ઇત્યુક્ત્વા સા તદા દેવી સિંહારૂઢા મદોત્કટા । કાલિકાં પાર્શ્વતઃ કૃત્વા જગામ નગરે રિપોઃ
આ રીતે કહીને, દેવી શક્તિથી ઉન્મત્ત થઈ, સિંહ પર આરૂઢ થઈ, કાલિકાને બાજુમાં રાખી, શત્રુના શહેર તરફ ગઇ.
સા ગત્વોપવને તસ્થાવમ્બિકા કાલિકાન્વિતા । જગાવથ કલં તત્ર જગન્મોહનમોહનમ્
અંબિકા, કાલિકા સાથે, વનમાં ગઈ અને ત્યાં ઊભી રહી; ત્યાં તેણે એવું મીઠું ગીત ગાયું કે સમગ્ર જગત મોહિત થઈ ગયું.
શ્રુત્વા તન્મધુરં ગાનં મોહમીયુઃ ખગા મૃગાઃ । મુદઞ્ચ પરમાં પ્રાપુરમરા ગગને સ્થિતાઃ
તે મીઠું ગીત સાંભળીને પક્ષીઓ અને પ્રાણીઓ મગ્ન થઈ ગયા અને આકાશમાં રહેલા દેવતાઓએ પરમ આનંદ અનુભવ્યો.
તસ્મિન્નવસરે તત્ર દાનવૌ શુમ્ભસેવકૌ । ચણ્ડમુણ્ડાભિધૌ ઘોરૌ રમમાણૌ યદૃચ્છયા
એ સમયે, શુમ્ભના બે ભયાનક સેવક ચંડ અને મુંડ, આનંદમાં મસ્ત થઈ, ત્યાં સંજોગવશ આવી પહોંચ્યા.
આગતૌ દદૃશાતે તુ તાં તદા દિવ્યરૂપિણીમ્ । અમ્બિકાં ગાનસંયુક્તાં કાલિકાં પુરતઃ સ્થિતામ્
તેઓએ ત્યાં જઈને, દિવ્ય રૂપવાળી અંબિકાને ગીત ગાતી જોઈ અને કાલિકાને તેના આગળ ઊભી જોઈ.
દૃષ્ટ્વા તાં દિવ્યરૂપાઞ્ચ દાનવૌ વિસ્મયાન્વિતૌ । જગ્મતુસ્તરસા પાર્શ્વં શુમ્ભસ્ય નૃપસત્તમ
તે દિવ્ય રૂપ જોઈને, બંને દૈત્યો આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા અને તરત જ શુમ્ભ પાસે દોડી ગયા, હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ.
તૌ ગત્વા તં સમાસીનં દૈત્યાનામધિપં ગૃહે । ઊચતુર્મધુરાં વાણીં પ્રણમ્ય શિરસા નૃપમ્
તેઓ જઈને, દૈત્યોના રાજા જ્યાં બેઠેલા હતા, ત્યાં પહોંચ્યા, માથું ઝુકાવી પ્રણામ કર્યું અને મીઠા શબ્દો બોલ્યા.
રાજન્ હિમાલયાત્કામં કામિની કામમોહિની । સમ્પ્રાપ્તા સિંહમારૂઢા સર્વલક્ષણસંયુતા
'રાજા, હિમાલયમાંથી એક સુંદર સ્ત્રી આવી છે, જે સૌંદર્યથી મોહક છે, સિંહ પર સવાર છે અને સર્વે શુભ લક્ષણોથી યુક્ત છે.'
નેદૃશી દેવલોકેઽસ્તિ ન ગન્ધર્વપુરે તથા । ન દૃષ્ટા ન શ્રુતા ક્વાપિ પૃથિવ્યાં પ્રમદોત્તમા
'દેવલોકમાં, ગંધર્વનગરમાં કે પૃથ્વી પર ક્યાંય આવી શ્રેષ્ઠ સ્ત્રી neither જોઈ છે કે સાંભળી છે.'
ગાનઞ્ચ તાદૃશં રાજન્ કરોતિ જનરઞ્જનમ્ । મૃગાસ્તિષ્ઠન્તિ તત્પાર્શ્વે મથુરસ્વરમોહિતાઃ
'રાજા, તેનું ગીત બધાને આનંદ આપે છે; પ્રાણીઓ પણ તેની મીઠી અવાજથી મોહિત થઈ, તેની બાજુમાં ઊભા રહે છે.'
જ્ઞાયતાં કસ્ય પુત્રીયં કિમર્થમિહ ચાગતા । ગૃહ્યતાં રાજશાર્દૂલ તવ યોગ્યાસ્તિ કામિની
'જાણો કે એ કોની દીકરી છે અને શા માટે અહીં આવી છે; હે રાજાશારદૂલ, એ સ્ત્રી તમારે યોગ્ય છે, તેને મેળવો.'
જ્ઞાત્વાઽઽનય ગૃહે ભાર્યાં કુરુ કલ્યાણલોચનામ્ । નિશ્ચિતં નાસ્તિ સંસારે નારી ત્વેવંવિધા કિલ
'જાણીને તેને અહીં લાવો અને શુભ આંખોવાળી તેને તમારી પત્ની બનાવો; નિશ્ચયથી, સમગ્ર સંસારમાં આવી સ્ત્રી બીજી નથી.'
દેવાનાં સર્વરત્નાનિ ગૃહીતાનિ ત્વયા નૃપ । કસ્માન્નેમાં વરારોહાં પ્રગહ્ણાસિ નૃપોત્તમ
રાજા, તમે દેવતાઓના બધા રત્નો લઇ લીધાં છે, તો પછી આ સુંદર સ્ત્રીને કેમ નથી સ્વીકારતા, હે મહારાજ?
ઇન્દ્રસ્યૈરાવતઃ શ્રીમાન્પારિજાતતરુસ્તથા । ગૃહીતોઽશ્વઃ સપ્તમુખસ્ત્વયા નૃપ બલાત્કિલ
હે રાજા, તમે ઇન્દ્રનો ભવ્ય ઐરાવત હાથી, પારિજાત વૃક્ષ અને સાતમુંખો ઘોડો પણ બળજબરીથી લઇ લીધા છે.
વિમાનં વૈધસં દિવ્યં મરાલધ્વજસંયુતમ્ । ત્વયાત્તં રત્નભૂતં તદ્બલેન નૃપ ચાદ્ભુતમ્
હે રાજા, તમે મોરના ધ્વજથી શોભાયમાન દિવ્ય વૈધસ વિમાન પણ તમારી શક્તિથી મેળવી લીધું છે, જે અદ્ભુત રત્ન છે.
કુબેરસ્ય નિધિઃ પદ્મસ્ત્વયા રાજન્ સમાહૃતઃ । છત્રં જલપતેઃ શુભ્રં ગૃહીતં તત્ત્વયા બલાત્
કુબેરનો ખજાનો, કમળ અને જળના સ્વામીનું તેજસ્વી છત્ર, તમે બળપૂર્વક મેળવી લીધાં છે, હે રાજા.
પાશશ્ચાપિ નિશુમ્ભેન ભ્રાત્રા તવ નૃપોત્તમ । ગૃહીતોઽસ્તિ હઠાત્કામં વરુણસ્ય જિતસ્ય ચ
હે મહારાજ, તમારા ભાઈ નિશુમ્ભે પણ વરુણને હરાવીને તેની પાસ બળપૂર્વક લઇ લીધી છે.
અમ્લાનપઙ્કજાં તુભ્યં માલાં જલનિધિર્દદૌ । ભયાત્તવ મહારાજ રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ
હે મહારાજ, તમારા ભયથી સમુદ્રે તમને કદી ન મલિન થતી કમળમાળ અને અનેક પ્રકારના રત્નો આપી દીધાં છે.
મૃત્યોઃ શક્તિર્યમસ્યાપિ દણ્ડઃ પરમદારુણઃ । ત્વયા જિત્વા હૃતઃ કામં કિમન્યદ્વર્ણ્યતે નૃપ
મૃત્યુની શક્તિ અને યમરાજનો ભયાનક દંડ પણ તમે જીતીને ઇચ્છા મુજબ મેળવી લીધાં છે; હવે વધુ શું કહેવું, હે રાજા?
કામધેનુર્ગહીતાદ્ય વર્તતે સાગરોદ્ભવા । મેનકાદ્યા વશે રાજંસ્તવ તિષ્ઠન્તિ ચાપ્સરાઃ
આજે તમે સમુદ્રમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી કામધેનુ ગાય મેળવી છે; મેનકા અને અન્ય અપ્સરાઓ પણ હવે તમારી આજ્ઞામાં છે, હે રાજા.
એવં સર્વાણિ રત્નાનિ ત્વયાત્તાનિ બલાદપિ । કસ્માન્ન ગૃહ્યતે કાન્તારત્નમેષા વરાઙ્ગના
આ રીતે તમે બળપૂર્વક બધા રત્નો મેળવી લીધાં છે; તો પછી આ શ્રેષ્ઠ સ્ત્રી, સ્ત્રીઓમાં રત્ન, કેમ નથી સ્વીકારતા?
સર્વાણિ તે ગૃહસ્થાનિ રત્નાનિ વિશદાન્યથ । અનયા સમ્ભવિષ્યન્તિ રત્નભૂતાનિ ભૂપતે
હે રાજા, તમારા ઘરમાં રહેલા બધા રત્નો તેના દ્વારા સાચા અર્થમાં રત્ન બની જશે.
ત્રિષુ લોકેષુ દૈત્યેન્દ્ર નેદૃશી વર્તતે પ્રિયા । તસ્માત્તામાનયાશુ ત્વં કુરુ ભાર્યાં મનોહરામ્
ત્રણે લોકમાં, હે દૈત્યરાજ, આવી પ્રિય સ્ત્રી બીજે ક્યાંય નથી; તેથી તું ઝડપથી તેને લાવીને પોતાની મનમોહક પત્ની બનાવ.
વ્યાસ ઉવાચ ઇતિ શ્રુત્વા તયોર્વાક્યં મધુરં મધુરાક્ષરમ્ । પ્રસન્નવદનઃ પ્રાહ સુગ્રીવં સનિધૌ સ્થિતમ્
વ્યાસ કહે છે: એમની મધુર અને મીઠી વાતો સાંભળી, પ્રસન્ન ચહેરે તેણે પાસે ઊભેલા સુગ્રીવને કહ્યું.
ગચ્છ સુગ્રીવ દૂતત્વં કુરુ કાર્યં વિચક્ષણ । વક્તવ્યઞ્ચ તથા તત્ર યથાભ્યેતિ કૃશોદરી
સુગ્રીવ, તું દૂત બનીને સમજદારીથી આ કાર્ય પૂર્ણ કર અને ત્યાં એવી રીતે બોલજે કે પાતળી કમરવાળી એ સ્ત્રી અહીં આવી જાય.
ઉપાયૌ દ્વૌ પ્રયોક્તવ્યૌ કાન્તાસુ સુવિચક્ષણૈઃ । સામદાને ઇતિ પ્રાહુઃ શૃઙ્ગારરસકોવિદાઃ
પ્રેમવિદ્યા જાણનારા કહે છે કે સ્ત્રીઓ સાથે બે રીતો અપનાવવી: મીઠી વાત અને ભેટ આપવી.
ભેદે પ્રયુજ્યમાનેઽપિ રસાભાસસ્તુ જાયતે । નિગ્રહે રસભઙ્ગઃ સ્યાત્તસ્માત્તૌ દૂષિતૌ બુધૈઃ
ફૂટ પાડવાથી માત્ર પ્રેમનો દેખાવ થાય છે અને દંડથી તો પ્રેમ તૂટી જાય છે, એટલે બુદ્ધિશાળાઓ એ બે રીતો ટાળી દે છે.
સામદાનમુખૈર્વાક્યૈઃ શ્લક્ષ્ણૈર્નર્મયુતૈસ્તથા । કા ન યાતિ વશે દૂત કામિની કામપીડિતા
મીઠી વાતો અને ભેટોથી, નરમ અને રમૂજી વાણીથી, હે દૂત, કામના વશ સ્ત્રી કઈ રીતે ન વશ થાય?
વ્યાસ ઉવાચ સુગ્રીવસ્તુ વચઃ શ્રુત્વા શુમ્ભોક્તં સુપ્રિયં પટુ । જગામ તરસા તત્ર યત્રાસ્તે જગદમ્બિકા
વ્યાસ કહે છે: શુંભના સુખદ અને કુશળ વચન સાંભળી, સુગ્રીવ ઝડપથી ત્યાં ગયો જ્યાં જગદંબા હતી.
સોઽપશ્યત્સુમુખીં કાન્તાં સિંહસ્યોપરિસંસ્થિતામ્ । પ્રણમ્ય મધુરં વાક્યમુવાચ જગદમ્બિકામ્
તેણે સુંદર મુખવાળી અને મનોહર સ્ત્રીને સિંહ પર બેઠેલી જોઈ, અને નમસ્કાર કરીને જગદંબાને મીઠા શબ્દો કહ્યા.