ઘોરરૂપાથ પઞ્ચાસ્યમિત્યુવાચ સ્મિતાનના । દેવદેવ વ્રજાશુ ત્વં દૈત્યાનામધિપં પ્રતિ
એ ભયાનક રૂપ અને પાંચ મુખ ધરાવતી, છતાં સ્મિતભરી હતી. એણે કહ્યું: 'હે દેવાધિદેવ, તું ઝડપથી દૈત્યોના રાજા પાસે જા.'
દૂતત્વં કુરુ કામારે બ્રૂહિ શુમ્ભં સ્મરાકુલમ્ । નિશુમ્ભઞ્ચ મદોત્સિક્તં વચનાન્મમ શઙ્કર
'કામના શત્રુ, તું દૂત બનીને મારા વચન શુંભને, જે કામથી ઉદ્દીપિત છે, અને નિશુંભને, જે અહંકારથી ઉન્મત્ત છે, કહી દેજે, હે શંકર.'
મુક્ત્વા ત્રિવિષ્ટપં યાત યૂયં પાતાલમાશુ વૈ । દેવાઃ સ્વર્ગે સુખં યાન્તુ તુરાષાટ્ સ્વાસનં શભમ્
'સ્વર્ગ છોડી, તમે બધા ઝડપથી પાતાળમાં જાવ, જ્યાં દૈત્યો વસે છે; દેવતાઓ સ્વર્ગમાં આનંદ માણે અને તુરાષાટ પોતાના સુંદર સિંહાસન પર બેસે.'
પ્રાપ્નોતુ ત્રિદિવં સ્થાનં યજ્ઞભાગાંશ્ચ દેવતાઃ । જીવિતેચ્છા ચ યુષ્માકં યદિ સ્યાત્તુ મહત્તરા
'દેવતાઓને ફરીથી સ્વર્ગમાં પોતાનું સ્થાન અને યજ્ઞના ભાગ મળે. જો તમારે જીવવાનો ઇચ્છા વધારે હોય—'
તર્હિ ગચ્છત પાતાલં તરસા યત્ર દાનવાઃ । અથવા બલમાસ્થાય યુદ્ધેચ્છા મરણાય ચેત્
'તો ઝડપથી પાતાળમાં જાવ, જ્યાં દાનવો રહે છે. અથવા, જો તમારે યુદ્ધ અને મરણની ઇચ્છા હોય, તો તમારી શક્તિ પર આધાર રાખો—'
તદાઽઽગચ્છન્તુ તૃપ્યન્તુ મચ્છિવાઃ પિશિતેન વઃ । વ્યાસ ઉવાચ તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્યાઃ શૂલપાણિસ્ત્વરાન્વિતઃ
'તો આવો અને મારી ભયાનક દૂતીઓ તમારું માંસ ભોજન કરીને તૃપ્ત થાય.' વ્યાસ કહે છે: એના વચન સાંભળીને ત્રિશૂળધારી ઉત્સાહભેર—
ગત્વાઽઽહ દૈત્યરાજાનં શુમ્ભં સદસિ સંસ્થિતમ્ । શિવ ઉવાચ રાજન્ દૂતોઽહમમ્બાયાસ્ત્રિપુરાન્તકરો હરઃ
દૈત્યરાજા શુંભ, જે સભામાં બેઠો હતો, ત્યાં ગયો અને કહ્યું. શિવ બોલ્યા: 'રાજા, હું અંબિકાનો દૂત છું, ત્રિપુરવિનાશક હર.'
ત્વત્સકાશમિહાયાતો હિતં કર્તું તવાખિલમ્ । ત્યક્ત્વા સ્વર્ગં તથા ભૂમિં યૂયં ગચ્છત સત્વરમ્
'હું તારી પાસે તારો સંપૂર્ણ હિત કરવા આવ્યો છું. સ્વર્ગ અને પૃથ્વી છોડી, તમે બધા તરત જ—'
પાતાલં યત્ર પ્રહ્લાદો બલિશ્ચ બલિનાં વરઃ । અથવા મરણેચ્છા ચેત્તર્હ્યાગચ્છત સત્વરમ્
'પાતાળમાં જાવ, જ્યાં પ્રહલાદ અને બલિ, બલવાનોમાં શ્રેષ્ઠ, વસે છે. અથવા, જો તમારે મરણની ઇચ્છા હોય, તો તરત આવો.'
સંગ્રામે વો હનિષ્યામિ સર્વાનેવાહમાશુ વૈ । ઇત્યુવાચ મહારાજ્ઞી યુષ્મત્કલ્યાણહેતવે
'યુદ્ધમાં, હું તમને બધાને ઝડપથી સંહાર કરીશ.' મહારાણી એ રીતે તમારાં કલ્યાણ માટે બોલી.
વ્યાસ ઉવાચ ઇતિ દૈત્યવરાન્દેવીવાક્યં પીયૂષસન્નિભમ્ । હિતકૃચ્છ્રાવયિત્વા સ પ્રત્યાયાતશ્ચ શૂલભૃત્
વ્યાસ કહે છે: એ રીતે, દેવીએ અમૃત જેવાં વચન દૈત્યમુખ્યોને હિત માટે સંભળાવ્યાં અને ત્રિશૂળધારી પાછા ફર્યા.
યયાસૌ પ્રેરિતઃ શંભુર્દૂતત્વે દાનવાન્પ્રતિ । શિવદૂતીતિ વિખ્યાતા જાતા ત્રિભુવનેઽખિલે
જેના દ્વારા શંભુ દાનવો પાસે દૂત બનીને મોકલાયા, એ સમગ્ર ત્રિલોકમાં 'શિવદૂતી' તરીકે પ્રસિદ્ધ થઈ.
તેઽપિ શ્રુત્વા વચો દેવ્યાઃ શઙ્કરોક્તં તુદુષ્કરમ્ । યુદ્ધાય નિર્યયુઃ શીઘ્રં દંશિતાઃ શસ્ત્રપાણયઃ
દૈત્યો પણ, શંકરે ઉચ્ચારેલા અને સહન કરવું મુશ્કેલ એવા દેવીના વચન સાંભળી, તરત જ હથિયાર હાથમાં લઈને યુદ્ધ માટે નીકળી પડ્યા.
તરસા રણમાગત્ય ચણ્ડિકાં પ્રતિ દાનવાઃ । નિર્જઘ્નુશ્ચ શરૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ કર્ણાકૃષ્ટૈઃ શિલાશિતૈઃ
દૈત્યો જોરથી યુદ્ધસ્થળે ચંડિકા સામે આવ્યા અને તીક્ષ્ણ, કાન સુધી ખેંચેલા પથ્થરનાં અણિયાં બાણો વડે એ પર પ્રહાર કર્યો.
કાલિકા શૂલપાતૈસ્તાન્ ગદાશક્તિવિદારિતાન્ । કુર્વન્તી વ્યચરત્તત્ર ભક્ષયન્તી ચ દાનવાન્
કાલિકા ત્યાં ફરતી હતી, ત્રિશૂળના ઘા અને ગદા-શક્તિના પ્રહારથી દાનવોને મારતી અને તેમને ભક્ષતી હતી.
કમણ્ડલુજલાક્ષેપગતપ્રાણાન્ મહાબલાન્ । બ્રહ્માણી ચાકરોત્તત્ર દાનવાન્સમરાઙ્ગણે
બ્રાહ્મણી એ પોતાના કમંડળમાંથી પાણી છાંટીને, યુદ્ધભૂમિમાં તે મહાબળવાન દાનવોના પ્રાણ લઈ લીધા.
માહેશ્વરી વૃષારૂઢા ત્રિશૂલેનાતિરંહસા । જઘાન દાનવાન્સંખ્યે પાતયામાસ ભૂતલે
માહેશ્વરી વૃષભ પર આરૂઢ થઈ, તીવ્ર ત્રિશૂળના ઘા વડે યુદ્ધમાં દાનવોને જમીન પર પાડીને સંહારતી હતી.
વૈષ્ણવી ચક્રપાતેન ગદાપાતેન દાનવાન્ । ગતપ્રાણાંશ્ચકારાશુ ચોત્તમાઙ્ગવિવર્જિતાન્
વૈષ્ણવી એ ચક્ર અને ગદા ફેંકી, ઝડપથી દાનવોના શિર કાપી તેમને નિર્જીવ કરી નાખ્યા.
ઐન્દ્રી વજ્રપ્રહારેણ પાતયામાસ ભૂતલે । ઐરાવતકરાઘાતપીડિતાન્દૈત્યપુઙ્ગવાન્
ઇન્દ્રાણી એ વજ્રના પ્રહારથી અને ઐરાવતના સુંડના ઘા વડે, મુખ્ય દૈત્યોને જમીન પર પાડી નાખ્યા.
વારાહી તુણ્ડઘાતેન દંષ્ટ્રાગ્રપાતનેન ચ । જઘાન ક્રોધસંયુક્તા શતશો દૈત્યદાનવાન્
વારાહિ એ ક્રોધથી ભરાઈ, પોતાના મુહના ઘા અને તીક્ષ્ણ દાંતના પ્રહારો વડે સૈંકડો દૈત્ય-દાનવોને માર્યા.
નારસિંહી નખૈસ્તીવ્રૈર્દારિતાન્દૈત્યપુઙ્ગવાન્ । ભક્ષયન્તી ચચારાજૌ નનાદ ચ મુહુર્મુહુઃ
નરસિંહી એ તીવ્ર નખોથી મુખ્ય દૈત્યોને ફાડી નાખ્યા, યુદ્ધભૂમિમાં ફરતી ફરતી તેમને ભક્ષતી અને વારંવાર ગર્જના કરતી હતી.
શિવદૂતી અટ્ટહાસૈઃ પાતયામાસ ભૂતલે । તાંશ્ચખાદાથ ચામુણ્ડા કાલિકા ચ ત્વરાન્વિતા
શિવદૂતી એ ઉગ્ર હાસ્યથી દાનવોને જમીન પર પાડી દીધા; પછી ચામુંડા અને કાલિકા ઝડપથી તેમને ભક્ષી ગઈ.
શિખિસંસ્થા ચ કૌમારી કર્ણાકૃષ્ટૈઃ શિલાશિતૈઃ । નિજઘાન રણે શત્રૂન્દેવાનાં ચ હિતાય વૈ
કૌમારી મોર પર બેસીને, કાન સુધી ખેંચેલા તીક્ષ્ણ પથ્થરો વડે યુદ્ધમાં દેવોના શત્રુઓને મારવા લાગી.
વારુણી પાશસમ્બદ્ધાન્દૈત્યાન્સમરમસ્તકે । પાતયામાસ તત્પૃષ્ઠે મૂર્ચ્છિતાન્ગતચેતનાન્
વારુણી એ યુદ્ધના મધ્યમાં દૈત્યોને પાશથી બાંધી, તેમને પીઠ પાછળ મૂકી, બેભાન અને અચેતન કરી નાખ્યા.
એવં માતૃગણેનાજાવતિવીર્યપરાક્રમમ્ । મર્દિતં દાનવં સૈન્યં પલાયનપરં હ્યભૂત્
આ રીતે માતૃગણોએ મહાબળ અને પરાક્રમથી ભરેલા દાનવોના સેના ને યુદ્ધમાં ચકનાચૂર કરી, તેઓ ભાગવા લાગ્યા.
બુમ્બારવસ્તુ સુમહાનભૂત્તત્ર બલાર્ણવે । પુષ્પવૃષ્ટિં તદા દેવાશ્ચક્રુર્દેવ્યા ગણોપરિ
ત્યાં સેના સમુદ્રમાં ભયાનક ગુંજાટ થયો; ત્યારે દેવોએ દેવી અને તેમના ગણો પર પુષ્પવૃષ્ટિ કરી.
તચ્છ્રુત્વા નિનદં ઘોરં જયશબ્દં ચ દાનવાઃ । રક્તબીજશ્ચુકોપાશુ દૃષ્ટ્વા દૈત્યાન્પલાયિતાન્
તે ભયાનક ગર્જના અને વિજયધ્વનિ સાંભળી, દૈત્યોને ભાગતા જોઈને રક્તબીજ તત્કાળ ક્રોધથી ભરાયો.
ગર્જમાનાંસ્તથા દેવાન્વીક્ષ્ય દૈત્યો મહાબલઃ । રક્તબીજસ્તુ તેજસ્વી રણમભ્યાયયૌ તદા
દેવોને ગર્જના કરતા અને દૈત્યોને ભાગતા જોઈ, તે મહાબળવાન અને તેજસ્વી રક્તબીજ યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યો.
સાયુધો રથસંવિષ્ટઃ કુર્વઞ્જ્યાશબ્દમદ્ભુતમ્ । આજગામ તદા દેવીં ક્રોધરક્તેક્ષણોદ્યતઃ
હથિયારોથી સજ્જ અને રથમાં બેઠેલો, ધનુષ્યની ડોરીનો અદ્ભુત અવાજ કરતો, રક્ત આંખોવાળો રક્તબીજ ક્રોધથી દેવી પાસે આવ્યો.
દેવ્યાસહ યુદ્ધકરણાય નિશુમ્ભપ્રયાણમ્ વ્યાસ ઉવાચ વરદાનમિદં તસ્ય દાનવસ્ય શિવાર્પિતમ્ । અત્યદ્ભુતતરં રાજઞ્છ્રુણુ તત્પ્રબ્રવીમ્યહમ્
વ્યાસ કહે છે: રાજા, એ દાનવને શિવે આપેલું અદભુત વરદાન શું હતું, તે હું હવે કહું છું, ધ્યાનથી સાંભળો.