ક્વ મન્દગમનં કુત્ર ગદામાદાય ધાવનમ્ । બુદ્ધિદા કાલિકા તેઽત્ર ચામુંડા પરનાયિકા
મંદ ચાલ અને હાથમાં ગદા લઈને દોડવું—આ બંને ક્યાં મળે? અહીં તો તારી બુદ્ધિદાત્રી કાળિકા છે અને મુખ્ય ચામુંડા છે.
ચંડિકામન્ત્રમધ્યસ્થા લાલનેઽસુસ્વરા શિવા । વાહનં મૃગરાડાસ્તે સર્વસત્ત્વભયંકરઃ
તું ચંડિકા મંત્રોમાં સ્થિત છે, મધુર અવાજવાળી અને શુભ છે; તારો વાહન સિંહરાજ છે, જે બધા જીવજંતુઓને ભય પેદા કરે છે.
વીણાનાદં પરિત્યજ્ય ઘંટાનાદં કરોષિ યત્ । રૂપયૌવનયોઃ સર્વં વિરોધિ વરવર્ણિનિ
વીણા વગાડવાનો અવાજ છોડીને હવે તું ઘંટનો અવાજ કરે છે; હે તેજસ્વિ, આ બધું તો તારા સૌંદર્ય અને યુવાનીને અનુકૂળ નથી.
યદિ તે સંગરેચ્છાઽસ્તિ કુરૂપા ભવ ભામિનિ । લમ્બોષ્ઠી કુનખી ક્રૂરા ધ્વાંક્ષવર્ણા વિલોચના
જો તને સાચે યુદ્ધ કરવાની ઈચ્છા હોય, તો હે સુંદરિ, તું કુરુપ બની જા—તારા હોઠ લટકતા હોય, નખ વાંકા-વળાં હોય, આંખો ક્રૂર હોય અને રંગ ગિધ જેવો કાળો હોય.
લમ્બપાદા કુદન્તી ચ માર્જારનયનાકૃતિઃ । ઈદૃશં રૂપમાસ્થાય તિષ્ઠ યુદ્ધે સ્થિરા ભવ
લટકતાં પગવાળી, વાંકડાં દાંતવાળી અને બિલાડી જેવી આંખો ધરાવતી એવી આકૃતિ ધારણ કર અને યુદ્ધમાં અડગ રહીને ઉભી રહો.
કર્કશં વચનં બ્રૂહિ તતો યુદ્ધં કરોમ્યહમ્ । ઈદૃશીં સુદતીં દૃષ્ટ્વા ન મે પાણિઃ પ્રસીદતિ
કઠોર શબ્દો બોલ, પછી હું યુદ્ધ કરીશ; તારા સુંદર દાંત જોઈને મારા હાથમાં હિંમત જાગતી નથી.
હન્તું ત્વાં મૃગશાવાક્ષિ કામકાંતોપમે મૃધે । વ્યાસ ઉવાચ। ઇતિ બ્રુવાણં કામાર્તં વીક્ષ્ય તં જગદમ્બિકા
હરિણની આંખ જેવી તારી આંખો અને કામદેવ જેવી સુંદરતા ધરાવતી તને યુદ્ધમાં હું કેમ મારી શકું? વ્યાસ કહે છે: તેને કામના વશ થયેલો જોઈને જગદંબા એ કહ્યું—
સ્મિતપૂર્વમિદં વાક્યમુવાચ ભરતોત્તમ । દેવ્યુવાચ। કિં વિષીદસિ મન્દાત્મન્કામબાણવિમોહિતઃ
હસીને, એણે આ શબ્દો કહ્યા: દેવી બોલી: હે મૂર્ખ, કામના ના બાણોથી મોહિત થઈને તું શા માટે નિરાશ થતો છે?
પ્રેક્ષિકાઽહં સ્થિતા મૂઢ કુરુ કાલિકયા મૃધમ્ । ચામુણ્ડયા વા કુર્વેતે તવ યોગ્યે રણાંગણે
હું તો અહીં સાક્ષી બનીને ઉભી છું, હે મૂર્ખ, તું કાળિકા સાથે કે ચામુંડા સાથે, જેમ તને યોગ્ય લાગે તેમ, યુદ્ધ કર.
પ્રહરસ્વ યથાકામં નાહં ત્વાં યોદ્ધુમુત્સહે । ઇત્યુક્ત્વા કાલિકાં પ્રાહ દેવી મધુરયા ગિરા
તને જેવું ગમે તેમ પ્રહાર કર; હું તારી સાથે યુદ્ધ કરવા ઇચ્છતી નથી. આવું કહીને દેવી એ કાળિકા ને મીઠા શબ્દોમાં કહ્યું:
જહ્યેનં કાલિકે ક્રૂરે કુરૂપપ્રિયમાહવે । વ્યાસ ઉવાચ। ઇત્યુક્તા કાલિકા કાલપ્રેરિતા કાલરૂપિણી
હે ભયાનક કાળિકા, એને મારી નાખ અને યુદ્ધમાં મને જે ગમતું હોય તે કર. વ્યાસ કહે છે: આવું સાંભળીને, કાળિકા, સમયના પ્રેરણે અને સમયરૂપ બની—
ગદાં પ્રગૃહ્ય તરસા તસ્થાવાજૌ કૃતોદ્યમા । તયોઃ પરસ્પરં યુદ્ધં બભૂવાતિભયાનકમ્
ગદા હાથમાં લઈને ઝડપથી યુદ્ધ માટે તૈયાર થઈ ઊભી રહી; બંને વચ્ચે અત્યંત ભયાનક યુદ્ધ શરૂ થયું.
પશ્યતાં સર્વદેવાનાં મુનીનાં ચ મહાત્મનામ્ । ગદામુદ્યમ્ય શુંભોઽથ જઘાન કાલિકાં રણે
બધા દેવતાઓ અને મહાન ઋષિઓ જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે, શુંભ એ પોતાની ગદા ઊંચકી અને યુદ્ધમાં કાળિકા પર પ્રહાર કર્યો.
કાલિકા દૈત્યરાજાનં ગદયા ન્યહનદ્ભૃશમ્। બભંજાસ્ય રથં ચંડી ગદયા કનકોજ્જ્વલમ્
કાળિકા એ દૈત્યરાજા પર પોતાની ગદા થી જોરદાર પ્રહાર કર્યો; ચંડિકા એ તેની સુવર્ણ અને તેજસ્વી રથને ગદા વડે તોડી નાખ્યો.
ખરાન્હત્વા જઘાનાશુ દારુકં દારુણસ્વના। સ પદાતિર્ગદાં ગુર્વી સમાદાય ક્રુધાન્વિતઃ
કઠોર ઘોડાઓને મારીને, તેણે ભયાનક અવાજ સાથે તરત જ સારથીને પણ મારી નાખ્યો; પછી, પગે ઊભો રહી, ગુસ્સામાં પોતાની ભારે ગદા પકડી.
કાલિકાભુજયોર્મધ્યે પ્રહસન્નહનત્તદા । વંચયિત્વા ગદાઘાતં ખડ્ગમાદાય સત્વરા
કાળિકા ના હાથ વચ્ચે હસતો હસતો તેણે પ્રહાર કર્યો; ગદા ના ઘાટથી બચીને, કાળિકા એ ઝડપથી પોતાની તલવાર ઉપાડી.
ચિચ્છેદાસ્ય ભુજં સવ્યં સાયુધં ચંદનાર્ચિતમ્ । સ છિન્નબાહુવિરથો ગદાપાણિ: પરિપ્લુતઃ
તેણી એ તેની ડાબી બાજુનો હાથ, શસ્ત્રધારી અને ચંદનથી સુશોભિત, કાપી નાખ્યો; હાથ કપાઈ ગયેલો, રથ વગર, પણ હજી ગદા પકડીને, તે લોહીથી ભીંજાઈ ગયો.
અચિરેણ સમાગત્ય કાલિકામહનત્તદા । કાલી ચ કરવાલેન ભુજં તસ્યાથ દક્ષિણમ્
થોડી જ વારમાં તે આવીને કાળિકા પર પ્રહાર કરવા લાગ્યો; ત્યારે કાળિકા એ પોતાની તલવારથી તેનો જમણો હાથ પણ કાપી નાખ્યો.
ચિચ્છેદ પ્રહસંતી સા સગદં કિલ સાંગદમ્ । કર્તું પાદપ્રહારં સ કુપિતઃ પ્રયયૌ જવાત્
હસતી હસતી, તેણે તેનો હાથ—ગદા અને કંગણ સાથે—કાપી નાખ્યો; ગુસ્સામાં, તેણે પગથી પ્રહાર કરવા ઝડપથી દોડ કર્યો.
કાલી ચિચ્છેદ ચરણૌ ખડ્ગેનાસ્ય ત્વરાન્વિતા । સચ્છિન્નકરપાદોઽપિ તિષ્ઠ તિષ્ઠેતિ ચ બ્રુવન્
કાળિકા એ ઝડપથી પોતાની તલવારથી તેના પગ પણ કાપી નાખ્યા; હાથ અને પગ કપાઈ ગયા છતાં, તે હજી પણ બોલતો રહ્યો: 'ઊભો રહો, ઊભો રહો!'
ધાવમાનો યયાવાશુ કાલિકાં ભીષયન્નિવ । તમાગચ્છંતમાલોક્ય કાલિકા કમલોપમમ્
દોડતો દોડતો, તે તરત જ કાળિકા પાસે ગયો, જાણે તેને ડરાવા આવ્યો હોય; તેને આવતો જોઈ, કમળ જેવી સુંદર કાળિકા—
ચકર્ત મસ્તકં કંઠાદ્રુધિરૌઘવહં ભૃશમ્ । છિન્નેઽસૌ મસ્તકે ભૂમૌ પપાત ગિરિસન્નિભઃ
તેના ગળાથી માથું કાપી નાખ્યું, અને ભારે લોહી વહાવ્યું; માથું કપાતાં, તે પર્વત જેવો જમીન પર પડી ગયો.
પ્રાણા વિનિર્યયુસ્તસ્ય દેહાદુત્ક્રમ્ય સત્વરમ્ । ગતાસું પતિતં દૈત્યં દૃષ્ટ્વા દેવાઃ સવાસવાઃ
તેના શરીરમાંથી પ્રાણ ઝડપથી નીકળી ગયા; દૈત્ય નિર્વાણ થઈ પડ્યો તે જોઈને દેવો અને ઇન્દ્ર સહીત સૌએ નિહાળ્યું.
તુષ્ટુવુસ્તાં તદા દેવીં ચામુંડાં કાલિકાં તથા । વવુર્વાતા: શિવાસ્તત્ર દિશશ્ચ વિમલા ભૃશમ્
પછી દેવોએ ચામુંડા અને કાળિકા માતાજીની સ્તુતિ કરી; ત્યાં શીતળ પવન વહાવા લાગ્યા અને દિશાઓ પણ ખૂબ શુદ્ધ બની ગઈ.
બભૂવુશ્ચાગ્નયો હોમે પ્રદક્ષિણશિખાઃ શુભાઃ । હતશેષાશ્ચ યે દૈત્યાઃ પ્રણમ્ય જગદંબિકામ્
હવનના અગ્નિ પણ શુભ બની ગયા, તેમની જ્યોત દાયાં ફરવા લાગી; અને બચેલા દૈત્યોએ જગદંબાને વંદન કરીને,
ત્યક્ત્વાઽઽયુધાનિ તે સર્વે પાતાલં પ્રયયુર્નૃપ । એતત્તે સર્વમાખ્યાતં દેવ્યાશ્ચરિતમુત્તમમ્
બધાએ પોતાના શસ્ત્રો છોડી પાતાળમાં જઈ પડ્યા, રાજા; આ રીતે દેવીના સર્વ ઉત્તમ ચરિત્રો તને કહી દીધાં.
શુમ્ભાદીનાં વધં ચૈવ સુરાણાં રક્ષણં તથા । એતદાખ્યાનકં સર્વં પઠન્તિ ભુવિ માનવાઃ
શુંભ અને અન્ય દૈત્યોના સંહાર તથા દેવોની રક્ષા—આ સમગ્ર કથા પૃથ્વી પર જે મનુષ્યો વાંચે છે,
શૃણ્વન્તિ ચ સદા ભક્ત્યા તે કૃતાર્થા ભવંતિ હિ । અપુત્રો લભતે પુત્રાન્નિર્ધનશ્ચ ધનં બહુ
અને જે ભક્તિપૂર્વક હંમેશા સાંભળે છે, તેઓ ખરેખર સર્વે ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરે છે; જેની સંતાન નથી તેને સંતાન મળે છે, અને ગરીબને ઘણું ધન મળે છે.
રોગી ચ મુચ્યતે રોગાત્સર્વાન્કામાનવાપ્નુયાત્ । શત્રુતો ન ભયં તસ્ય ય ઇદં ચરિતં શુભમ્
રોગી રોગમાંથી મુક્ત થાય છે, સર્વે ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે; જે આ શુભ ચરિત્રનું પઠન કરે છે તેને શત્રુઓથી કોઈ ભય રહેતું નથી.
અથ દ્વાત્રિંશોઽધ્યાયઃ જનમેજય ઉવાચ। મહિમા વર્ણ્યતે સમ્યક્ચંડિકાયાસ્ત્વયા મુને । કેન ચારાધિતા પૂર્વં ચરિત્રત્રયયોગતઃ
પછી બત્રીસમો અધ્યાય. જનમેજયે પૂછ્યું: હે મુનિ, તમે ચંડિકાની મહિમા સારી રીતે વર્ણવી છે; આ ત્રણ ચરિત્રોના ઉપાયથી તેને પહેલા કોણે પૂજ્યા હતા?