દાનવોઽપિ શરાંસ્તસ્યાશ્ચિચ્છેદ નિશિતૈઃ શરૈઃ । તયોઃ પરસ્પરં યુદ્ધં બભૂવાતિભયાનકમ્
દૈત્યે પણ તેના બાણો તીક્ષ્ણ બાણોથી કાપી નાખ્યા; બંને વચ્ચે અત્યંત ભયાનક યુદ્ધ શરૂ થયું.
કેસરી કેશજાલાનિ ધુન્વાનઃ સૈન્યસાગરમ્ । ગાહયામાસ બલવાન્સરસીં વારણો યથા
સિંહે પોતાની જટાઓ હલાવીને, સેના સમુદ્રમાં ઘૂસી ગયો અને શક્તિશાળી હાથી સરોવર જેમ ડૂબાડે તેમેને ડૂબાડી દીધા.
નખૈર્દન્તપ્રહારૈસ્તુ દાનવાન્પુરતઃ સ્થિતાન્ । ચખાદ ચ વિશીર્ણાઙ્ગાન્ ગજાનિવ મદોત્કટાન્
તે સિંહે પોતાના નખ અને દાંતના પ્રહારોથી સામે ઊભેલા દૈતોને ફાડી નાખ્યા અને એમના વિખૂટા શરીરોને ઉગ્ર હાથી જેમ ભક્ષી નાખ્યા.
એવં વિમથ્યમાને તુ સૈન્યે કેસરિણા તદા । અભ્યધાવન્નિશુમ્ભોઽથ વિકૃષ્ટવરકાર્મુકઃ
આ રીતે, જ્યારે સિંહે સેના ચકનાચૂર કરી નાખી, ત્યારે નિશુંબહે પોતાનું શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય ખેંચી યુદ્ધમાં દોડી આવ્યો.
અન્યેઽપિ ક્રુદ્ધા દૈત્યેન્દ્રા દેવીં હન્તુમુપાયયુઃ । સન્દષ્ટદન્તરસના રક્તનેત્રા હ્યનેકશઃ
બીજા પણ ક્રોધથી ભરેલા દૈત્યરાજાઓ, દાંતો ભીંચી અને લાલ આંખો સાથે વારંવાર દેવીને મારવા આગળ વધ્યા.
તત્રાજગામ તરસા શુમ્ભઃ સૈન્યસમાવૃતઃ । નિહત્ય કાલિકાં કોપાદ્ગ્રહીતું જગદમ્બિકામ્
એ સમયે શુંભ પોતાનું મોટું સેના લઈને ઝડપથી આવ્યો અને કાળિકાને ક્રોધથી મારીને જગદંબાને પકડવા દોડ્યો.
તત્રાગત્ય દદર્શાજાવમ્બિકાઞ્ચ પુરઃસ્થિતામ્ । રૌદ્રરસયુતાં કાન્તાં શૃઙ્ગારરસસંયુતામ્
ત્યાં આવીને તેણે અંબિકાને સામે ઊભેલી જોઈ—જે રૌદ્ર ભાવથી ભરેલી છતાં સુંદર હતી, જેમાં ક્રોધ અને પ્રેમ બંનેનો રસ દેખાતો હતો.
તાં વીક્ષ્ય વિપુલાપાઙ્ગીં ત્રૈલોક્યવરસુન્દરીમ્ । સુરક્તનયનાં રમ્યાં ક્રોધરક્તેક્ષણાં તથા
તેની પહોળી અને મોહક આંખો, ત્રણેય લોકમાં સૌથી સુંદર, લાલ લાલ અને ક્રોધથી જ્વલંત આંખો જોઈને તે ચકિત થયો.
વિવાહેચ્છાં પરિત્યજ્ય જયાશાં દૂરતસ્તથા । મરણે નિશ્ચયં કૃત્વા તસ્થાવાહિતકાર્મુકઃ
એ વખતે તેણે લગ્નની ઈચ્છા અને વિજયની આશા છોડી, મૃત્યુનો નિશ્ચય કરીને ધનુષ્ય તાણીને ઊભો રહ્યો.
તં તથા દાનવં દેવી સ્મિતપૂર્વમિદં વચઃ । બભાષે શૃણ્વતાં તેષાં દૈત્યાનાં રણમસ્તકે
પછી દેવી એ દૈત્યને સ્મિત સાથે યુદ્ધભૂમિ પર ઊભેલા દૈત્યોએ સાંભળે તે રીતે કહ્યું:
ગચ્છધ્વં પામરા યૂયં પાતાલં વા જલાર્ણવમ્ । જીવિતાશાં સ્થિરાં કૃત્વા ત્યક્ત્વાત્રૈવાયુધાનિ ચ
'હવે તમે બધા પાતાળમાં કે દરિયામાં જાઓ, જીવવાની આશા રાખો અને અહીં જ તમારા શસ્ત્રો મૂકી દો.'
અથવા મચ્છરાઘાતહતપ્રાણા રણાજિરે । પ્રાપ્ય સ્વર્ગસુખં સર્વે ક્રીડન્તુ વિગતજ્વરાઃ
'અથવા, જો મારા બાણોથી યુદ્ધમાં મરી જશો તો, બધા દુઃખથી મુક્ત થઈને સ્વર્ગના આનંદમાં રમો.'
કાતરત્વં ચ શૂરત્વં ન ભવત્યેવ સર્વથા । દદામ્યભયદાનં વૈ યાન્તુ સર્વે યથાસુખમ્
'ક્યારેય પણ ડરપોકપણું કે શૂરવીરતા સ્થિર રહેતી નથી; હું તમને નિર્ભયતા આપું છું—બધા પોતાની ઈચ્છાથી જાઓ.'
વ્યાસ ઉવાચ ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તસ્યા નિશુમ્ભો મદગર્વિતઃ । નિશિતં ખડ્ગમાદાય ચર્મ ચૈવાષ્ટચન્દ્રકમ્
વ્યાસજી કહે છે: એના વચન સાંભળી, અહંકારથી ભરેલો નિશુંભા, તીખી તલવાર અને આઠ ચાંદથી શોભતો ઢાલ લઈને ઊભો રહ્યો.
ધાવમાનસ્તુ તરસાસિના સિંહં મદોત્કટમ્ । જઘાનાતિબલાન્મૂર્ધ્નિ ભ્રામયઞ્જગદમ્બિકામ્
પછી તેણે તલવાર લઈને ઝડપથી દોડીને, ઉગ્ર અને ગર્વિત સિંહના માથા પર ઘા કર્યો અને જગદંબાને ઘેરવા લાગ્યો.
તતો દેવી સ્વગદયા વઞ્ચયિત્વાસિપાતનમ્ । તાડયામાસ તં બાહોર્મૂલે પરશુના તદા
પછી દેવી એ તેની તલવારનો ઘા ગદાથી અટકાવી, પોતાના કુહાડાથી તેના હાથની મૂળ પાસે ઘા કર્યો.
ખડ્ગેન નિહતઃ સોઽપિ બાહુમૂલે મહામદઃ । સંસ્તભ્ય વેદનાં ભૂયો જઘાન ચણ્ડિકાં તદા
હાથની મૂળ પાસે તલવારથી ઘાયલ થયેલો, ગર્વીલો દૈત્ય દુઃખ દબાવીને ફરી ચંડિકા પર તૂટી પડ્યો.
સાપિ ઘણ્ટાસ્વનં ઘોરં ચકાર ભયદં નૃણામ્ । પપૌ પુનઃ પુનઃ પાનં નિશુમ્ભં હન્તુમિચ્છતી
પછી દેવી એ ભયજનક ઘંટનો ગજબનો અવાજ કર્યો, જે મનુષ્યોને ડરાવતો હતો, અને નિશુંભાને મારવા ફરી ફરી પીવાનું શરૂ કર્યું.
એવં પરસ્પરં યુદ્ધં બભૂવાતિભયપ્રદમ્ । દેવાનાં દાનવાનાઞ્ચ પરસ્પરજયૈષિણામ્
આ રીતે દેવો અને દૈત્યોએ એકબીજાને હરાવવાની ઈચ્છાથી અત્યંત ભયાનક યુદ્ધ શરૂ કર્યું.
પલાદાઃ પક્ષિણઃ ક્રૂરાઃ સારમેયાશ્ચ જમ્બુકાઃ । નનૃતુશ્ચાતિસન્તુષ્ટા ગૃધ્રાઃ કઙ્કાશ્ચ વાયસાઃ
માસખોર પક્ષીઓ, ક્રૂર શિયાળ, જંગલી કૂતરા, ગૃધ્ર, કાગડા અને કંકાઓ ખૂબ આનંદથી નૃત્ય કરવા લાગ્યા.
રણભૂર્ભાતિ ભૂયિષ્ઠપતિતાસુરવર્ષ્મકૈઃ । રુધિરસ્રાવસંયુક્તૈર્ગજાશ્વદેહસંકુલા
યુદ્ધભૂમિમાં પડેલા અસુરોના શરીરો, લોહીના પ્રવાહ અને હાથી-ઘોડાની લાશોથી આખું મેદાન છવાઈ ગયું હતું.
પતિતાન્દાનવાન્દૃષ્ટ્વા નિશુમ્ભોઽતિરુષાન્વિતઃ । પ્રયયૌ ચણ્ડિકાં તૂર્ણં ગદામાદાય દારુણામ્
પડેલા દૈત્યોને જોઈને, નિશુંભા ભારે ક્રોધથી ભરાઈ, ભયાનક ગદા લઈને ઝડપથી ચંડિકા તરફ દોડી ગયો.
સિંહં જઘાન ગદયા મસ્તકે મદગર્વિતઃ । પ્રહૃત્ય ચ સ્મિતં કૃત્વા પુનર્દેવીમતાડયત્
ઘમંડથી ભરાયેલા તેણે ગદા વડે સિંહના માથા પર ઘા માર્યો અને પછી હસીને ફરીથી દેવી પર હુમલો કર્યો.
સાપિ તં કુપિતાતીવ નિશુમ્ભં પુરતઃ સ્થિતમ્ । પ્રહરન્તં સમીક્ષ્યાથ દેવી વચનમબ્રવીત્
દેવીએ સામે ઊભેલા અને ક્રોધથી ભરેલા નિશુમ્ભને ઘા મારતો જોઈને તેને કહ્યું:
દેવ્યુવાચ તિષ્ઠ મન્દમતે તાવદ્યાવત્ખડ્ગમિદં તવ । ગ્રીવાયાં પ્રેરયામ્યસ્માદ્ ગન્તાસિ યમસાદનમ્
દેવી બોલી: 'અરે મૂર્ખ, થોભ! જ્યા સુધી હું આ તલવાર તારી ગળામાં નહીં ઘૂસાડું, ત્યાં સુધી ઊભો રહે. પછી તો યમના ઘર જઈશ.'
વ્યાસ ઉવાચ ઇત્યુક્ત્વા તરસા દેવી કૃપાણેન સમાહિતા । ચિચ્છેદ મસ્તકં તસ્ય નિશુમ્ભસ્યાથ ચણ્ડિકા
વ્યાસ કહે છે: આવું કહીને દેવીએ દૃઢ નિશ્ચયથી ઝડપથી તલવાર વડે નિશુમ્ભનું માથું કાપી નાખ્યું.
સચ્છિન્નમસ્તકો દેવ્યા કબન્ધોઽતીવ દારુણઃ । બભ્રામ ચ ગદાપાણિસ્ત્રાસયન્દેવતાગણાન્
દેવી દ્વારા માથું કપાઈ ગયા પછી પણ ભયાનક અને ભયંકર ધડ ગદા હાથમાં લઈને દેવતાઓને ડરાવતો ફરતો રહ્યો.
દેવી તસ્ય શિતૈર્બાણૈશ્ચિચ્છેદ ચરણૌ કરૌ । પપાતોર્વ્યાં તતઃ પાપી ગતાસુઃ પર્વતોપમઃ
દેવીએ તીક્ષ્ણ બાણોથી તેના હાથ અને પગ કાપી નાખ્યા; પછી એ દુષ્ટ, જીવ વગર અને પર્વત જેવો ભૂમિ પર પડી ગયો.
તસ્મિન્નિપતિતે દૈત્યે નિશુમ્ભે ભીમવિક્રમે । હાહાકારો મહાનાસીત્તત્સૈન્યે ભયકમ્પિતે
જ્યારે ભયાનક પરાક્રમી દૈત્ય નિશુમ્ભ ધરાશાયી થયો, ત્યારે તેના સૈન્યમાં ભયથી કંપતા મોટા રડારા અને હાહાકાર ઊઠ્યો.
ત્યક્ત્વાઽઽયુધાનિ સર્વાણિ સૈનિકાઃ ક્ષતજાપ્લુતાઃ । જગ્મુર્બુમ્બારવં સર્વે કુર્વાણા રાજમન્દિરમ્
સૈનિકો લોહીથી લથબથ થઈને પોતાના શસ્ત્રો ફેંકી દીધા અને બધા જોરદાર અવાજ સાથે રાજમહેલ તરફ ભાગી ગયા.