ત્વં વૈ તદાજ્ઞયા પ્રાપ્તસ્તસ્ય કાર્યાર્થસિદ્ધયે । સંગ્રામં કુરુ પાતાલં ગચ્છ વા પતિના સહ
"તારે તો એમના આદેશે અહીં આવ્યો છે અને એમનું કામ પૂરું કરવું છે; તો યુદ્ધ કર, અથવા તારા સ્વામી સાથે પાતાળમાં જા."
વ્યાસ ઉવાચ તચ્છ્રુત્વા વચનં દેવ્યાઃ સ દૈત્યોઽમર્ષપૂરિતઃ । મુમોચ તરસા બાણાન્સિંહસ્યોપરિ દારુણાન્
વ્યાસ કહે છે: દેવીના એ વચન સાંભળીને, એ દૈત્ય ગુસ્સાથી ભરાઈ ગયો અને જંગલી સિંહ પર ભયાનક બાણ વરસાવ્યા.
અમ્બિકા તાચ્છરાન્વીક્ષ્ય ગગને પન્નગોપમાન્ । ચિચ્છેદ સાયકૈસ્તીક્ષ્ણૈર્લઘુહસ્તતયા ક્ષણાત્
અંબિકાએ આકાશમાં સાપ જેવા દેખાતા એ બાણોને જોઈને, પોતાના તીક્ષ્ણ બાણોથી તરત જ કાપી નાખ્યા, કારણ કે એના હાથ ખૂબ ચપળ હતા.
અન્યૈર્જઘાન વિશિખૈ રક્તબીજં મહાસુરમ્ । અમ્બિકાચાપનિર્મુક્તૈઃ કર્ણાકૃષ્ટૈઃ શિલાશિતૈઃ
બીજા બાણોથી અંબિકાએ પોતાના ધનુષ્યથી કાન સુધી ખેંચીને પથ્થર જેવા તીક્ષ્ણ બાણો રક્તબીજ મહાસુર પર છોડ્યા.
દેવીબાણહતઃ પાપો મૂર્ચ્છામાપ રથોપરિ । પતિતે રક્તબીજે તુ હાહાકારો મહાનભૂત્
દેવીના બાણોથી ઘાયલ થયેલો પાપી રથ પર બેભાન પડી ગયો; અને રક્તબીજ પડતાં જ મોટો હાહાકાર મચી ગયો.
સૈનિકાશ્ચુક્રુશુઃ સર્વે હતાઃ સ્મ ઇતિ ચાબ્રુવન્ । તતો બુમ્બારવં શ્રુત્વા શુમ્ભઃ પરમદારુણમ્
બધા સૈનિકો રડવા લાગ્યા અને બોલ્યા: 'અમે તો મરી ગયા!' પછી એ ભયાનક ગુંજાણ સાંભળીને, શુંભ—
ઉદ્યોગં સર્વસૈન્યાનાં દૈત્યાનામાદિદેશ હ । શુમ્ભ ઉવાચ નિર્યાન્તુ દાનવાઃ સર્વે કામ્બોજાઃ સ્વબલૈર્વૃતાઃ
બધા દૈત્ય સૈન્યને તૈયાર થવાનો આદેશ આપ્યો. શુંભ બોલ્યો: 'બધા દાનવો પોતપોતાના સૈન્ય સાથે બહાર નીકળો, કામ્બોજો પણ.'
અન્યેઽપ્યતિબલાઃ શૂરાઃ કાલકેયા વિશેષતઃ । વ્યાસ ઉવાચ ઇત્યાજ્ઞપ્તં બલં સર્વં શુમ્ભેન ચ ચતુર્વિધમ્
'બીજા પણ, ખાસ કરીને ખૂબ બળવાન અને શૂરવીર કાલકેયો પણ જાઓ.' વ્યાસ કહે છે: આમ, શુંભે પોતાની ચારે વિભાગની સેનાને આજ્ઞા આપી.
નિર્જગામ મદાઽઽવિષ્ટં દેવીસમરમણ્ડલે । તમાગતં સમાલોક્ય ચણ્ડિકા દાનવં બલમ્
દેવીઓના સભામંડળમાં અહંકારથી ભરેલો દાનવ બહાર આવ્યો. તેને આવતો જોઈ, ચંડિકા એ દાનવની તાકાત તરફ ધ્યાનથી જોઈ.
ઘણ્ટાનાદં ચકારાશુ ભીષણં ભયદં મુહુઃ । જ્યાસ્વનં શઙ્ખનાદઞ્ચ ચકાર જગદમ્બિકા
દેવી એ તરત જ ભયાનક અને ડરાવનારી ઘંટની અવાજ વારંવાર કર્યો. જગદંબાએ ધનુષ્યની તાંત અને શંખનો નાદ પણ ગુંજાવ્યો.
તેન નાદેન સા જાતા કાલી વિસ્તારિતાનના । શ્રુત્વા તન્નિનદં ઘોરં સિંહો દેવ્યાશ્ચ વાહનમ્
એ અવાજથી કાળી દેવીનું મોઢું વિશાળ થઈ ગયું. એ ભયાનક ગર્જના સાંભળીને, દેવીનું વાહન સિંહ
જગર્જ સોઽપિ બલવાઞ્જનયન્ભયમદ્ભુતમ્ । તન્નિનાદમુપશ્રુત્ય દાનવાઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતાઃ
પોતાની શક્તિથી જોરદાર ગર્જના કરી, જે અદ્ભુત અને ડરાવનારી હતી. એ અવાજ સાંભળીને દાનવો ગુસ્સાથી ભરાઈ ગયા.
સર્વે ચિક્ષિપુરસ્ત્રાણિ દેવીં પ્રતિ મહાબલાઃ । તસ્મિન્નેવાયતે યુદ્ધે દારુણે લોમહર્ષણે
બધા શક્તિશાળી દાનવો એ દેવી પર પોતાના શસ્ત્રો ફેંકવા લાગ્યા. એ જ સમયે, એ ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ શરૂ થયું.
બ્રહ્માદીનાઞ્ચ દેવાનાં શક્તયશ્ચણ્ડિકાં યયુઃ । યસ્ય દેવસ્ય યદ્રૂપં યથા ભૂષણવાહનમ્
બ્રહ્મા અને બીજા દેવતાઓની શક્તિઓ ચંડિકામાં પ્રવેશી ગઈ. દરેક દેવી એ પોતાના દેવતા જેવું રૂપ, આભૂષણ અને વાહન ધારણ કર્યું.
તાદૃગ્રૂપાસ્તદા દેવ્યઃ પ્રયયુઃ સમરાઙ્ગણે । બ્રહ્માણી વરટારૂઢા સાક્ષસૂત્રકમણ્ડલુઃ
એ રીતે રૂપ ધારણ કરીને બધી દેવીઓ યુદ્ધના મેદાનમાં આવી. બ્રાહ્મણી હંસ પર બેસી, હાથમાં જપમાળા અને કમંડળુ લઈને આવી.
આગતા બ્રહ્મણઃ શક્તિર્બ્રહ્માણીતિ પ્રતિશ્રુતા । વૈષ્ણવી ગરુડારૂઢા શઙ્ખચક્રગદાધરા
બ્રહ્માની શક્તિ, જેને બ્રાહ્મણી કહે છે, આવી. વૈષ્ણવી ગરુડ પર બેસી, હાથમાં શંખ, ચક્ર અને ગદા લઈને આવી.
પદ્મહસ્તા સમાયાતા પીતામ્બરવિભૂષિતા । શાઙ્કરી તુ વૃષારૂઢા ત્રિશૂલવરધારિણી
પદ્મ હાથમાં લઈને, પીળાં વસ્ત્રોથી શોભાયમાન થઈ આવી. શાંકરી વાછરડાં પર બેસી, ત્રિશૂલ અને વરધા લઈને આવી.
અર્ધચન્દ્રધરા દેવી તથાહિવલયા શિવા । કૌમારી શિખિસંરૂઢા શક્તિહસ્તા વરાનના
દેવી અર્ધચંદ્ર અને સાપના કાંડા પહેરીને, કલ્યાણમય બની. કૌમારી મોર પર બેસી, હાથમાં શક્તિ લઈને, સુંદર મુખવાળી આવી.
યુદ્ધકામા સમાયાતા કાર્તિકેયસ્વરૂપિણી । ઇન્દ્રાણી સુષ્ઠુવદના સુશ્વેતગજવાહના
યુદ્ધની ઇચ્છાથી, કાર્તિકેયના રૂપમાં આવી. ઇન્દ્રાણી સુંદર ચહેરાવાળી, શુદ્ધ સફેદ હાથી પર બેસી આવી.
વજ્રહસ્તાતિરોષાઢ્યા સંગ્રામાભિમુખી યયૌ । વારાહી શૂકરાકારા પ્રૌઢપ્રેતાસના મતા
વજ્ર હાથમાં લઈને, ભારે ગુસ્સાથી ભરાઈ, યુદ્ધ તરફ આગળ વધી. વારાહિ શૂકરની આકારવાળી, મજબૂત પ્રેત પર બેસી આવી.
નારસિંહી નૃસિંહસ્ય બિભ્રતી સદૃશં વપુઃ । યામ્યા ચ મહિષારૂઢા દણ્ડહસ્તા ભયપ્રદા
નારસિંહી, નરસિંહ જેવી જ કાયાવાળી હતી. યામી મહિષ પર બેસી, હાથમાં દંડ લઈને, ડર પેદા કરતી આવી.
સમાયાતાથ સંગ્રામે યમરૂપા શુચિસ્મિતા । તથૈવ વારુણી શક્તિઃ કૌબેરી ચ મદોત્કટા
યમના રૂપમાં, સુંદર સ્મિત સાથે, યુદ્ધમાં આવી. એ જ રીતે, વરુણ અને કુબેરની શક્તિઓ પણ મદથી ભરાઈ આવી.
એવંવિધાસ્તથાઽઽકારા યયુઃ સ્વસ્વબલૈર્વૃતાઃ । આગતાસ્તાઃ સમાલોક્ય દેવી મુદમવાપ ચ
એવી જ રૂપવાળી બધી દેવીઓ, પોતાની પોતાની સેના સાથે આવી. તેમને જોઈને દેવીને ખૂબ આનંદ થયો.
સ્વસ્થા મુમુદિરે દેવા દૈત્યાશ્ચ ભયમાયયુઃ । તાભિઃ પરિવૃતસ્તત્ર શઙ્કરો લોકશઙ્કરઃ
દેવતાઓ મનમાં શાંત અને ખુશ થઈ ગયા, જ્યારે દાનવો ડરે ગયા. એ દેવીઓથી ઘેરાયેલા શંકર, લોકહિત માટે હાજર રહ્યા.
સમાગમ્ય ચ સંગ્રામે ચણ્ડિકામિત્યુવાચ હ । હન્યન્તામસુરાઃ શીઘ્રં દેવાનાં કાર્યસિદ્ધયે
યુદ્ધમાં એકઠા થઈ, શંકરે ચંડિકાને કહ્યું: 'દેવતાઓનું કાર્ય પૂરું કરવા માટે દાનવોને ઝડપથી મારી નાખો.'
નિશુમ્ભં ચૈવ શુમ્ભં ચ યે ચાન્યે દાનવાઃ સ્થિતાઃ । હત્વા દૈત્યબલં સર્વં કૃત્વા ચ નિર્ભયં જગત્
'નિશુંબ અને શુંબ તથા બીજા બધા દાનવોને મારી, દૈત્યસેના નાશ કરી, આખું જગત નિર્ભય બનાવો.'
સ્વાનિ સ્વાનિ ચ ધિષ્ણ્યાનિ સમાગચ્છન્તુ શક્તયઃ । દેવા યજ્ઞભુજઃ સન્તુ બ્રાહ્મણા યજને રતાઃ
દરેક શક્તિ પોતપોતાના સ્થાન પર પરત જાય, દેવતાઓ યજ્ઞના ભાગ ભોગવે અને બ્રાહ્મણો યજ્ઞમાં મનથી તત્પર રહે.
પ્રાણિનઃ સન્તુ સન્તુષ્ટાઃ સર્વે સ્થાવરજઙ્ગમાઃ । શમં યાન્તુ તથોત્પાતા ઈતયશ્ચ તથા પુનઃ
બધા જીવંત પ્રાણીઓ, સ્થાવર અને જંગમ, સંતોષી રહે. બધા વિક્ષેપો અને આપત્તિઓ શમન પામે અને શાંતિ સ્થાપિત થાય.
ઘનાઃ કાલે પ્રવર્ષન્તુ કૃષિર્બહુફલા તથા । વ્યાસ ઉવાચ એવં બ્રુવતિ દેવેશે શઙ્કરે લોકશઙ્કરે
મેઘો યોગ્ય સમયે વરસે અને ખેતરોમાં ભરપૂર ફળ આવે. વ્યાસ કહે છે: દેવોના દેવ શંકરે, લોકકલ્યાણ માટે, આવું કહ્યું—
ચણ્ડિકાયા શરીરાત્તુ નિર્ગતા શક્તિરદ્ભુતા । ભીષણાતિપ્રચણ્ડા ચ શિવાશતનિનાદિની
ચંડિકાના શરીરમાંથી એક અદ્ભુત શક્તિ બહાર આવી, જે ભયાનક અને અત્યંત પ્રચંડ હતી, અને સો વીજળી જેવી ગર્જના કરતી હતી.