ઇન્દ્રોઽથ સ્વગૃહં ગત્વા હત્વા શત્રું મહાબલમ્ । મેને કૃતાર્થમાત્માનં બ્રહ્મહત્યામચિન્તયન્
પછી ઇન્દ્ર પોતાના ઘેર ગયો, શક્તિશાળી શત્રુને મારીને, પોતાને સફળ માન્યો, પણ બ્રાહ્મણહત્યાના પાપ વિશે વિચાર કર્યો.
તં શ્રુત્વા નિહતં ત્વષ્ટા પુત્રં પરમધાર્મિકમ્ । ચુકોપાતીવ મનસા વચનં ચેદમબ્રવીત્
પુત્ર, જે અત્યંત ધર્મી હતો, તેની હત્યા થઈ છે એવું સાંભળીને, ત્વષ્ટા મનમાં ખૂબ ગુસ્સે થયો અને આ શબ્દો બોલ્યા.
અનાગસં મુનિં યસ્માત્પુત્રં નિહતવાન્મમ । તસ્માદુત્પાદયિષ્યામિ તદ્વધાર્થં સુતં પુનઃ
મારા પુત્ર, નિર્દોષ મુનિ,ને તું મારી નાખ્યો છે, તેથી હું ફરી એક પુત્ર ઉત્પન્ન કરીશ, તેના વધ માટે.
સુરાઃ પશ્યન્તુ મે વીર્યં તપસશ્ચ બલં તથા । જાનાતુ સર્વં પાપાત્મા સ્વકૃતસ્ય ફલં મહત્
દેવતાઓ મારા બળ અને તપસ્યાની શક્તિ જોઈ શકે; પાપી આત્મા પોતાના કર્મનું મહાન ફળ જાણે.
ઇત્યુક્ત્વાગ્નિં જુહાવાથ મન્ત્રૈરાથર્વણોદિતૈઃ । પુત્રસ્યોત્પાદનાર્થાય ત્વષ્ટા ક્રોધસમાકુલઃ
આ રીતે બોલી ત્વષ્ટા, ક્રોધથી ભરાઈ, પુત્રની ઉત્પત્તિ માટે, અથર્વવેદના મંત્રોથી અગ્નિમાં હવન કર્યો.
કૃતે હોમેઽષ્ટરાત્રં તુ સન્દીપ્તાચ્ચ વિભાવસોઃ । પ્રાદુર્બભૂવ તરસા પુરુષઃ પાવકોપમઃ
અષ્ટરાત્ર યજ્ઞ પૂર્ણ થયા પછી, તેજસ્વી અગ્નિમાંથી એક પુરુષ તીવ્ર ઝડપથી પ્રગટ થયો, જે અગ્નિ જેવી જ દેખાતો હતો.
તં દૃષ્ટ્વાગ્રે સુતં ત્વષ્ટા તેજોબલસમન્વિતમ્ । વેગાત્પ્રકટિતં વહ્નેર્દીપ્યમાનમિવાનલમ્
તવષ્ટા પોતાના પુત્રને સામે જોઈ, જે તેજ અને શક્તિથી ભરપૂર હતો, આગની જેમ જલદી પ્રગટ થયો અને શોખી જ્યોતની જેમ ઝળહળતો હતો.
ઉવાચ વચનં ત્વષ્ટા સુતં વીક્ષ્ય પુરઃસ્થિતમ્ । ઇન્દ્રશત્રો વિવર્ધસ્વ પ્રતાપાત્તપસો મમ
તવષ્ટાએ પોતાના પુત્રને સામે ઊભેલો જોઈને કહ્યું: 'ઇન્દ્રના દુશ્મન, મારા તપની શક્તિથી તું વધુ શક્તિશાળી બન.'
ઇત્યુક્તે વચને ત્વષ્ટ્રા ક્રોધપ્રજ્વલિતેન ચ । સોઽવર્ધત દિવં સ્તબ્ધ્વા વૈશ્વાનરસમદ્યુતિઃ
તવષ્ટાએ ગુસ્સાથી આ શબ્દો કહ્યા ત્યારે, તેનો પુત્ર આકાશ જેટલો ઊંચો અને વૈશ્વાનર અગ્નિ જેવી તેજસ્વી કાંતિ સાથે વધ્યો.
જાતઃ સ પર્વતાકારઃ કાલમૃત્યુસમઃ સ્વરાટ્ । કિં કરોમીતિ તં પ્રાહ પિતરં પરમાતુરમ્
એ પર્વત જેવો રૂપ લઈને જન્મ્યો, સમય અને મૃત્યુ જેટલો શક્તિશાળી અને સ્વાધીન હતો; તેણે પોતાના ખૂબ જ દુ:ખી પિતાને પૂછ્યું: 'હું શું કરું?'
કુરુ મે નામકં નાથ કાર્યં કથય સુવ્રત । ચિન્તાતુરોઽસિ કસ્માત્ત્વં બ્રૂહિ મે શોકકારણમ્
'હે સ્વામી, મને નામ આપો અને શું કરવું તે કહો, હે ધીરજવાન. તમે કેમ ચિંતિત છો? તમારા દુ:ખનું કારણ મને કહો.'
નાશયામ્યદ્ય તે શોકમિતિ મે વ્રતમાહિતમ્ । તેન જાતેન કિં ભૂયઃ પિતા ભવતિ દુઃખિતઃ
'મારો સંકલ્પ છે કે આજે તમારું દુ:ખ દૂર કરું. હું જન્મ્યો છતાં પિતા કેમ હજુ દુ:ખી છે?'
પિબામિ સાગરં સદ્યશ્ચૂર્ણયામિ ધરાધરાન્ । ઉદ્યન્તં વારયામ્યદ્ય તરણિં તિગ્મતેજસમ્
'હું તરત જ સાગર પી જઈશ, પર્વતોને ભસ્મ કરી દઈશ, અથવા આજે તીખા કિરણોવાળો ઉગતો સૂર્ય રોકી દઈશ.'
હન્મીન્દ્રં સસુરં સદ્યો યમં વા દેવતાન્તરમ્ । ક્ષિપામિ સાગરે સર્વાન્સમુત્પાટ્ય ચ મેદિનીમ્
'હું ઇન્દ્ર અને બધા દેવતાઓને, યમને અથવા બીજાં દેવને તરત જ મારી દઈશ; ધરતીને ઉખાડીને બધાને સાગરમાં ફેંકી દઈશ.'
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તસ્ય ત્વષ્ટા પુત્રસ્ય પેશલમ્ । પ્રત્યુવાચાતિમુદિતસ્તં સુતં પર્વતોપમમ્
પુત્રના આ શક્તિશાળી શબ્દો સાંભળીને, તવષ્ટા ખૂબ ખુશ થઈને પર્વત જેવાં રૂપ ધરાવનાર પુત્રને જવાબ આપ્યો.
વૃજિનાત્ત્રાતુમધુના યસ્માચ્છક્તોઽસિ પુત્રક । તસ્માદ્વૃત્ર ઇતિ ખ્યાતં તવ નામ ભવિષ્યતિ
'હવે તું દુ:ખમાંથી બચાવા સક્ષમ છે, તેથી તું 'વૃત્ર' નામથી જાણીતો થશે.'
ભ્રાતા તવ મહાભાગ ત્રિશિરા નામ તાપસઃ । ત્રીણિ તસ્ય ચ શીર્ષાણિ હ્યભવન્વીર્યવન્તિ ચ
'હે મહાન, તારો ભાઈ તપસ્વી 'ત્રિશિરા' છે; તેના ત્રણ માથાં હતા અને દરેકમાં વિશાળ શક્તિ હતી.'
વેદવેદાઙ્ગતત્ત્વજ્ઞઃ સર્વવિદ્યાવિશારદઃ । સંસ્થિતસ્તપસિ પ્રાયસ્ત્રિલોકીવિસ્મયપ્રદે
'તે વેદ અને વેદાંગના તત્વો જાણતો, સર્વ જ્ઞાનમાં નિપુણ, તપમાં સ્થિર અને ત્રણેય લોકમાં આશ્ચર્યજનક હતો.'
શક્રેણ તુ હતઃ સોઽદ્ય વજ્રઘાતેન સામ્પ્રતમ્ । વિનાપરાધં સહસા છિન્નાનિ મસ્તકાનિ ચ
'આજે ઇન્દ્રે તેને વજ્રથી મારી નાખ્યો છે; તેના માથાં કોઈ દોષ વગર અચાનક કાપી નાખ્યા.'
તસ્માત્ત્વં પુરુષવ્યાઘ્ર જહિ શક્રં કૃતાગસમ્ । બ્રહ્મહત્યાયુતં પાપં નિસ્ત્રપં દુર્મતિં શઠમ્
'હે મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, ઇન્દ્રને માર, જે Brahmin-hatyaના પાપથી ભરેલો, નિર્લજ્જ, દુષ્ટ અને કપટ છે.'
ઇત્યુક્ત્વા ચ તદા ત્વષ્ટા પુત્રશોકસમાકુલઃ । આયુધાનિ ચ દિવ્યાનિ ચકાર વિવિધાનિ ચ
આ રીતે કહીને, તવષ્ટા પુત્રના દુ:ખથી વ્યથિત થઈ, વિવિધ દિવ્ય હથિયારો બનાવ્યા.
દદાવસ્મૈ સહસ્રાક્ષવધાય પ્રબલાનિ ચ । ખડ્ગશૂલગદાશક્તિતોમરપ્રમુખાનિ વૈ
તેણે thousand-eyed એકને મારવા માટે શક્તિશાળી હથિયારો આપ્યા: તલવાર, ભાલા, ગદા, શક્તિ અને મુખ્ય તોમરા.
શાર્ઙ્ગ ધનુસ્તથા બાણં પરિઘં પટ્ટિશં તથા । ચક્રં દિવ્યં સહસ્રારં સુદર્શનસમપ્રભમ્
તેણે શારંગ ધનુષ, બાણ, પરિઘ, પટ્ટિશ અને હજારો કાંટાવાળું દિવ્ય ચક્ર, સુદર્શન જેવી તેજસ્વી કાંતિવાળું આપ્યું.
તૂણીરૌ ચાક્ષયૌ દિવ્યૌ કવચં ચાતિસુન્દરમ્ । રથં મેઘપ્રતીકાશં દૃઢં ભારસહં જવમ્
તેણે બે અક્ષય તૂણીઓ, અતિ સુંદર કવચ અને મેઘ જેવો, મજબૂત, ઝડપી અને ભારે વજન સહન કરતો રથ આપ્યો.
યુદ્ધોપકરણં સર્વં કૃત્વા પુત્રાય પાર્થિવ । દત્ત્વાસૌ પ્રેરયામાસ ત્વષ્ટા ક્રોધસમન્વિતઃ
યુદ્ધ માટેના બધા શસ્ત્રો તૈયાર કરીને, ત્વષ્ટાએ ગુસ્સામાં પોતાના પુત્રને આપ્યા, રાજા, અને તેને યુદ્ધ માટે મોકલી દીધો.
બ્રહ્મણઃ સમારાધનાય ત્વષ્ટ્રા વૃત્રોપદેશવર્ણનમ્ વ્યાસ ઉવાચ કૃતસ્વસ્ત્યયનો વૃત્રો બ્રાહ્મણૈર્વેદપારગૈઃ । નિર્જગામ રથારૂઢો હન્તું શક્રં મહાબલઃ
વ્યાસજી કહે છે: વૃત્રાએ વિદ્વાન બ્રાહ્મણો સાથે શુભ વિધિ પૂર્ણ કરી, પછી રથ પર ચઢીને, પોતાની મહાન તાકાત સાથે ઇન્દ્રને મારવા નીકળી પડ્યો.
તદૈવ રાક્ષસાઃ ક્રૂરાઃ પુરા દેવપરાજિતાઃ । સમાજગ્મુશ્ચ સેવાર્થં વૃત્રં જ્ઞાત્વા મહાબલમ્
એ સમયે જ, જે ક્રૂર રાક્ષસો પહેલાં દેવો દ્વારા હરાવાયા હતા, તેઓ વૃત્રાની મહા શક્તિ જાણીને, તેની સેવા માટે એકઠા થયા.
ઇન્દ્રદૂતાસ્તુ તં દૃષ્ટ્વા યુદ્ધાય તુ સમાગતમ્ । વેગાદાગત્ય વૃત્તાન્તં શશંસુસ્તસ્ય ચેષ્ટિતમ્
જ્યારે ઇન્દ્રના દૂતોએ વૃત્રાને યુદ્ધ માટે આગળ આવતો જોયો, ત્યારે તેઓ ઝડપથી જઈને તેની તમામ હરકતો અને ઘટનાઓ જણાવી.
દૂતા ઊચુઃ સ્વામિઞ્છીઘ્રમિહાયાતિ વૃત્રો નામ રિપુસ્તવ । બલવાન્સ્યન્દને રૂઢસ્ત્વષ્ટ્રા ચોત્પાદિતઃ કિલ
દૂતોએ કહ્યું: સ્વામી, તમારો દુશ્મન વૃત્રા ઝડપથી અહીં આવી રહ્યો છે, તે બહુ શક્તિશાળી છે અને રથ પર બેઠો છે, કહે છે કે ત્વષ્ટાએ તેને બનાવ્યો છે.
અવિચારેણ નાશાર્થં તવ ક્રોધાન્વિતેન વૈ । પુત્રઘાતાભિતપ્તેન દુઃસહો રાક્ષસૈર્યુતઃ
તમે વિچار્યા વિના, ગુસ્સામાં, તમારા વિનાશ માટે, પુત્રના મૃત્યુથી દુઃખી થઈને, સહન ન કરી શકાય એવો અને રાક્ષસોથી ઘેરાયેલો આવી રહ્યો છે.