મહિષ ઉવાચ ગચ્છ રાજન્યથા કામં નેયમિચ્છતિ સત્પતિમ્ ।। 5.17.
મહિષાએ કહ્યું: રાજકુમારી, તું મનગમતું કરી જ; એ સાચા પતિને ઈચ્છે છે.
નૃપસ્તુ તદ્વચઃ શ્રુત્વા નિર્ગતઃ સહ સેનયા
રાજાએ એ શબ્દો સાંભળી પોતાની સેના સાથે બહાર ગયો.
મહિષાસુરવધઃ મહિષ ઉવાચ વિવાહ યોગ્યા સંજાતા સુરૂ પાઽવરજા યદા
મહિષાએ કહ્યું: જ્યારે નાની બહેન સુંદર અને લગ્ન માટે યોગ્ય બની,
તસ્યા વિવાહઃ સંવૃત્તઃ સૂજાતાશ્ચ સ્વયંવરઃ
એનું લગ્ન નક્કી થયું અને સ્વયંવર પણ યોજાયો.
તયા વૃતો નૃપઃ કશ્ચિદ્બલવાન્રૂપસંયુતઃ
એણે એક શક્તિશાળી અને સુંદર રાજાને પસંદ કર્યો.
તદા કામાતુરા જાતા વિટં વીક્ષ્ય નૃપં તુ સા
પછી, ઈચ્છાથી ભરેલી એ સ્ત્રીએ રાજાને જોઈને મનમાં કામ જાગ્યું.
પિતરં પ્રાહ તન્વંગી વિવાહં કુરુ મે પિતઃ
પાતળી કાયાની એ છોકરીએ પિતાને કહ્યું: પપ્પા, મારા લગ્ન કરી આપો.
ચંદ્રસેનોઽપિ તચ્છુત્વા પુત્ર્યા યદ્ભાષિતં રહઃ
ચંદ્રસેનએ પોતાની દીકરીએ ગુપ્ત રીતે શું કહ્યું તે સાંભળી,
તમાહૂય નૃપ ગેહે વિવાહવિધિના દદૌ
એ રાજાને ઘરમાં બોલાવી, વિધિ પ્રમાણે દીકરીનું લગ્ન કરાવ્યું.
ચારુદેષ્ણોઽપિ તાં પ્રાપ્ય સુન્દરીં મુદિતોઽભવત્
ચારુદેશનને એ સુંદર સ્ત્રી મળી, તો એ ખુશ થઈ ગયો.
રેમે નૃપતિશાર્દૂલઃ કામિન્યા બહુવાસરાન્
રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ એ રાજાએ કામિની સાથે ઘણા દિવસ આનંદ કર્યો.
સૈરંધ્ર્યા કથિતં તસ્યૈ તયા દૃષ્ટઃ પતિસ્તથા 5.18.
સૈરંધ્રીએ એને કહ્યું, અને એ રીતે એણે પોતાના પતિને જોઈ લીધો.
કદાચિદપિ સામાન્યાં રહો રૂપવતીં નૃપઃ
ક્યારેક, એકાંતમાં રાજાએ રૂપાળી સ્ત્રીને જોયી.
ન જ્ઞાતોઽયં શઠઃ પૂર્વં યદા દૃષ્ટઃ સ્વયંવરે
આ દગાબાજ અગાઉ ઓળખાયો નહોતો, જ્યારે સ્વયંવરમાં દેખાયો હતો.
કિં કરોમ્યદ્ય સંતાપ નિર્લજ્જે નિર્ઘૃણે શઠે
હે નિર્લજ્જ, નિર્દયી અને છલકપટવાળી, આજે હું શું કરું?
અદ્યપ્રભૃતિ સંસારે સુખં ત્યક્તં મયા ખલુ
આજેથી હું આ દુનિયાનો આનંદ સાચે જ છોડી દીધો છે.
અકર્તવ્યં કૃતં કાર્યં તજ્જાતં દુઃખદં મમ
જે કરવું નહોતું તે કરી નાખ્યું, એ કામે મને દુઃખ મળ્યું છે.
પિતૃગેહં વ્રજામ્યાશુ તત્રાઽપિ ન સુખં ભવેત્
હવે હું વહેલી તકે પિતાના ઘરે જઈશ, પણ ત્યાં પણ સુખ નથી મળવાનું.
તસ્માદત્રૈવ સંવાસો વૈરાગ્યયુતયા મયા
એથી હું અહીં જ રહીશ, વૈરાગ્ય સાથે જીવન વિતાવીશ.
મહિષ ઉવાચ સ્થિતા પતિગૃહં ત્યક્ત્વા સુખં સંસારજં તતઃ
મહિષએ કહ્યું: પતિનું ઘર છોડીને મેં સંસારનું સુખ પણ ત્યજી દીધું છે.
તસ્માત્ત્વમપિ કલ્યાણિ મામનાદૃત્ય ભૂપતિમ્
એથી, હે શુભે, તું પણ મને, પતિને, અવગણના ન કરવી.
વચનં કુરુ મે તથ્યં નારીણાં પરમં હિતમ્ 5.18.
મારી વાત સાચી છે, એ જ સ્ત્રીઓ માટે શ્રેષ્ઠ કલ્યાણ છે.
દેવ્યુવાચ હત્વા ત્વામસુરાન્સર્વાન્યમિષ્યામિ યથાસુખમ્
દેવી બોલી: તને અને બધા અસુરોને માર્યા પછી, હું મનપસંદ આનંદ માણીશ.
યદા યદા હિ સાધૂનાં દુઃખં ભવતિ દાનવ
જ્યારે જ્યારે સજ્જનો પર દુઃખ આવે છે, હે દાનવ, ત્યારે—
અરૂપાયાશ્ચ મે રૂપમજન્માયાશ્ચ જન્મ ચ
મારું સ્વરૂપ નિરૂપમાંથી આવે છે, અને મારું જન્મ અજન્મમાંથી થાય છે.
સત્યં બ્રવીમિ જાનીહિ પ્રાર્થિતાહં સુરૈ કિલ
હું સાચું બોલું છું—જાણ કે દેવોએ મને બોલાવી છે.
તસ્માદ્યુધ્યસ્વ વા ગચ્છ પાતાલમસુરાલયમ્
એથી, લડ અથવા પાતાળમાં, અસુરોના ઘર, જઈને રહે.
વ્યાસ ઉવાચ યુદ્ધકામઃ સ્થિતસ્તત્ર સંગ્રામાંગણભૂમિષુ
વ્યાસે કહ્યું: યુદ્ધની ઈચ્છા સાથે તે ત્યાં જ યુદ્ધના મેદાનમાં ઊભો રહ્યો.
મુમોચ તરસા બાણાન્કર્ણાઽઽકૃષ્ટાઞ્છિલાશિતાન્
તે જોરથી, કાન સુધી ખેંચેલા, પથ્થર જેવાં તીક્ષ્ણ બાણ છોડ્યા.
તયોઃ પરસ્પરં યુદ્ધં સંબભૂવ ભયપ્રદમ્
બન્ને વચ્ચે ભયજનક યુદ્ધ શરૂ થયું.