ગણા ઊચુઃ બલઞ્ચ પાતિતં સર્વં નિહતો ધૂમ્રલોચનઃ । કૃતં કાલિકયા કર્મ રણભૂમાવમાનુષમ્
ગણોએ કહ્યું: 'બધું સૈન્ય નાશ પામ્યું, ધૂમ્રલોચન મારાયો; કાળિકાએ યુદ્ધભૂમિમાં માનવ શક્તિથી પર કામ કર્યું.'
શઙ્ખનાદોઽમ્બિકાયાસ્તુ ગગનં વ્યાપ્ય રાજતે । હર્ષદઃ સુરસઙ્ઘાનાં દાનવાનાઞ્ચ શોકકૃત્
'અંબિકાનો શંખનાદ આખા આકાશમાં ગૂંજ્યો છે; તે દેવતાઓને આનંદ આપે છે અને દૈત્યોને દુઃખ આપે છે.'
યદા નિપાતિતાઃ સર્વે તેન કેસરિણા વિભો । રથા ભગ્ના હયાશ્ચૈવ બાણપાતૈર્વિનાશિતાઃ
'જ્યારે બધા સિંહ દ્વારા મારાયા, ત્યારે રથો તૂટી ગયા અને ઘોડા તીક્ષ્ણ બાણોથી નાશ પામ્યા.'
ગગનસ્થાઃ સુરાશ્ચક્રુઃ પુષ્પવૃષ્ટિં મુદાન્વિતાઃ । દૃષ્ટ્વા ભગ્નં બલં સર્વં પાતિતં ધૂમ્રલોચનમ્
'આકાશમાં ઊભેલા દેવતાઓએ આનંદથી ફૂલવર્ષા કરી, બધું સૈન્ય તૂટી ગયું અને ધૂમ્રલોચન મારાયો તે જોઈને.'
નિશ્ચયસ્તુ કૃતોઽસ્માભિર્જયો નૈવ ભવેદિતિ । વિચારં કુરુ રાજેન્દ્ર મન્ત્રિભિર્મન્ત્રવિત્તમૈઃ
'અમે નક્કી કર્યું છે કે હવે અમને વિજય મળવાનો નથી. હે રાજા, બુદ્ધિશાળી મંત્રીઓ સાથે વિચાર કરો.'
વિસ્મયોઽયં મહારાજ યદેકા જગદમ્બિકા । ભવદ્ભિઃ સહ યુદ્ધાય સંસ્થિતા સૈન્યવર્જિતા
'હે મહારાજા, આશ્ચર્ય છે કે એક જ જગદંબા, કોઈ સૈન્ય વિના, તમારી સામે યુદ્ધ માટે ઊભી છે.'
નિર્ભયૈકાકિની બાલા સિંહારૂઢા મદોત્કટા । ચિત્રમેતન્મહારાજ ભાસતેઽદ્ભુતમઞ્જસા
નિર્ભય અને એકલી છોકરી, સિંહ પર બેસી ગર્વથી ભરેલી છે—હે મહારાજ, આ દૃશ્ય ખરેખર અદ્ભુત અને આશ્ચર્યજનક છે.
સન્ધિર્વા વિગ્રહો વાદ્ય સ્થાનં નિર્યાણમેવ ચ । મન્ત્રયિત્વા મહારાજ કુરુ કાર્યં યથારુચિ
મિત્રતા હોય કે લડાઈ, વાતચીત, ત્યાં જ રહેવું કે બહાર જવું—હે મહારાજ, વિચાર કરીને, તમને યોગ્ય લાગે તે પ્રમાણે કામ કરો.
તત્સન્નિધૌ બલં નાસ્તિ તથાપિ શત્રુતાપન । પાર્ષ્ણિગ્રાહા સુરાઃ સર્વે ભવિષ્યન્તિ કિલાપદિ
એના હાજર રહેતાં કોઈની પાસે શક્તિ નથી; છતાં, હે દુશ્મનોને દુઃખ આપનારા, મુશ્કેલીમાં બધા દેવતાઓ માત્ર અનુયાયી બની જશે.
સમયે તત્સમીપસ્થૌ જ્ઞાતૌ ચ હરિશઙ્કરૌ । લોકપાલાઃ સમીપેઽદ્ય વર્તન્તે ગગને સ્થિતાઃ
આ સમયે, હરિ અને શંકર બંને એની પાસે છે એવું જાણી શકાય છે; આજે લોકપાળો પણ આકાશમાં નજીકમાં હાજર છે.
રક્ષોગણાશ્ચ ગન્ધર્વાઃ કિન્નરા માનુષાસ્તથા । તત્સહાયાશ્ચ મન્તવ્યાઃ સમયે સુરતાપન
રાક્ષસો, ગંધર્વો, કિન્નરો અને માનવો તથા એના સહાયકો—allને આ સમયે ધ્યાનમાં લેવા જોઈએ, હે દેવોને દુઃખ આપનારા.
અસ્માકં મતિમાનેન જ્ઞાયતે સર્વથેદૃશમ્ । અમ્બિકાયાઃ સહાયાશા તત્કાર્યાશા ન કાચન
અમારા વિચાર પ્રમાણે, સર્વ રીતે સ્પષ્ટ છે કે અંબિકાને પોતાના કામ માટે કોઈ સહાયની જરૂર નથી.
એકા નાશયિતું શક્તા જગત્સર્વં ચરાચરમ્ । કા કથા દાનવાનાં તુ સર્વેષામિતિ નિશ્ચયઃ
એ એકલી જ આખા જગતને, ચાલતું અને અચળ બધું, નાશ કરી શકે છે; તો પછી બધા દૈત્યોની તો વાત જ શું? આ નિશ્ચિત છે.
ઇતિ જ્ઞાત્વા મહાભાગ યથારુચિ તથા કુરુ । હિતં સત્યં મિતં વાક્યં વક્તવ્યમનુયાયિભિઃ
આ જાણીને, હે ભાગ્યશાળી, તમે જે યોગ્ય માનો તે કરો; અને તમારા અનુયાયીઓએ હંમેશા હિતકારક, સાચું અને મર્યાદિત બોલવું જોઈએ.
વ્યાસ ઉવાચ તચ્છ્રુત્વા વચનં તેષાં શુમ્ભઃ પરબલાર્દનઃ । કનીયાંસં સમાનીય પપ્રચ્છ રહસિ સ્થિતઃ
વ્યાસ કહે છે: એમના વચન સાંભળી, દુશ્મનોને હરાવનારા શુંભએ પોતાના નાના ભાઈને બોલાવી, એકાંતમાં પૂછ્યું.
ભ્રાતઃ કાલિકયાદ્યૈવ નિહતો ધૂમ્રલોચનઃ । બલઞ્ચ શાતિતં સર્વં ગણા ભગ્નાઃ સમાગતાઃ
ભાઈ, આજે કાળિકાએ ધૂમ્રલોચનને માર્યો છે અને અમારી આખી સેના તૂટી ગઈ છે, બધા our સૈનિકો હારીને પાછા આવ્યા છે.
અમ્બિકા શઙ્ખનાદં વૈ કરોતિ મદગર્વિતા । જ્ઞાનિનાં ચૈવ દુર્જ્ઞેયા ગતિઃ કાલસ્ય સર્વથા
અંબિકા ગર્વથી ભરાઈને શંખ વગાડી રહી છે; સમયની ગતિ સમજવી જ્ઞાનીઓ માટે પણ હંમેશા મુશ્કેલ છે.
તૃણં વજ્રાયતે નૂનં વજ્રં ચૈવ તૃણાયતે । બલવાન્બલહીનઃ સ્યાદ્દૈવસ્ય ગતિરીદૃશી
ખરેખર, ઘાસ પણ વજ્ર જેવી બની જાય છે અને વજ્ર પણ ઘાસ જેવું; શક્તિશાળી પણ ક્યારેક નિર્વળ બની જાય છે—દૈવની ગતિ એવી જ છે.
પૃચ્છામિ ત્વાં મહાભાગ કિં કર્તવ્યમિતઃ પરમ્ । અભોગ્યા ચામ્બિકા નૂનં કારણાદત્ર ચાગતા
હું તને પૂછું છું, હે ભાગ્યશાળી, હવે આગળ શું કરવું? અંબિકા નિશ્ચિતપણે ભોગવવા જેવી નથી; એ અહીં કોઈ કારણસર આવી છે.
યુક્તં પલાયનં વીર યુદ્ધં વા વદ સત્વરમ્ । લઘું જ્યેષ્ઠં વિજાનામિ ત્વામહં કાર્યસઙ્કટે
હું તારા પાસેથી જલદી જાણવું છું, વીર, શું ભાગવું યોગ્ય છે કે યુદ્ધ કરવું? મુશ્કેલી સમયે હું તને સૌથી સમજદાર માનું છું.
નિશુમ્ભ ઉવાચ ન વા પલાયનં યુક્તં ન દુર્ગગ્રહણં તથા । યુદ્ધમેવ પરં શ્રેયઃ સર્વથૈવાનયાનઘ
નિશુંભ કહે છે: ન તો ભાગવું યોગ્ય છે, ન કિલ્લો પકડવો; દરેક રીતે યુદ્ધ જ શ્રેષ્ઠ છે, હે નિર્દોષ.
સસૈન્યોઽહં ગમિષ્યામિ રણે તુ પ્રવરાશ્રિતઃ । હત્વા તામાગમિષ્યામિ તરસા ત્વબલામિમામ્
હું મારી સેના સાથે, શ્રેષ્ઠ યોદ્ધાઓ પર આધાર રાખીને યુદ્ધમાં જઈશ; એને મારીને, ઝડપથી પાછો આવીશ, કારણ કે એ કમજોર છે.
અથવા બલવદ્દૈવાદન્યથા ચેદ્ભવિષ્યતિ । મૃતે મયિ ત્વયા કાર્યં વિમૃશ્ય ચ પુનઃ પુનઃ
કે જો દૈવથી કંઈક બીજું બનશે અને હું મરીશ, તો તારે ફરીથી સારી રીતે વિચારીને કામ કરવું.
ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા શુમ્ભઃ પ્રોવાચ ચાનુજમ્ । તિષ્ઠ ત્વં ચણ્ડમુણ્ડૌ દ્વૌ ગચ્છેતાં બલસંયુતૌ
એના વચન સાંભળી, શુંભએ પોતાના નાના ભાઈને કહ્યું: તું અહીં જ રહે, અને ચંડ અને મુંડ બંને પોતાની સેના લઈને આગળ વધે.
શશકગ્રહણાયાત્ર ન યુક્તં ગજમોચનમ્ । ચણ્ડમુણ્ડૌ મહાવીરૌ તાં હન્તું સર્વથા ક્ષમૌ
અહીં ખરગોશ પકડવા માટે હાથી છોડવો યોગ્ય નથી; ચંડ અને મુંડ, મહાન વીર, તેને મારવા માટે પૂરતા શક્તિશાળી છે.
ઇત્યુક્ત્વા ભ્રાતરં શુમ્ભઃ સમ્ભાષ્ય ચ મહાબલૌ । ઉવાચ વચનં રાજા ચણ્ડમુણ્ડૌ પુરઃસ્થિતૌ
એવું કહીને, શુંભે પોતાના ભાઈ સાથે વાત કરી અને પછી રાજાએ ચંડ અને મુંડ, જે સામે ઊભા હતા, તેમને આ શબ્દો કહ્યા.
ગચ્છતં ચણ્ડમુણ્ડૌ દ્વૌ સ્વસૈન્યપરિવારિતૌ । હન્તું તામબલાં શીઘ્રં નિર્લજ્જાં મદગર્વિતામ્
ચંડ અને મુંડ, તમે બંને તમારી સેનાની સાથે જલદી જાઓ અને તે નિર્લજ્જ, અહંકારભરી સ્ત્રીને ઝડપથી મારો.
ગૃહીત્વાથ નિહત્યાજૌ કાલિકાં પિઙ્ગલોચનામ્ । આગમ્યતાં મહાભાગૌ કૃત્વા કાર્યં મહત્તરમ્
યુદ્ધમાં કાળી, પીળા આંખવાળી,ને પકડીને અને મારીને પાછા આવો, મહાન કાર્ય પૂર્ણ કરીને, મહાન યશ મેળવો.
સા નાયાતિ ગૃહીતાપિ ગર્વિતા ચામ્બિકા યદિ । તદા બાણૈર્મહાતીક્ષ્ણૈર્હન્તવ્યાહવમણ્ડિતા
જો એ ગર્વી અંબિકા પકડી લીધા પછી પણ ન આવે, તો પછી તે તીક્ષ્ણ અને ઘાતક બાણોથી મારી દેવી.
ચણ્ડમુણ્ડવધેન દેવ્યાશ્ચામુણ્ડેતિનામવર્ણનમ્ વ્યાસ ઉવાચ ઇત્યાજ્ઞપ્તૌ તદા વીરૌ ચણ્ડમુણ્ડૌ મહાબલૌ । જગ્મતુસ્તરસૈવાજૌ સૈન્યેન મહતાન્વિતૌ
વ્યાસે કહ્યું: આ રીતે આજ્ઞા મળતાં, ચંડ અને મુંડ, મહાન વીર, મોટી સેનાની સાથે તરત જ યુદ્ધ માટે નીકળ્યા.