ઊર્ધ્વં સવ્યં કરં કૃત્વા તામુવાચ મિતં વચઃ । દેવિ જાનામિ મરણં દાનવાનાં દુરાત્મનામ્
એણે ડાબો હાથ ઊંચો કરીને, અંબિકાને સંયમપૂર્વક કહ્યું: 'દેવી, મને ખબર છે કે આ દુષ્ટ દાનવોની મૃત્યુ નિશ્ચિત છે.'
તથાપિ યુદ્ધં કર્તવ્યં પરાધીનેન વૈ મયા । મહિષો મન્દબુદ્ધિશ્ચ ન જાનાતિ પ્રિયાપ્રિયે
ત્યાં છતાં, હું બીજા ની આજ્ઞામાં હોવાથી યુદ્ધ કરવું જ પડશે; મહિષા મૂર્ખ છે, એને મનગમતું કે અપ્રિય શું છે એ ખબર નથી.
તદગ્રે નૈવ વક્તવ્યં હિતં ચૈવાપ્રિયં મયા । મર્તવ્યં વીરધર્મેણ શુભં વાપ્યશુભં ભવેત્
એના સામે હું લાભદાયી કે અપ્રિય વાત બોલી શકતો નથી; વીરધર્મ પ્રમાણે, પરિણામ શુભ હોય કે અશુભ, મને મરવું જ પડશે.
દૈવમેવ પરં મન્યે ધિપૌરુષમનર્થકમ્ । પતન્તિ દાનવાસ્તૂર્ણં તવ બાણહતા ભુવિ
મારે તો ભાગ્યને સર્વથી ઊંચું માનવું છે; માનવ પ્રયત્ન નિરર્થક છે. દાનવો તારા બાણોથી ઝડપથી ધરા પર પડી રહ્યા છે.
ઇત્યુક્ત્વા શરવૃષ્ટિં સ ચકાર દાનવોત્તમઃ । દેવી ચિચ્છેદ તાન્બાણૈરપ્રાપ્તાંસ્તુ નિજાન્તિકે
આ રીતે કહી, એ શ્રેષ્ઠ દાનવે બાણોની વરસાદ વરસાવી; દેવી એ બાણો પોતાના બાણોથી, પાસે આવે એ પહેલાં જ કાપી નાખ્યા.
અન્યૈર્વિવ્યાધ તં તૂર્ણમસિલોમાનમાશુગૈઃ । વીક્ષિતામરસઙ્ઘૈશ્ચ કોપપૂર્ણાનના તદા
બીજા ઝડપી બાણોથી, અંબિકાએ અસિલોમાને ઝડપથી ઘાયલ કર્યો; એના ગુસ્સાથી ભરેલા ચહેરાને દેવોની સભાએ જોયું.
શુશુભે દાનવઃ કામં બાણૈર્વિદ્ધતનુઃ કિલ । સ્રવદ્રુધિરધારઃ સ પ્રફુલ્લઃ કિંશુકો યથા
દૈત્ય, બાણોથી શરીર છિદ્ર અને લોહી વહેતું હોવા છતાં, ફૂલેલા કિંચુક વૃક્ષ જેવો તેજથી ચમકતો હતો.
અસિલોમા ગદાં ગુર્વીં લૌહીમુદ્યમ્ય વેગતઃ । દુદ્રાવ ચણ્ડિકાં કોપાત્સિંહં મૂર્ધ્નિ જઘાન હ
અસિલોમાએ ભારે લોખંડની ગદા ઝડપથી ઉઠાવી, ચંડિકાની સામે ગુસ્સાથી દોડી ગયો અને સિંહના માથા પર માર્યો.
સિંહોઽપિ નખરાઘાતૈસ્તં દદાર ભુજાન્તરે । અગણય્ય ગદાઘાતં કૃતં તેન બલીયસા
સિંહે પોતાના નખોથી એ દૈત્યને હાથની વચ્ચે ફાડી નાખ્યો, અને એના ગદાના પ્રચંડ ઘાટને અવગણ્યો.
ઉત્પત્ય તરસા દૈત્યો ગદાપાણિઃ સુદારુણઃ । સિંહમૂર્ધ્નિ સમારુહ્ય જઘાન ગદયામ્બિકામ્
દૈત્ય, ગદા હાથમાં લઈને, જોરથી ઉછળી, સિંહના માથા પર ચડી, અને ગદાથી અંબિકાને માર્યો.
કૃતં તેન પ્રહારં તુ વઞ્ચયિત્વા વિશાંપતે । ખડ્ગેન શિતધારેણ શિરશ્ચિચ્છેદ કણ્ઠતઃ
તે પ્રહારને ટાળી, રાજા, તેણે તીખી તલવારથી ગળા પરથી માથું કાપી નાખ્યું.
છિન્ને શિરસિ દૈત્યેન્દ્રઃ પપાત તરસા ક્ષિતૌ । હાહાકારો મહાનાસીત્સૈન્યે તસ્ય દુરાત્મનઃ
જ્યારે દૈત્યરાજાનું માથું કપાઈ ગયું, તે ઝડપથી જમીન પર પડી ગયો; તેના દુષ્ટ સેના માં મોટો હાહાકાર મચી ગયો.
જય દેવીતિ દેવાસ્તા તુષ્ટુવુર્જગદમ્બિકામ્ । દેવદુન્દુભયો નેદુર્જગુશ્ચ નૃપ કિન્નરાઃ
દેવતાઓએ જગદંબાને 'જય હો દેવી!' કહીને પ્રશંસા કરી; દેવડુંડાળીઓ વાગી અને કિન્નરો ગાઈ ઉઠ્યા, રાજા.
નિહતૌ દાનવૌ વીક્ષ્ય પતિતૌ ચ રણાઙ્ગણે । નિહતાઃ સૈનિકાઃ સર્વે તત્ર કેસરિણા બલાત્
બન્ને દાનવોને યુદ્ધભૂમિમાં પડેલા અને મરેલા જોઈ, ત્યાં બધા સૈનિકોને સિંહે જોરથી મારી નાખ્યા.
ભક્ષિતાશ્ચ તથા કેચિન્નિઃશેષં તદ્રણં કૃતમ્ । ભગ્નાઃ કેચિદ્ ગતા મન્દા મહિષં પ્રતિ દુઃખિતાઃ
કેટલાકને ખાઈ પણ લીધા, અને એ રીતે એ યુદ્ધ પૂરેપૂરું સમાપ્ત થયું; કેટલાક તૂટેલા અને દુઃખી થઈ મહિષા તરફ ગયા.
ચુક્રુશૂ રુરુદુશ્ચૈવ ત્રાહિ ત્રાહીતિ ભાષણૈઃ । અસિલોમબિડાલાખ્યૌ નિહતૌ નૃપસત્તમ
તેઓ 'બચાવો, બચાવો!' કહી રડ્યા અને ચીસા પાડી; રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, અસિલોમ અને બિડાલ પણ મર્યા.
અન્યે યે સૈનિકા રાજન્ સિંહેન ભક્ષિતાશ્ચ તે । એવં બ્રુવન્તો રાજાનં તદા ચક્રુશ્ચ વૈશસમ્
અને બીજા સૈનિકો, રાજા, જેમને સિંહે ખાઈ લીધા, તેઓ પણ આવું બોલ્યા અને રાજાને ભારે દુઃખ આપ્યું.
તચ્છ્રુત્વા વચનં તેષાં મહિષો દુર્મનાસ્તદા । બભૂવ ચિન્તાકુલિતો વિમના દુઃખસંયુતઃ
તેમના શબ્દો સાંભળી મહિષા ખૂબ ચિંતિત અને દુઃખી મનથી વ્યથિત થયો.
મહિષદ્વારા દેવીપ્રબોધનમ્ વ્યાસ ઉવાચ તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા ક્રોધયુક્તો નરાધિપઃ । દારુકં પ્રાહ તરસા રથમાનય મેઽદ્ભુતમ્
એ શબ્દો સાંભળી, રાજા ગુસ્સાથી તરત દારુકાને કહ્યું: 'મારી અદભુત રથ લાવ.'
સહસ્રખરસંયુક્તં પતાકાધ્વજભૂષિતમ્ । આયુધૈઃ સંયુતં શુભ્રં સુચક્રં ચારુકૂબરમ્
એ રથ હજાર ખચરો જોડાયેલો, ધ્વજ અને પટાકાથી સજ્જ, હથિયારોથી ભરેલો, ચમકતો, સુંદર ચકરા અને સુંદર કૂબરવાળો હતો.
સૂતોઽપિ રથમાનીય તમુવાચ ત્વરાન્વિતઃ । રાજન્ રથોઽયમાનીતો દ્વારિ તિષ્ઠતિ ભૂષિતઃ
સારથીએ રથ લાવીને ઝડપથી કહ્યું: 'રાજા, રથ લાવીને દરવાજે ઉભો છે, સજ્જ છે.'
સર્વાયુધસમાયુક્તો વરાસ્તરણસંયુતઃ । આનીતં તં રથં જ્ઞાત્વા દાનવેન્દ્રો મહાબલઃ
એ રથ બધા હથિયારો અને ઉત્તમ કવચથી સજ્જ હતો; રથ લાવવામાં આવ્યો એ જાણીને, શક્તિશાળી દાનવરાજ—
માનુષં દેહમાસ્થાય સંગ્રામે ગન્તુમુદ્યતઃ । વિચાર્ય મનસા ચેતિ દેવી માં પ્રેક્ષ્ય દુર્મુખમ્
માનવ શરીર ધારણ કરીને, યુદ્ધમાં જવા તૈયાર થયો; મનમાં વિચાર્યું: 'મને જોઈ દેવી નિરાશ થશે.'
શૃઙ્ગિણં મહિષં નૂનં વિમના સા ભવિષ્યતિ । નારીણાં ચ પ્રિયં રૂપં તથા ચાતુર્યમિત્યપિ
'શિંગવાળો મહિષા જોઈ, એ ચોક્કસ નિરાશ થશે; અને સ્ત્રીઓને સુંદર રૂપ અને બુદ્ધિ ગમે છે.'
તસ્માદ્રૂપં ચ ચાતુર્યં કૃત્વા યાસ્યામિ તાં પ્રતિ । યથા માં વીક્ષ્ય સા બાલા પ્રેમયુક્તા ભવિષ્યતિ
'એથી, સુંદર રૂપ અને ચતુરાઈ ધારણ કરીને, હું એની પાસે જઈશ, જેથી એ યુવતી મને જોઈ પ્રેમથી ભરાઈ જાય.'
મમાપિ ચ તદૈવ સ્યાત્સુખં નાન્યસ્વરૂપતઃ । ઇતિ સઞ્ચિન્ત્ય મનસા દાનવેન્દ્રો મહાબલઃ
'મને પણ એ રૂપમાં જ સુખ મળશે, બીજાં રૂપમાં નહીં.' એમ મનમાં વિચાર કરીને, શક્તિશાળી દાનવરાજ—
ત્યક્ત્વા તન્માહિષં રૂપં બભૂવ પુરુષઃ શુભઃ । સર્વાયુધધરઃ શ્રીમાંશ્ચારુભૂષણભૂષિતઃ
એ મહિષાનું રૂપ છોડીને, સુંદર માણસ બની ગયો, બધા હથિયારો ધારણ કરતો, તેજસ્વી અને સુંદર આભૂષણોથી સજ્જ.
દિવ્યામ્બરધરઃ કાન્તઃ પુષ્પબાણ ઇવાપરઃ । રથોપવિષ્ટઃ કેયૂરસ્રગ્વી બાણધનુર્ધરઃ
દિવ્ય વસ્ત્રો પહેરેલા, આકર્ષક, પુષ્પબાણવાળા કામદેવ જેવા, રથ પર બેઠેલા, કયૂર અને હાર પહેરેલા, ધનુષ અને બાણ ધરાવતો.
સેનાપરિવૃતો દેવીં જગામ મદગર્વિતઃ । મનોજ્ઞં રૂપમાસ્થાય માનિનીનાં મનોહરમ્
સેનાની સાથે ઘેરાયેલો, ગર્વથી ભરેલો તે દેવીને મળવા ગયો, અને તેણે એવો રૂપ ધારણ કર્યો કે ગર્વીલા લોકો માટે આકર્ષક અને મનમોહક હતો.
તમાગતં સમાલોક્ય દૈત્યાનામધિપં તદા । બહુભિઃ સંવૃતં વીરૈર્દેવી શઙ્ખમવાદયત્
તે દૈત્યોના મુખ્યને અનેક વીરોથી ઘેરાયેલા આવ્યા જોઈ, દેવીએ શંખ વગાડ્યો.