દૃશ્યસ્ય જનની સૈવ દેવી સદસદાત્મિકા । પુરુષં રંજયત્યેકા કૃત્વા બ્રહ્માણ્ડનાટકમ્
દેખાતા બધાની માતા એ જ દેવી છે, જે સત્ય અને અસત્ય બંને સ્વરૂપે છે; એજ બ્રહ્માંડના ખેલ રચી, પુરુષને આનંદ આપે છે.
રંજિતે પુરુષે સર્વં સંહરત્યતિરંહસા । તયા નિમિત્તભૂતાસ્તે બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ
જ્યારે પુરુષ આનંદિત થાય છે, ત્યારે દેવી બધું ઝડપથી સંહારી લે છે; બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશ પણ એના ઉપકરણ છે.
કલ્પિતાઃ સ્વસ્વકાર્યેષુ પ્રેરિતા લીલયા ત્વમી । સ્વાંશં તેષુ સમારોપ્ય કૃતાસ્તે બલવત્તરાઃ
આ બધા દેવતાઓને પોતપોતાના કામ માટે બનાવ્યા છે અને દેવીની લીલાથી ચલાવે છે; પોતાનો અંશ એમા મૂકી, એમને શક્તિશાળી બનાવ્યા છે.
દત્તાશ્વ શક્તયસ્તેભ્યો ગીર્લક્ષ્મીર્ગિરિજા તથા । તે તાં ધ્યાયંતિ દેવેશાઃ પૂજયંતિ પરાં મુદા
દેવી એ તેમને વાણી, લક્ષ્મી અને ગિરિજા જેવી શક્તિ આપી છે; એ દેવતાઓ આનંદપૂર્વક પરમ દેવીનું ધ્યાન કરે છે અને પૂજા કરે છે.
જ્ઞાત્વા સર્વેશ્વરીં શક્તિં સૃષ્ટિસ્થિતિવિનાશિનીમ્ । એતત્તે સર્વમાખ્યાતં દેવીમાહાત્મ્યમુત્તમમ્
દેવી સર્વેશ્વરી છે, સૃષ્ટિ, સ્થિતિ અને સંહારની કરણ છે—આ બધું દેવીનું મહાત્મ્ય તને કહ્યું છે.
અથ ચતુસ્ત્રિંશોઽધ્યાયઃ રાજોવાચ। ભગવન્બ્રૂહિ મે સમ્યક્તસ્યા આરાધને વિધિમ્ । પૂજાવિધિં ચ મન્ત્રાંશ્ચ તથા હોમવિધિં વદ
રાજાએ કહ્યું: ભગવાન, મને સાચી રીતે એની આરાધના કરવાની રીત, પૂજાવિધી, મંત્રો અને હોમ કરવાની રીત કહો.
ઋષિરુવાચ। શૃણુ રાજન્પ્રવક્ષ્યામિ તસ્યાઃ પૂજાવિધિં શુભમ્ । કામદં મોક્ષદં નૄણાં જ્ઞાનદં દુઃખનાશનમ્
ઋષિએ કહ્યું: રાજા, સાંભળ, હું તને એની શુભ પૂજાવિધી સમજાવીશ, જે મનોચાહના, મુક્તિ, જ્ઞાન આપે છે અને દુઃખ દૂર કરે છે.
આદૌ સ્નાનવિધિં કૃત્વા શુચિઃ શુક્લાંબરો નરઃ । આચમ્ય પ્રયતઃ કૃત્વા શુભમાયતનં નિજમ્
પ્રથમ, સ્નાન કરીને, શુદ્ધ અને સફેદ વસ્ત્ર પહેરી, પાણી પીવો, મનને શાંત કરી, પોતાનું પવિત્ર સ્થાન તૈયાર કરો.
તતોઽવલિપ્તભૂમ્યાં તુ સંસ્થાપ્યાસનમુત્તમમ્ । તત્રોપવિશ્ય વિધિવત્ત્રિરાચમ્ય મુદાન્વિતઃ
પછી, શુદ્ધ જમીન પર ઉત્તમ આસન મૂકો; ત્યાં યોગ્ય રીતે બેસી, ત્રણ વખત પાણી પીવો અને આનંદથી રહો.
પૂજાદ્રવ્યં સુસંસ્થાપ્ય યથાશક્ત્યનુસારતઃ । પ્રાણાયામં તતઃ કૃત્વા ભૂતશુદ્ધિં વિધાય ચ
પછી, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે પૂજાના સામાન ગોઠવો, પછી પ્રાણાયામ કરો અને તત્વશુદ્ધિ વિધિ કરો.
કુર્યાત્પ્રાણપ્રતિષ્ઠાં તુ સંભારં પ્રોક્ષ્ય મંત્રતઃ । કાલજ્ઞાનં તતઃ કૃત્વા ન્યાસં કુર્યાદ્યથાવિધિ
પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા કરો, સામાનને મંત્રથી છાંટો, પછી યોગ્ય સમય જાણી, વિધિ પ્રમાણે ન્યાસ કરો.
શુભે તામ્રમયે પાત્રે ચંદનેન સિતેન ચ । ષટ્કોણં વિલિખેદ્યંત્રં ચાષ્ટકોણં તતો બહિઃ
સારા તાંબાના વાસણમાં સફેદ ચંદનથી છ કોણનું યંત્ર દોરો અને બહાર આઠ કોણનું દોરો.
નવાક્ષરસ્ય મંત્રસ્ય બીજાનિ વિલિખેત્તતઃ । કૃત્વા યંત્રપ્રતિષ્ઠાં ચ વેદોક્તાં સંવિધાય ચ
પછી નવ અક્ષરવાળા મંત્રના બીજ અક્ષરો લખો, યંત્રને વેદોક્ત રીતે સ્થાપિત કરો અને વિધિ પ્રમાણે આગળ વધો.
અર્ચાં વા ધાતવીં કુર્યાત્પૂજામંત્રૈઃ શિવોદિતૈઃ । પૂજનં પૃથિવીપાલ ભગવત્યાઃ પ્રયત્નતઃ
કાં તો ધાતુની મૂર્તિ બનાવી, શિવ દ્વારા જણાવેલા મંત્રોથી પૂજા કરો; રાજા, ભક્તિપૂર્વક ભગવતીની પૂજા કરો.
કૃત્વા વા વિધિવત્પૂજામાગમોક્તાં સમાહિતઃ । જપેન્નવાક્ષરં મંત્રં સતતં ધ્યાનપૂર્વકમ્
અથવા, શાસ્ત્રોક્ત વિધિથી એકાગ્રતાપૂર્વક પૂજા કરીને, હંમેશા ધ્યાન સાથે નવ અક્ષરવાળો મંત્ર જપો.
હોમં દશાંશતઃ કુર્યાદ્દશાંશેન ચ તર્પણમ્ । ભોજનં બ્રાહ્મણાનાં ચ તદ્દશાંશેન કારયેત્
જેટલા જપ કરો, તેના દસમા ભાગથી હોમ કરો; તેના દસમા ભાગથી તર્પણ કરો અને તેના દસમા ભાગથી બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવો.
ચરિત્રત્રયપાઠં ચ નિત્યં કુર્યાદ્વિસર્જયેત્ । નવરાત્રવ્રતં ચૈવ વિધેયં વિધિપૂર્વકમ્
દરેક દિવસે ત્રણ ચરિત્રોનું પઠન કરવું અને પછી વિધિવત્ પૂર્ણ કરવું જોઈએ. નવરાત્રિનું વ્રત પણ નિયમ પ્રમાણે કરવું જરૂરી છે.
આશ્વિને ચ તથા ચૈત્રે શુક્લે પક્ષે નરાધિપ । નવરાત્રો(ત્રા)પવાસો વૈ કર્તવ્યઃ શુભમિચ્છતા
રાજા, આશ્વિન અને ચૈત્ર માસના શુક્લ પક્ષમાં, શુભતા ઇચ્છનાર વ્યક્તિએ નવરાત્રિનું વ્રત કરીને નિવાસ રાખવો જોઈએ.
હોમઃ સુવિપુલ: કાર્યો જપ્યમંત્રૈઃ સુપાયસૈઃ । શર્કરાઘૃતમિશ્રૈશ્ચ મધુયુક્તૈઃ સુસંસ્કૃતૈઃ
મંત્રો સાથે સુંદર રીતે તૈયાર કરેલું હવન કરવું જોઈએ, જેમાં ખાંડ, ઘી અને મધ મિશ્રિત હવન સામગ્રી અર્પણ કરવી.
છાગમાંસેન વા કાર્યોં બિલ્વપત્રૈસ્તથા શુભૈઃ । હયારિકુસુમૈ રક્તૈસ્તિલૈર્વા શર્કરાયુતૈઃ
બીજા વિકલ્પ તરીકે, બકરા નું માંસ, શુભ બિલ્વ પાન, લાલ જાસુદના ફૂલ, અથવા ખાંડ સાથે મિશ્રિત તલથી પણ હવન કરી શકાય.
અષ્ટમ્યાં ચ ચતુર્દશ્યાં નવમ્યાં ચ વિશેષતઃ । કર્તવ્યં પૂજનં દેવ્યા બ્રાહ્મણાનાં ચ ભોજનમ્
ખાસ કરીને અષ્ટમી, ચતુર્દશી અને નવમીના દિવસે દેવીનું પૂજન અને બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું જોઈએ.
નિર્ધનો ધનમાપ્નોતિ રોગી રોગાત્પ્રમુચ્યતે । અપુત્રો લભતે પુત્રાઞ્છુભાંશ્ચ વશવર્તિનઃ
ગરીબને ધન મળે છે, બીમારને રોગમાંથી મુક્તિ મળે છે, અને નિસંતાનને શુભ અને આજ્ઞાકારી સંતાન મળે છે.
રાજ્યભ્રષ્ટો નૃપો રાજ્યં પ્રાપ્નોતિ સાર્વભૌમિકમ્ । શત્રુભિઃ પીડિતો હંતિ રિપું માયાપ્રસાદતઃ
રાજ્ય ગુમાવનાર રાજાને ફરી સર્વત્ર રાજ્ય મળે છે; દુશ્મનોથી પીડિતને દેવીની કૃપાથી શત્રુઓનો નાશ થાય છે.
વિદ્યાર્થી પૂજનં યસ્તુ કરોતિ નિયતેંદ્રિયઃ । અનવદ્યાં શુભાં વિદ્યાં વિંદતે નાત્ર સંશયઃ
જે વિદ્યાર્થી ઇન્દ્રિયો પર સંયમ રાખીને પૂજન કરે છે, તેને નિર્દોષ અને શુભ વિદ્યા મળે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
બ્રાહ્મણઃ ક્ષત્રિયો વૈશ્યઃ શૂદ્રો વા ભક્તિસંયુતઃ । પૂજયેજ્જગતાં ધાત્રીં સ સર્વસુખભાગ્ભવેત્
બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય કે શૂદ્ર—જે કોઈ ભક્તિપૂર્વક જગતજનનીનું પૂજન કરે છે, તે સર્વ સુખનો ભાગી બને છે.
નવરાત્રવ્રતં કુર્યાન્નરનારીગણશ્ચ યઃ । વાંછિતં ફલમાપ્નોતિ સર્વદા ભક્તિતત્પરઃ
પુરૂષ કે સ્ત્રી, જે કોઈ ભક્તિથી નવરાત્રિનું વ્રત કરે છે, તે હંમેશા ઇચ્છિત ફળ પામે છે.
આશ્વિને શુક્લપક્ષે તુ નવરાત્રવ્રતં શુભમ્ । કરોતિ ભાવસંયુક્તઃ સર્વાન્કામાનવાપ્નુયાત્
જે કોઈ આશ્વિન માસના શુક્લ પક્ષમાં ભાવપૂર્વક નવરાત્રિનું શુભ વ્રત કરે છે, તેને સર્વ ઈચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે.
વિધિવન્મંડલં કૃત્વા પૂજાસ્થાનં પ્રકલ્પયેત્ । કલશં સ્થાપયેત્તત્ર વેદમંત્રવિધાનતઃ
નિયમસર મંડળ તૈયાર કરીને પૂજાનું સ્થાન ગોઠવવું, અને ત્યાં વેદમંત્રો પ્રમાણે કળશ સ્થાપવું જોઈએ.
યંત્રં સુરુચિરં કૃત્વા સ્થાપયેત્કલશોપરિ । વાપયિત્વા યવાંશ્ચારૂન્પાર્શ્વતઃ પરિવર્તિતાન્
સુંદર યંત્ર બનાવીને કળશ ઉપર મૂકવું, અને તેની આજુબાજુ જૌ અને પાકેલા અન્ન છાંયડવા.
કૃત્વોપરિ વિતાનં ચ પુષ્પમાલાસમાવૃતમ્ । ધૂપદીપસુસંયુક્તં કર્તવ્યં ચણ્ડિકાગૃહમ્
કળશ ઉપર ફૂલમાળાથી સજાવેલું છાપરું બાંધી, ધૂપ અને દીવા સાથે ચંડિકાનું ઘર તૈયાર કરવું જોઈએ.