વ્યાસ ઉવાચ એવં દેવા ભયોદ્વિગ્નાશ્ચિન્તામાપુર્મહત્તરામ્ । યદા તદામ્બિકા પ્રાહ કાલીં કમલલોચનામ્
વ્યાસ કહે છે: દેવતાઓ ભારે ભયમાં પડી ગયા અને ખૂબ ચિંતિત થયા. એ સમયે અંબિકા એ કમળની આંખો ધરાવતી કાળી ને કહ્યું.
ચામુણ્ડે કુરુ વિસ્તીર્ણં વદનં ત્વરિતા ભૃશમ્ । મચ્છસ્ત્રપાતસમ્ભૂતં રુધિરં પિબ સત્વરા
ચામુંડા, તું તરત જ મોટું મોં ખોલ અને મારા શસ્ત્રોથી નીકળતું લોહી ઉત્સાહથી પી જા.
ભક્ષયન્તી ચર રણે દાનવાનદ્ય કામતઃ । હનિષ્યામિ શરૈસ્તીક્ષ્ણૈર્ગદાસિમુસલૈસ્તથા
યુદ્ધભૂમિમાં તને મન થાય એમ દાનવોને ખાઈ જા; હું તીક્ષ્ણ બાણ, ગદા, તલવાર અને મુસળથી તેમને મારી નાખીશ.
તથા કુરુ વિશાલાક્ષિ પાનં તદ્રુધિરસ્ય ચ । બિન્દુમાત્રં યથા ભૂમ્યાં ન પતેદપિ સામ્પ્રતમ્
એવી રીતે કર, વિશાળ આંખોવાળી, એ બધું લોહી પી જા, જેથી એક બિંદુ પણ જમીન પર ન પડે.
ભક્ષ્યમાણાસ્તદા દૈત્યા ન ચોત્પત્સ્યન્તિ ચાપરે । એવમેષાં ક્ષયો નૂનં ભવિષ્યતિ ન ચાન્યથા
જ્યારે દાનવો ખવાઈ જશે ત્યારે બીજાઓ ઉભા નહીં થાય; આવું કરવાથી જ તેમનો સંપૂર્ણ નાશ થશે, બીજું કોઈ રીતે નહીં.
ઘાતયિષ્યામ્યહં દૈત્યં ત્વં ભક્ષય ચ સત્વરા । પિબન્તી ક્ષતજં સર્વં યતમાનારિસંક્ષયે
હું દાનવને મારી નાખીશ, તું ઝડપથી બધું લોહી પી અને દુશ્મનોના નાશ માટે પ્રયત્નશીલ રહીને તેમને ભક્ષી લે.
ઇત્થં દૈત્યક્ષયં કૃત્વા દત્ત્વા રાજ્યં સુરાલયમ્ । ઇન્દ્રાય સુસ્થિરં સર્વં ગમિષ્યામો યથાસુખમ્
આ રીતે દાનવોનો નાશ કરીને અને દેવલોકનું રાજ્ય ઇન્દ્રને પાછું આપી, પછી આપણે સૌ ખુશીથી જ્યાં ઈચ્છીએ ત્યાં જઈશું.
વ્યાસ ઉવાચ ઇત્યુક્તામ્બિકયા દેવી ચામુણ્ડા ચણ્ડવિક્રમા । પપૌ ચ ક્ષતજં સર્વં રક્તબીજશરીરજમ્
વ્યાસ કહે છે: અંબિકા એ જે કહ્યું તે સાંભળીને ભયંકર પરાક્રમી ચામુંડાએ રક્તબીજના શરીરનું બધું લોહી પી લીધું.
અમ્બિકા તં જઘાનાશુ ખડ્ગેન મુસલેન ચ । ચખાદ દેહશકલાંશ્ચામુણ્ડા તાન્કૃશોદરી
અંબિકાએ તલવાર અને મુસળથી તેને તરત જ મારી નાખ્યો અને પાતળી કમરવાળી ચામુંડાએ તેના શરીરના ટુકડા ખાઈ નાખ્યા.
સોઽપિ ક્રુદ્ધો ગદાઘાતૈશ્ચામુણ્ડાં સમઘાતયત્ । તથાપિ સા પપાવાશુ ક્ષતજં તમભક્ષયત્
તે દાનવે ગુસ્સામાં ગદા વડે ચામુંડાને માર્યો, છતાં પણ તેણે ઝડપથી તેનું લોહી પી લીધું અને તેને ભક્ષી લીધો.
યેઽન્યે રુધિરજાઃ ક્રૂરા રક્તબીજા મહાબલાઃ । તેઽપિ નિષ્પાતિતાઃ સર્વે ભક્ષિતા ગતશોણિતાઃ
રક્તબીજના લોહીમાંથી જન્મેલા બધા ભયાનક અને બળવાન દાનવો પણ એમ જ મારી નાખવામાં આવ્યા અને લોહી વગરના ખાઈ નાખાયા.
કૃત્રિમા ભક્ષિતાઃ સર્વે યસ્તુ સ્વાભાવિકોઽસુરઃ । સોઽપિ પ્રપાતિતો હત્વા ખડ્ગેનાતિવિખણ્ડિતઃ
બધા કૃત્રિમ દાનવો ખાઈ નાખવામાં આવ્યા અને મૂળ અસુર પણ તલવારથી કાપી નાખી મારવામાં આવ્યો.
રક્તબીજે હતે રૌદ્રે યે ચાન્યે દાનવા રણે । પલાયનં તતઃ કૃત્વા ગતાસ્તે ભયકમ્પિતાઃ
જ્યારે ભયાનક રક્તબીજ મારાયો, ત્યારે યુદ્ધભૂમિમાં રહેલા બીજા દાનવો ડરીને કાંપી ઉઠ્યા અને ભાગી ગયા.
હાહેતિ વિબ્રુવન્તસ્તે શુમ્ભં પ્રોચુઃ સવિહ્વલાઃ । રુથિરારક્તદેહાશ્ચ વિગતાસ્ત્રા વિચેતસઃ
'હાય હાય' એમ બોલતા તેઓ ગભરાઈને શુમ્ભ પાસે ગયા; તેમના શરીર લોહીથી લથપથ હતા, શસ્ત્રો ગુમાવી દીધા હતા અને મન પણ ભટકી ગયું હતું.
રાજન્નમ્બિકયા રક્તબીજોઽસૌ વિનિપાતિતઃ । ચામુણ્ડા તસ્ય દેહાત્તુ પપૌ સર્વં ચ શોણિતમ્
રાજા, અંબિકા દ્વારા રક્તબીજને મારવામાં આવ્યો અને ચામુંડાએ તેના શરીરનું બધું લોહી પી લીધું.
યે ચાન્યે દાનવાઃ શૂરા વાહનેનાતિરંહસા । સિંહેન નિહતાઃ સર્વે કાલ્યા ચ ભક્ષિતાઃ પરે
અને બીજા બધા શૂરવીર દાનવો, સિંહના ઝડપથી મારવાથી, કાળીએ પણ એમ જ ખાઈ નાખ્યા.
વયં ત્વાં કથિતું રાજન્નાગતા યુદ્ધચેષ્ટિતમ્ । ચરિતઞ્ચ તથા દેવ્યાઃ સંગ્રામે પરમાદ્ભુતમ્
રાજા, અમે તમને યુદ્ધમાં થયેલા કાર્યો અને દેવીના અદ્ભુત પરાક્રમોની વાત કહેવા આવ્યા છીએ.
અજેયેયં મહારાજ સર્વથા દૈત્યદાનવૈઃ । ગન્ધર્વાસુરયક્ષૈશ્ચ પન્નગોરગરાક્ષસૈઃ
મહારાજા, દેવીને દૈત્ય-દાનવો, ગંધર્વ, અસુર, યક્ષ, નાગ, ઉરગ અને રાક્ષસો કોઈ પણ રીતે જીતવા અસમર્થ છે.
અન્યાસ્તત્રાગતા દેવ્ય ઇન્દ્રાણીપ્રમુખા ભૃશમ્ । યુધ્યમાના મહારાજ વાહનૈરાયુધૈર્યુતાઃ
બીજી દેવીઓ પણ ત્યાં આવી, જેમાં ઇન્દ્રાણી આગળ હતી, રાજા, અને બધી જ પોતાની વાહનો અને શસ્ત્રો સાથે જોરદાર યુદ્ધ કરવા લાગી.
તાભિઃ સર્વં હતં સૈન્યં દાનવાનાં વરાયુધૈઃ । રક્તબીજોઽપિ રાજેન્દ્ર તરસા વિનિપાતિતઃ
એ દેવીઓએ પોતાના શક્તિશાળી શસ્ત્રોથી દાનવોની આખી સેના નાશ કરી નાખી; અને રક્તબીજ પણ, રાજાધિરાજ, જોરથી ધરાશાયી થયો.
એકાપિ દુઃસહા દેવી કિં પુનસ્તાભિરન્વિતા । સિંહોઽપિ હન્તિ સંગ્રામે રાક્ષસાનમિતપ્રભઃ
એક જ દેવી સહન કરવી મુશ્કેલ છે, તો પછી જ્યારે એ સાથે બીજી દેવીઓ જોડાય છે ત્યારે શું કહીએ? અનંત તેજવાળો સિંહ પણ યુદ્ધમાં રાક્ષસોને મારી નાખે છે.
અતો વિચાર્ય સચિવૈર્યદ્યુક્તં તદ્વિધીયતામ્ । ન વૈરમનયા યુક્તં સન્ધિરેવ સુખપ્રદઃ
એથી, તું તારા મંત્રીઓ સાથે વિચારીને યોગ્ય જે હોય તે કર; એની સાથે દુશ્મની રાખવી યોગ્ય નથી—મિત્રતા જ સુખ આપે છે.
આશ્ચર્યમેતદખિલં યન્નારી હન્તિ રાક્ષસાન્ । રક્તબીજોઽપિ નિહતઃ પીતં તસ્યાપિ શોણિતમ્
આ બધું ખરેખર આશ્ચર્યજનક છે કે એક સ્ત્રી રાક્ષસોને મારી નાખે છે; રક્તબીજ પણ મારાયો અને એની લોહી પણ એણે પી લીધી.
અન્યે નિપાતિતા દૈત્યાઃ સંગ્રામેઽમ્બિકયા નૃપ । ચામુણ્ડયા ચ માંસં વૈ ભક્ષિતં સકલં રણે
બીજા દૈત્યોએ પણ યુદ્ધમાં અંબિકાએ મારી નાખ્યા, રાજા, અને ચામુંડાએ તો યુદ્ધભૂમિમાં એમનું આખું માંસ ખાઈ નાખ્યું.
વરં પાતાલગમનં તસ્યાઃ સેવાથવા વરા । ન તુ યુદ્ધં મહારાજ કાર્યમમ્બિકયા સહ
એની સેવા કરવી કે પાતાળમાં જવું એ વધારે સારું છે, રાજા, પણ અંબિકા સાથે યુદ્ધ કરવું યોગ્ય નથી.
ન નારી પ્રાકૃતા હ્યેષા દેવકાર્યાર્થસાધિની । માયેયં પ્રબલા દેવી ક્ષપયન્તીયમુત્થિતા
આ સ્ત્રી સામાન્ય નથી; એ દેવતાઓનું કામ પૂરું કરે છે. આ શક્તિશાળી દેવી અહીં ઊભી થઈ છે, જે બધું નાશ કરી નાખે છે.
વ્યાસ ઉવાચ ઇતિ તેષાં વચસ્તથ્યં શ્રુત્વા કાલવિમોહિતઃ । મુમૂર્ષુઃ પ્રત્યુવાચેદં શુમ્ભઃ પ્રસ્ફુરિતાધરઃ
વ્યાસ કહે છે: એમના સાચા શબ્દો સાંભળી, કાળના મોહમાં પડેલા અને મૃત્યુ ઇચ્છતા શુંભએ કંપતા હોઠે这样 જવાબ આપ્યો:
શુમ્ભ ઉવાચ યૂયં ગચ્છત પાતાલં શરણં વા ભયાતુરાઃ । હનિષ્યામ્યહમદ્યૈવ તાઞ્ચ તાશ્ચ સમુદ્યતઃ
શુંભ બોલ્યો: તમે ડરથી પાતાળમાં જાઓ કે બીજે ક્યાંય શરણ લો, પણ હું તો આજે જ તૈયાર થઈને એમને અને એ દેવીઓને મારી નાખીશ.
જિત્વા સર્વાન્સુરાનાજૌ કૃત્વા રાજ્યં સુપુષ્કલમ્ । કથં નારીભયોદ્વિગ્નઃ પાતાલં પ્રવિશામ્યહમ્
યુદ્ધમાં બધા દેવતાઓને જીતીને અને સુખી રાજ્ય સ્થાપી, હવે હું સ્ત્રીના ડરથી પાતાળમાં કેમ જઈ શકું?
નિહત્ય પાર્ષદાન્સર્વાન્ રક્તબીજમુખાન્ રણે । પ્રાણત્રાણાય ગચ્છામિ હિત્વા કિં વિપુલં યશઃ
યુદ્ધમાં રક્તબીજ અને બધા સહાયકોને મારી નાખ્યા પછી, શું હું ફક્ત જીવ બચાવવા માટે મોટું યશ છોડી દઉં?