શ્વશ્રૂદેવરવર્ગાણાં દાસીત્વં શ્વશુરાલયે
સાસુઓ અને દેવતાઓના જૂથની દાસી બનીને સસરાના ઘરમાં સેવા કરવી પડે છે.
કદાચિત્પતિરન્યાં વા કામિનીં ચ ભજેદ્યદિ 5.17.
ક્યારેક પતિ બીજી સ્ત્રી અથવા પ્રેમિકા તરફ આકર્ષાય છે.
તદેર્ષ્યા જાયતે પત્યૌ ક્લેશશ્ચાપિ ભવેદથ
પછી પતિ પ્રત્યે ઈર્ષ્યા થાય છે અને મનમાં દુઃખ પણ થાય છે.
સ્વભાવાત્પરતન્ત્રાણાં સંસારે સ્વપ્નધર્મિણિ
આ સંસારમાં જે બીજાઓ પર આધાર રાખે છે, તેઓ સ્વપ્ન જેવાં જીવન જીવે છે.
ઉત્તમઃ સર્વધર્મજ્ઞો ધુવાદવરજો નૃપઃ
સૌથી શ્રેષ્ઠ એ છે, જે બધા ધર્મ જાણે છે, ધીરજવાન અને નાના રાજા છે.
અપરાધં વિના કાંતાં ત્યક્તવાન્વિપિને પ્રિયામ્
કોઈ પણ દોષ વગર તેણે પોતાની પ્રિય પત્નીને જંગલમાં છોડી દીધી.
કાલયોગાન્મૃતે તસ્મિન્નારી સ્યાદ્ દુઃખભાજનમ્
સમયના પ્રભાવે પતિના મૃત્યુ પછી સ્ત્રી દુઃખની પાત્ર બની ગઈ.
પરોષિ(પિ?)તપતિત્વેઽપિ દુઃખં સ્યાદધિકં ગૃહે
બીજા પતિની પત્ની બન્યા પછી પણ ઘરનું દુઃખ વધારે જ થાય છે.
તસ્માત્પતિર્ન કર્તવ્યઃ સર્વથેતિ મતિર્મમ
એથી, કોઈ પણ રીતે પતિ લેવો નહીં, એ જ મારી મતિ છે.
ન ચ વાંછતિ ભર્તારં કૌમારવ્રતધારિણી
કુમારાવ્રત ધારણ કરનાર સ્ત્રી ક્યારેય પતિની ઈચ્છા કરતી નથી.
ન કાંક્ષતિ પતિં કર્તું બહુદોષવિચક્ષણા
જે અનેક દોષોને ઓળખે છે, એવી સ્ત્રી પતિ લેવા ઈચ્છતી નથી.
વિવાહો ન કૃતઃ પુત્ર્યા જ્ઞાત્વા ભાવવિ વર્જિતામ્ 5.17.
પુત્રીમાં સંસાર પ્રત્યે કોઈ વૃત્તિ ન હતી, એ જાણીને લગ્ન કરાયા નહોતા.
યૌવનસ્યાંકુરા જાતા નારીણાં કામ દીપકાઃ
યૌવનના અંકુર ઉગે છે, જે સ્ત્રીઓમાં કામના દીવો પ્રગટાવે છે.
ચકમે ન પતિં કર્તું જ્ઞાનાર્થપદ ભાષિણી
જ્ઞાન માટેના શબ્દો બોલતી, તેણે પતિ લેવાની ઈચ્છા કરી નહોતી.
જગામ સુમુખી પ્રેમ્ણા સૈરંધ્રીગણસેવિતા
સુંદર ચહેરાવાળી એ પ્રેમથી, સાથી દાસીઓ સાથે આગળ વધી.
પુષ્પાણિ ચિન્વતી રમ્યા વયસ્યાભિઃ સમાવૃતા
સહેલીઓથી ઘેરાયેલી, સુંદર એ પુષ્પો ભેગા કરતી હતી.
આજગામ મહાવીરો વીરસેનોઽતિવિશ્રુતઃ
મહાન વીર, વીરસેન, જેનું નામ દુર દુર સુધી પ્રસિદ્ધ હતું, ત્યાં આવ્યો.
સૈન્યં ચ પૃષ્ઠતસ્તસ્ય સમાયાતિ શનૈઃ શનૈઃ
તેના પાછળ તેની સેના ધીરે ધીરે આગળ વધી રહી હતી.
મંદોદર્યૈ તથા પ્રોક્તં સમાયાતિ નરઃ પથિ
મંદોદરીએ એવું કહ્યું હતું કે, રસ્તા પર એક પુરુષ આવશે.
મન્યેઽહં નૃપતિઃ કશ્ચિત્પ્રાપ્તો ભાગ્યવશાદિહ
મને લાગે છે કે કોઈ રાજા ભાગ્યના કારણે અહીં આવ્યો છે.
દૃષ્ટ્વા તામસિતાપાંગીં વિસ્મયં પ્રાપ ભૂપતિઃ
તેમની કાળી, તિરછા નજર જોઈને રાજા આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયો.
કેયં બાલા વિશાલાક્ષી કસ્ય પુત્રી વદાશુ મે 5.17.
આ વિશાળ આંખોવાળી છોકરી કોણ છે? જલ્દી કહો, એ કોની દીકરી છે?
પ્રથમં બ્રૂહિ મે વીર પૃચ્છામિ ત્વાં સુલોચનમ્
પહેલા મને કહો, વીર, સુંદર આંખોવાળા, હું તને પૂછું છું.
ઇતિ પૃષ્ટસ્તુ સૈરંધ્ર્યા તામુ વાચ મહીપતિઃ
એ રીતે દાસીએ પૂછતાં રાજાએ તેને જવાબ આપ્યો.
તસ્ય પાલયિતા ચાહં વીરસેનાભિધઃ પ્રિયે
હું એની રક્ષક છું, પ્રિય, અને મારું નામ વીરસેન છે.
માર્ગભ્રમાદિહ પ્રાપ્તં વિદ્ધિ માં કોસલાધિપમ્ ચન્દ્રસેનસુતા રાજન્નામ્ના મન્દોદરી કિલ
મને કોશલના રાજા તરીકે જાણ, જે રસ્તો ભટકી અહીં આવ્યો છે; રાજા, આ ચંદ્રસેનની દીકરી છે, નામ છે મંદોદરી.
ઉદ્યાને રંતુકામેયં પ્રાપ્તા કમલ લોચના
આ કમળ જેવી આંખોવાળી છોકરી બગીચામાં રમવા માટે અહીં આવી છે.
સૈરંધ્રિ ચતુરાઽસિ ત્વં રાજપુત્રીં પ્રબોધય
હે બુદ્ધિશાળી દાસી, રાજકુમારીને જાગૃત કર.
ગાંધર્વેણ વિવાહેન પતિં માં કુરુ કામિનિ
હે સુંદર, ગાંધીર્વ વિધિથી મને પતિ સ્વીકાર.
વાંછામિ રૂપસંપન્નાં સુકુલાં કામિનીં કિલ
હું સુંદર અને સારા કુળની સ્ત્રીની ઇચ્છા રાખું છું.