીચીકૂચીતિ નિનદાન્ કુર્વન્તિ વિહગા ભૃશમ્ । વાહનાનાં ચ નેત્રેભ્યો જલધારાઃ પતન્ત્યધઃ
પક્ષીઓ સતત 'ચીચી' અને 'કૂચી' જેવા અવાજ કરે છે; અને પશુઓની આંખોમાંથી પાણીની ધારા નીચે પડે છે.
શ્રૂયતેઽતિમહાઞ્છબ્દો રુદતીનાં નિશાસુ ચ । રાક્ષસીનાં મહાભાગ ભવનોપરિ દારુણઃ
મહાભાગ્યશાળી, રાત્રે ઘરો ઉપર રાક્ષસીઓના રડવાનો ભારે અને ભયાનક અવાજ સાંભળાય છે.
પ્રપતન્તિ ધ્વજાસ્તૂર્ણં વિના વાતેન માનદ । પ્રભવન્તિ મહોત્પાતા દિવિ ભૂમ્યન્તરિક્ષજાઃ
માન આપનાર, ધ્વજ પવન વિના જ ઝડપથી પડી જાય છે અને આકાશ, ધરતી અને અંતરિક્ષમાં મોટા અપશકુન દેખાય છે.
કૃષ્ણામ્બરધરા નાર્યો ભ્રમન્તિ ચ ગૃહે ગૃહે । યાન્તુ યાન્તુ ગૃહાત્તૂર્ણં કુર્વન્ત્યો વિકૃતાનનાઃ
કાળી વસ્ત્ર પહેરેલી સ્ત્રીઓ ઘર-ઘર ભટકે છે, ભયાનક ચહેરા બનાવીને, બધાને તરત ઘરમાંથી નીકળવા કહે છે.
રાત્રૌ સ્વપ્નેષુ કાન્તાનાં સુપ્તાનાં નિજમન્દિરે । કેશાઁલ્લુનન્તિ રાક્ષસ્યો ભીષયન્ત્યો ભૃશાતુરાઃ
રાત્રે, પોતાના ઘરમાં સુતા પ્રિયજનના સપનામાં, રાક્ષસીઓ ખૂબ ડરીને અને ભયાનક રીતે, પોતાના વાળ ખેંચે છે.
એવંવિધાનિ દેવેશ ભૂકમ્પોલ્કાદયસ્તથા । ગોમાયવો રુદન્તિ સ્મ નિશાયાં ભવનાઙ્ગણે
દેવેશ, આવા અનેક સંકેતો દેખાય છે; ભૂકંપ, ઉલ્કા પણ પડે છે. રાત્રે ઘરના આંગણે ગોમાયાં રડે છે.