પિતા ચાતીવ સંતુષ્ટઃ પુત્રીં પ્રાપ્ય મનોરમામ્
એના પિતાને આવી મનોહર દીકરી મળતાં ખૂબ આનંદ થયો હતો.
ઇંદોઃ કલેવ ચાત્યર્થં વવૃધે સા દિનેદિને
એ દીકરી દિવસે દિવસે ચાંદની જેમ વધતી ગઈ.
વરાર્થં નૃપતિશ્ચિન્તામવાપ ચ દિનેદિને 5.17.
રાજા રોજ એના યોગ્ય વર શોધવાની ચિંતા કરવા લાગ્યો.
તસ્ય પુત્રોઽતિમેધાવી કંબુગ્રીવોઽતિવિશ્રુતઃ
એ રાજાને એક પુત્ર હતો, જે બહુ બુદ્ધિશાળી અને કમ્બુગ્રીવ નામે પ્રસિદ્ધ હતો.
સર્વલક્ષણસંપન્નઃ સર્વવિદ્યાર્થપારગઃ
એ પુત્ર સર્વે શુભ લક્ષણોથી યુક્ત અને બધી જ વિદ્યાઓમાં પારંગત હતો.
કંબુગ્રીવાય કન્યાં સ્વાં દાસ્યામિ વરવર્ણિનીમ્
એણે વિચાર્યું: 'હું મારી સુંદર દીકરી કમ્બુગ્રીવને આપીશ.'
વિવાહં તે પિતા કર્તું કંબુગ્રીવેણ વાંછતિ
એના પિતાને એનું કમ્બુગ્રીવ સાથે લગ્ન કરાવવાની ઇચ્છા હતી.
નાહં પતિં કરિષ્યામિ નેચ્છા મેઽસ્તિ પરિગ્રહે
એણે કહ્યું: 'હું પતિ સ્વીકારવા માંગતી નથી; મને લગ્ન કરવાની ઈચ્છા નથી.'
સ્વાતંત્ર્યા ન્મોક્ષમિત્યાહુઃ પણ્ડિતાઃ શાસ્ત્રકોવિદા
શાસ્ત્રો જાણનારા પંડિતો કહે છે કે સ્વતંત્રતા એ જ મુક્તિ છે.
વિવાહે વર્તમાને તુ પાવકસ્ય ચ સન્નિધૌ
પરંતુ જ્યારે લગ્ન થાય છે અને અગ્નિદેવની હાજરીમાં વિધિ ચાલે છે,
શ્વશ્રૂદેવરવર્ગાણાં દાસીત્વં શ્વશુરાલયે
સાસુઓ અને દેવતાઓના જૂથની દાસી બનીને સસરાના ઘરમાં સેવા કરવી પડે છે.
કદાચિત્પતિરન્યાં વા કામિનીં ચ ભજેદ્યદિ 5.17.
ક્યારેક પતિ બીજી સ્ત્રી અથવા પ્રેમિકા તરફ આકર્ષાય છે.
તદેર્ષ્યા જાયતે પત્યૌ ક્લેશશ્ચાપિ ભવેદથ
પછી પતિ પ્રત્યે ઈર્ષ્યા થાય છે અને મનમાં દુઃખ પણ થાય છે.
સ્વભાવાત્પરતન્ત્રાણાં સંસારે સ્વપ્નધર્મિણિ
આ સંસારમાં જે બીજાઓ પર આધાર રાખે છે, તેઓ સ્વપ્ન જેવાં જીવન જીવે છે.
ઉત્તમઃ સર્વધર્મજ્ઞો ધુવાદવરજો નૃપઃ
સૌથી શ્રેષ્ઠ એ છે, જે બધા ધર્મ જાણે છે, ધીરજવાન અને નાના રાજા છે.
અપરાધં વિના કાંતાં ત્યક્તવાન્વિપિને પ્રિયામ્
કોઈ પણ દોષ વગર તેણે પોતાની પ્રિય પત્નીને જંગલમાં છોડી દીધી.
કાલયોગાન્મૃતે તસ્મિન્નારી સ્યાદ્ દુઃખભાજનમ્
સમયના પ્રભાવે પતિના મૃત્યુ પછી સ્ત્રી દુઃખની પાત્ર બની ગઈ.
પરોષિ(પિ?)તપતિત્વેઽપિ દુઃખં સ્યાદધિકં ગૃહે
બીજા પતિની પત્ની બન્યા પછી પણ ઘરનું દુઃખ વધારે જ થાય છે.
તસ્માત્પતિર્ન કર્તવ્યઃ સર્વથેતિ મતિર્મમ
એથી, કોઈ પણ રીતે પતિ લેવો નહીં, એ જ મારી મતિ છે.
ન ચ વાંછતિ ભર્તારં કૌમારવ્રતધારિણી
કુમારાવ્રત ધારણ કરનાર સ્ત્રી ક્યારેય પતિની ઈચ્છા કરતી નથી.
ન કાંક્ષતિ પતિં કર્તું બહુદોષવિચક્ષણા
જે અનેક દોષોને ઓળખે છે, એવી સ્ત્રી પતિ લેવા ઈચ્છતી નથી.
વિવાહો ન કૃતઃ પુત્ર્યા જ્ઞાત્વા ભાવવિ વર્જિતામ્ 5.17.
પુત્રીમાં સંસાર પ્રત્યે કોઈ વૃત્તિ ન હતી, એ જાણીને લગ્ન કરાયા નહોતા.
યૌવનસ્યાંકુરા જાતા નારીણાં કામ દીપકાઃ
યૌવનના અંકુર ઉગે છે, જે સ્ત્રીઓમાં કામના દીવો પ્રગટાવે છે.
ચકમે ન પતિં કર્તું જ્ઞાનાર્થપદ ભાષિણી
જ્ઞાન માટેના શબ્દો બોલતી, તેણે પતિ લેવાની ઈચ્છા કરી નહોતી.
જગામ સુમુખી પ્રેમ્ણા સૈરંધ્રીગણસેવિતા
સુંદર ચહેરાવાળી એ પ્રેમથી, સાથી દાસીઓ સાથે આગળ વધી.
પુષ્પાણિ ચિન્વતી રમ્યા વયસ્યાભિઃ સમાવૃતા
સહેલીઓથી ઘેરાયેલી, સુંદર એ પુષ્પો ભેગા કરતી હતી.
આજગામ મહાવીરો વીરસેનોઽતિવિશ્રુતઃ
મહાન વીર, વીરસેન, જેનું નામ દુર દુર સુધી પ્રસિદ્ધ હતું, ત્યાં આવ્યો.
સૈન્યં ચ પૃષ્ઠતસ્તસ્ય સમાયાતિ શનૈઃ શનૈઃ
તેના પાછળ તેની સેના ધીરે ધીરે આગળ વધી રહી હતી.
મંદોદર્યૈ તથા પ્રોક્તં સમાયાતિ નરઃ પથિ
મંદોદરીએ એવું કહ્યું હતું કે, રસ્તા પર એક પુરુષ આવશે.
મન્યેઽહં નૃપતિઃ કશ્ચિત્પ્રાપ્તો ભાગ્યવશાદિહ
મને લાગે છે કે કોઈ રાજા ભાગ્યના કારણે અહીં આવ્યો છે.