વ્યાસ ઉવાચ ઇતિ દૈત્યવરાન્દેવીવાક્યં પીયૂષસન્નિભમ્ । હિતકૃચ્છ્રાવયિત્વા સ પ્રત્યાયાતશ્ચ શૂલભૃત્
વ્યાસ કહે છે: એ રીતે, દેવીએ અમૃત જેવાં વચન દૈત્યમુખ્યોને હિત માટે સંભળાવ્યાં અને ત્રિશૂળધારી પાછા ફર્યા.
યયાસૌ પ્રેરિતઃ શંભુર્દૂતત્વે દાનવાન્પ્રતિ । શિવદૂતીતિ વિખ્યાતા જાતા ત્રિભુવનેઽખિલે
જેના દ્વારા શંભુ દાનવો પાસે દૂત બનીને મોકલાયા, એ સમગ્ર ત્રિલોકમાં 'શિવદૂતી' તરીકે પ્રસિદ્ધ થઈ.
તેઽપિ શ્રુત્વા વચો દેવ્યાઃ શઙ્કરોક્તં તુદુષ્કરમ્ । યુદ્ધાય નિર્યયુઃ શીઘ્રં દંશિતાઃ શસ્ત્રપાણયઃ
દૈત્યો પણ, શંકરે ઉચ્ચારેલા અને સહન કરવું મુશ્કેલ એવા દેવીના વચન સાંભળી, તરત જ હથિયાર હાથમાં લઈને યુદ્ધ માટે નીકળી પડ્યા.
તરસા રણમાગત્ય ચણ્ડિકાં પ્રતિ દાનવાઃ । નિર્જઘ્નુશ્ચ શરૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ કર્ણાકૃષ્ટૈઃ શિલાશિતૈઃ
દૈત્યો જોરથી યુદ્ધસ્થળે ચંડિકા સામે આવ્યા અને તીક્ષ્ણ, કાન સુધી ખેંચેલા પથ્થરનાં અણિયાં બાણો વડે એ પર પ્રહાર કર્યો.
કાલિકા શૂલપાતૈસ્તાન્ ગદાશક્તિવિદારિતાન્ । કુર્વન્તી વ્યચરત્તત્ર ભક્ષયન્તી ચ દાનવાન્
કાલિકા ત્યાં ફરતી હતી, ત્રિશૂળના ઘા અને ગદા-શક્તિના પ્રહારથી દાનવોને મારતી અને તેમને ભક્ષતી હતી.
કમણ્ડલુજલાક્ષેપગતપ્રાણાન્ મહાબલાન્ । બ્રહ્માણી ચાકરોત્તત્ર દાનવાન્સમરાઙ્ગણે
બ્રાહ્મણી એ પોતાના કમંડળમાંથી પાણી છાંટીને, યુદ્ધભૂમિમાં તે મહાબળવાન દાનવોના પ્રાણ લઈ લીધા.
માહેશ્વરી વૃષારૂઢા ત્રિશૂલેનાતિરંહસા । જઘાન દાનવાન્સંખ્યે પાતયામાસ ભૂતલે
માહેશ્વરી વૃષભ પર આરૂઢ થઈ, તીવ્ર ત્રિશૂળના ઘા વડે યુદ્ધમાં દાનવોને જમીન પર પાડીને સંહારતી હતી.
વૈષ્ણવી ચક્રપાતેન ગદાપાતેન દાનવાન્ । ગતપ્રાણાંશ્ચકારાશુ ચોત્તમાઙ્ગવિવર્જિતાન્
વૈષ્ણવી એ ચક્ર અને ગદા ફેંકી, ઝડપથી દાનવોના શિર કાપી તેમને નિર્જીવ કરી નાખ્યા.
ઐન્દ્રી વજ્રપ્રહારેણ પાતયામાસ ભૂતલે । ઐરાવતકરાઘાતપીડિતાન્દૈત્યપુઙ્ગવાન્
ઇન્દ્રાણી એ વજ્રના પ્રહારથી અને ઐરાવતના સુંડના ઘા વડે, મુખ્ય દૈત્યોને જમીન પર પાડી નાખ્યા.
વારાહી તુણ્ડઘાતેન દંષ્ટ્રાગ્રપાતનેન ચ । જઘાન ક્રોધસંયુક્તા શતશો દૈત્યદાનવાન્
વારાહિ એ ક્રોધથી ભરાઈ, પોતાના મુહના ઘા અને તીક્ષ્ણ દાંતના પ્રહારો વડે સૈંકડો દૈત્ય-દાનવોને માર્યા.
નારસિંહી નખૈસ્તીવ્રૈર્દારિતાન્દૈત્યપુઙ્ગવાન્ । ભક્ષયન્તી ચચારાજૌ નનાદ ચ મુહુર્મુહુઃ
નરસિંહી એ તીવ્ર નખોથી મુખ્ય દૈત્યોને ફાડી નાખ્યા, યુદ્ધભૂમિમાં ફરતી ફરતી તેમને ભક્ષતી અને વારંવાર ગર્જના કરતી હતી.
શિવદૂતી અટ્ટહાસૈઃ પાતયામાસ ભૂતલે । તાંશ્ચખાદાથ ચામુણ્ડા કાલિકા ચ ત્વરાન્વિતા
શિવદૂતી એ ઉગ્ર હાસ્યથી દાનવોને જમીન પર પાડી દીધા; પછી ચામુંડા અને કાલિકા ઝડપથી તેમને ભક્ષી ગઈ.
શિખિસંસ્થા ચ કૌમારી કર્ણાકૃષ્ટૈઃ શિલાશિતૈઃ । નિજઘાન રણે શત્રૂન્દેવાનાં ચ હિતાય વૈ
કૌમારી મોર પર બેસીને, કાન સુધી ખેંચેલા તીક્ષ્ણ પથ્થરો વડે યુદ્ધમાં દેવોના શત્રુઓને મારવા લાગી.
વારુણી પાશસમ્બદ્ધાન્દૈત્યાન્સમરમસ્તકે । પાતયામાસ તત્પૃષ્ઠે મૂર્ચ્છિતાન્ગતચેતનાન્
વારુણી એ યુદ્ધના મધ્યમાં દૈત્યોને પાશથી બાંધી, તેમને પીઠ પાછળ મૂકી, બેભાન અને અચેતન કરી નાખ્યા.
એવં માતૃગણેનાજાવતિવીર્યપરાક્રમમ્ । મર્દિતં દાનવં સૈન્યં પલાયનપરં હ્યભૂત્
આ રીતે માતૃગણોએ મહાબળ અને પરાક્રમથી ભરેલા દાનવોના સેના ને યુદ્ધમાં ચકનાચૂર કરી, તેઓ ભાગવા લાગ્યા.
બુમ્બારવસ્તુ સુમહાનભૂત્તત્ર બલાર્ણવે । પુષ્પવૃષ્ટિં તદા દેવાશ્ચક્રુર્દેવ્યા ગણોપરિ
ત્યાં સેના સમુદ્રમાં ભયાનક ગુંજાટ થયો; ત્યારે દેવોએ દેવી અને તેમના ગણો પર પુષ્પવૃષ્ટિ કરી.
તચ્છ્રુત્વા નિનદં ઘોરં જયશબ્દં ચ દાનવાઃ । રક્તબીજશ્ચુકોપાશુ દૃષ્ટ્વા દૈત્યાન્પલાયિતાન્
તે ભયાનક ગર્જના અને વિજયધ્વનિ સાંભળી, દૈત્યોને ભાગતા જોઈને રક્તબીજ તત્કાળ ક્રોધથી ભરાયો.
ગર્જમાનાંસ્તથા દેવાન્વીક્ષ્ય દૈત્યો મહાબલઃ । રક્તબીજસ્તુ તેજસ્વી રણમભ્યાયયૌ તદા
દેવોને ગર્જના કરતા અને દૈત્યોને ભાગતા જોઈ, તે મહાબળવાન અને તેજસ્વી રક્તબીજ યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યો.
સાયુધો રથસંવિષ્ટઃ કુર્વઞ્જ્યાશબ્દમદ્ભુતમ્ । આજગામ તદા દેવીં ક્રોધરક્તેક્ષણોદ્યતઃ
હથિયારોથી સજ્જ અને રથમાં બેઠેલો, ધનુષ્યની ડોરીનો અદ્ભુત અવાજ કરતો, રક્ત આંખોવાળો રક્તબીજ ક્રોધથી દેવી પાસે આવ્યો.
દેવ્યાસહ યુદ્ધકરણાય નિશુમ્ભપ્રયાણમ્ વ્યાસ ઉવાચ વરદાનમિદં તસ્ય દાનવસ્ય શિવાર્પિતમ્ । અત્યદ્ભુતતરં રાજઞ્છ્રુણુ તત્પ્રબ્રવીમ્યહમ્
વ્યાસ કહે છે: રાજા, એ દાનવને શિવે આપેલું અદભુત વરદાન શું હતું, તે હું હવે કહું છું, ધ્યાનથી સાંભળો.
તસ્ય દેહાદ્રક્તબિન્દુર્યદા પતતિ ભૂતલે । સમુત્પતન્તિ દૈતેયાસ્તદ્રૂપાસ્તત્પરાક્રમાઃ
જ્યારે તેના શરીરથી રક્તનું એક ટીપું પણ જમીન પર પડે, ત્યારે એમાંથી એ જ સ્વરૂપ અને પરાક્રમવાળા દૈત્યો ઊભા થાય છે.
અસંખ્યાતા મહાવીર્યા દાનવા રક્તસમ્ભવાઃ । પ્રભવન્ત્વિતિ રુદ્રેણ દત્તોઽસ્ત્યત્યદ્ભુતો વરઃ
તેના રક્તમાંથી અસંખ્ય, મહાબળવાન દાનવો જન્મે છે; આવું અદ્ભુત વરદાન રુદ્રે આપ્યું છે.
સ તેન વરદાનેન દર્પિતઃ ક્રોધસંયુતઃ । અભ્યગાત્તરસા સંખ્યે હન્તું દેવીં સકાલિકામ્
તે વરદાનથી ઘમંડિત અને ક્રોધથી ભરેલો રક્તબીજ ઝડપથી યુદ્ધમાં દોડી આવ્યો, દેવી અને કાળી બંનેને મારવા.
સ દૃષ્ટ્વા વૈષ્ણવીં શક્તિં ગરુડોપરિસંસ્થિતામ્ । શક્ત્યા જઘાન દૈત્યેન્દ્રસ્તાં વૈ કમલલોચનામ્
જ્યારે તેણે ગરુડ પર ઊભેલી વૈષ્ણવી શક્તિને જોયી, ત્યારે દૈત્યરાજાએ કમળની આંખવાળી દેવી પર પોતાની શસ્ત્રથી પ્રહાર કર્યો.
ગદયા વારયામાસ શક્તિઃ સા શક્તિસંયુતા । અતાડયચ્ચ ચક્રેણ રક્તબીજં મહાસુરમ્
શક્તિશાળી એ દેવીએ પોતાની ગદા વડે તેનું શસ્ત્ર અટકાવ્યું અને પછી પોતાના ચક્રથી મહાદૈત્ય રક્તબીજને ઘાત કર્યો.
રથાઙ્ગહતદેહાત્તુ બહુ સુસ્રાવ શોણિતમ્ । વજ્રાહતગિરેઃ શૃઙ્ગાન્નિર્ઝરા ઇવ ગૈરિકા
રથના ચક્રના ઘા થી તેના શરીરમાંથી ઘણું લોહી વહેવા લાગ્યું, જાણે વીજળી પડેલી પહાડની ચોટીમાંથી લાલ ઝરણા વહે છે.
યત્ર યત્ર યદા ભૂમૌ પતન્તિ રક્તબિન્દવઃ । સમુત્તસ્થુસ્તદાકારાઃ પુરુષાશ્ચ સહસ્રશઃ
જ્યાં જ્યાં જમીન પર રક્તના ટીપાં પડ્યા, ત્યાં ત્યાં એ જ સ્વરૂપના પુરુષો હજારોની સંખ્યામાં ઊભા થઈ ગયા.
ઐન્દ્રી તમસુરં ઘોરં વજ્રેણાભિજઘાન ચ । રક્તબીજં ક્રુધાઽઽવિષ્ટા નિઃસસાર ચ શોણિતમ્
ઇન્દ્રાણી ક્રોધથી ભરાઈને એ ભયાનક રક્તબીજ દૈત્યને વજ્ર વડે ઘાયલ કર્યો, અને તેના શરીરમાંથી લોહી છલકાયું.
તતસ્તત્ક્ષતજાજ્જાતા રક્તબીજા હ્યનેકશઃ । તદ્વીર્યાશ્ચ તદાકારા સાયુધા યુદ્ધદુર્મદાઃ
તે લોહીમાંથી અનેક રક્તબીજ જન્મ્યા, જે બધાં એના જેવા જ બળવાન, એના જેવા જ સ્વરૂપવાળા અને યુદ્ધમાં ઉગ્ર હતા.
બ્રહ્માણી બ્રહ્મદણ્ડેન કુપિતા હ્યહનદ્ ભૃશમ્ । માહેશ્વરી ત્રિશૂલેન દારયામાસ દાનવમ્
બ્રાહ્મણી ક્રોધથી ભરાઈને બ્રહ્માદંડ વડે જોરદાર પ્રહાર કર્યો અને મહેશ્વરીએ ત્રિશૂલથી દૈત્યને ભેદી નાખ્યો.