મૂર્ખસેવાપરો યસ્માત્તસ્માત્ત્વં મૂર્ખ એવ હિ । રાજધર્મં ન જાનાસિ કિં બ્રવીષિ મમાગ્રતઃ
મૂર્ખોની સાથે રહેતો હોવાથી, તું પણ મૂર્ખ જ છે; તને રાજધર્મ ખબર નથી—મારા સામે શું બોલે છે?
સંગ્રામે મહિષં હત્વા કૃત્વા રુધિરકર્દમમ્ । યશઃસ્તમ્ભં સ્થિરં કૃત્વા ગમિષ્યામિ યથાસુખમ્
યુદ્ધમાં મહિષને મારી, લોહીથી જમીન કાદવ કરી, હું યશનો મજબૂત સ્તંભ ઊભો કરી, પછી મનગમતી રીતે જઇશ.
દેવાનાં દુઃખદાતારં દાનવં મદગર્વિતમ્ । હનિષ્યેઽહં દુરાચારં યુદ્ધં કુરુ સ્થિરો ભવ
દેવોને દુખ આપનાર, દાનવોમાં અહંકારથી ભરેલો, દુશ્ટ આચરણ ધરાવનાર દૈત્યને હું મારશ; યુદ્ધ કરો, મજબૂત રહો.
જીવિતેચ્છાસ્તિ ચેન્મૂઢ મહિષસ્ય તથા તવ । તદા ગચ્છન્તુ પાતાલં દાનવાઃ સર્વ એવ તે
જો તું અને મહિષ જીવનની ઈચ્છા રાખો છો, તો તમારા બધા દાનવો પાતાળમાં જાવ.
મુમૂર્ષા યદિ વશ્ચિત્તે યુદ્ધં કુર્વન્તુ સત્વરાઃ । સર્વાનેવ વધિષ્યામિ નિશ્ચયોઽયં મમાધુના
પણ જો તમારે મૃત્યુની ઈચ્છા હોય, તો તરત યુદ્ધ કરો; હું બધા ને મારી નાખીશ—હવે આ જ મારો નિશ્ચય છે.
વ્યાસ ઉવાચ તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્યા દાનવો બલદર્પિતઃ । મુમોચ બાણવૃષ્ટિં તાં ઘનવૃષ્ટિમિવાપરામ્
વ્યાસ કહે છે: એના શબ્દો સાંભળી, દૈત્યે પોતાની શક્તિ પર ગર્વ કરીને, તીરોની વરસાદ વરસાવી, જેમ મેઘની ભારે વરસાદ પડે.
ચિચ્છેદ તસ્ય સા બાણાન્સ્વબાણૈર્નિશિતૈસ્તદા । જઘાન તં તથા ઘોરૈરાશીવિષસમૈઃ શરૈઃ
ત્યારે એણે તેના તીરોને પોતાના તીક્ષ્ન તીરો વડે કાપી નાખ્યા, અને ભયાનક, ઝેરવાળાં સર્પ જેવા તીરો વડે એને ઘાયલ કર્યો.
યુદ્ધં પરસ્પરં તત્ર બભૂવ વિસ્મયપ્રદમ્ । ગદયા ઘાતયામાસ તં રથાજ્જગદમ્બિકા
ત્યાં બંને વચ્ચે આશ્ચર્યજનક યુદ્ધ થયું; જગદંબાએ ગદાથી એને રથમાંથી નીચે પાડી દીધો.
મૂર્ચ્છાં પ્રાપ સ દુષ્ટાત્મા ગદયાભિહતો ભૃશમ્ । મુહૂર્તદ્વયમાત્રં તુ રથોપસ્થ ઇવાચલઃ
ગદા વડે જોરથી માર પડતાં, એ દુષ્ટ આત્માવાળો બેહોશ થઈ ગયો અને બે પળ સુધી રથમાં પડેલો માણસ જેમ અચળ રહ્યો.
તં તથા મૂર્ચ્છિતં દૃષ્ટ્વા તામ્રઃ પરબલાર્દનઃ । આજગામ રણે યોદ્ધું ચણ્ડિકાં પ્રતિ ચાપલાત્
એને એ રીતે બેહોશ જોઈને, શત્રુઓને હરાવનાર તામ્રા લડાઈમાં ચંડિકા સામે લડવા નિડરપણે આગળ આવ્યો.
આગચ્છન્તં તુ તં વીક્ષ્ય હસન્તી પ્રાહ ચણ્ડિકા । એહ્યેહિ દાનવશ્રેષ્ઠ યમલોકં નયામ્યહમ્
એને આગળ આવતો જોઈને, ચંડિકા હસીને બોલી: 'આ, આવો દાનવોમાં શ્રેષ્ઠ, હું તમને યમલોકમાં લઈ જાઉં.'
કિં ભવદ્ભિઃ સમાયાતૈરબલૈશ્ચ ગતાયુષૈઃ । મહિષઃ કિં ગૃહે મૂઢઃ કરોતિ જીવનોદ્યમમ્
'તમે અને આ બળહીન, જીવન ખતમ થયેલા લોકો અહીં કેમ આવ્યા છો? શું મૂર્ખ મહિષા હજુ પણ ઘરમાં છુપાઈને જીવવાનો પ્રયાસ કરે છે?'
કિં ભવદ્ભિર્હતૈર્મન્દૈર્મમાપિ વિફલઃ શ્રમઃ । અહતે મહિષે પાપે સુરશત્રૌ દુરાત્મનિ
'તમે બધા કમજો અને મારાયેલા મારા માટે શું કામના? જો પાપી, દુષ્ટ મનવાળો, દેવોનો દુશ્મન મહિષા અહિ મારાયો નથી, તો મારી મહેનત પણ વ્યર્થ છે.'
તસ્માદ્યૂયં ગૃહં ગત્વા મહિષં પ્રેષયન્ત્વિહ । પશ્યેન્માં સોઽપિ મન્દાત્મા યાદૃશીં તાદૃશીં સ્થિતામ્
'તેથી, તમે બધા ઘેર જાઓ અને મહિષાને અહીં મોકલો. એ મૂર્ખ પણ મને જેવી છું, એવી જોઈ લે.'
તામ્રસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા બાણવૃષ્ટિં ચકાર હ । ચણ્ડિકાં પ્રતિ કોપેન કર્ણાકૃષ્ટશરાસનઃ
આ શબ્દો સાંભળીને, તામ્રા ગુસ્સામાં કાન સુધી ધનુષ ખેંચી, ચંડિકા પર બાણોની વરસાદ વરસાવી.
ભગવત્યપિ તામ્રાક્ષી સમાકૃષ્ય શરાસનમ્ । બાણાન્મુમોચ તરસા હન્તુકામા સુરાહિતમ્
દેવી પણ, તામ્ર આંખોવાળી, ધનુષ ખેંચી અને દેવોના દુશ્મનને મારવાની ઈચ્છાથી ઝડપથી બાણ છોડ્યા.
ચિક્ષુરાખ્યોઽપિબલવાન્મૂર્ચ્છાં ત્યક્ત્વોત્થિતઃ પુનઃ । ગૃહીત્વા સશરં ચાપં તસ્થૌ તત્સમ્મુખઃ ક્ષણાત્
ચિક્ષુર, બેહોશી છોડી ફરી ઊઠ્યો, ધનુષ અને બાણો લઈ તરત જ એના સામે ઊભો રહ્યો.
ચિક્ષુરાખ્યશ્ચ તામ્રશ્ચ દ્વાવપ્યતિબલોત્કટૌ । યુયુધાતે મહાવીરૌ સહ દેવ્યા રણાઙ્ગણે
ચિક્ષુર અને તામ્રા, બંને અત્યંત શક્તિશાળી અને શૂરવીર, દેવી સાથે યુદ્ધના મેદાનમાં લડ્યા.
કુપિતા ચ મહામાયા વવર્ષ શરસન્તતિમ્ । ચકાર દાનવાન્ સર્વાન્ બાણક્ષતતનુચ્છદાન્
મહામાયાએ ગુસ્સામાં સતત બાણોની વરસાદ વરસાવી, બધા દાનવોને બાણના ઘા સાથે ઢાંકી દીધા.
અસુરાઃ ક્રોધસમ્મૂઢા બભૂવુઃ શરતાડિતાઃ । ચિક્ષિપુઃ શરજાલાનિ દેવીં પ્રતિ રુષાન્વિતાઃ
અસુરો ગુસ્સાથી ગૂંચવાઈ અને બાણના ઘા ખાઈ, ગુસ્સામાં દેવી પર બાણોની ઝળહળાટ ફેંકી.
બભુસ્તે રાક્ષસાસ્તત્ર કિંશુકા ઇવ પુષ્પિણઃ । શિલીમુખક્ષતાઃ સર્વે વસન્તે ચ વને રણે
યુદ્ધમાં, એ રાક્ષસો બધા બાણના ઘા ખાઈ, વસંતના જંગલમાં ફૂલેલા કિંચુક વૃક્ષો જેવા લાગ્યા.
બભૂવ તુમુલં યુદ્ધં તામ્રેણ સહ સંયુગે । વિસ્મયં પરમં જગ્મુર્દેવા યે પ્રેક્ષકાઃ સ્થિતાઃ
તામ્રા સાથે યુદ્ધમાં ભારે લડાઈ શરૂ થઈ, અને જોતા ઊભેલા દેવો ખૂબ જ આશ્ચર્યમાં પડી ગયા.
તામ્રો મુસલમાદાય લોહજં દારુણં દૃઢમ્ । જઘાન મસ્તકે સિંહં જહાસ ચ નનર્દ ચ
તામ્રા, કઠોર અને ભારે લોહીનો ગદો લઈ, હસતો અને ગર્જન કરતાં સિંહના માથા પર ગદાનો ઘા માર્યો.
નર્દમાનં તદા તં તુ દૃષ્ટ્વા દેવી રુષાન્વિતા । ખડ્ગેન શિતધારેણ શિરશ્ચિચ્છેદ સત્વરા
એ સમયે, તામ્રા ગર્જના કરતો જોઈ, ગુસ્સામાં ભરેલી દેવી તીવ્ર ધારવાળી તલવારથી તરત જ એનું માથું કાપી નાખ્યું.
છિન્ને શિરસિ તામ્રસ્તુ વિશીર્ષો મુસલી બલી । બભ્રામ ક્ષણમાત્રં તુ પપાત રણમસ્તકે
માથું કપાઈ જતા, તામ્રા, માથા વગર પણ શક્તિશાળી, થોડો સમય યુદ્ધમેદાનમાં ભટક્યો અને પછી જમીન પર પડી ગયો.
પતિતં તામ્રમાલોક્ય ચિક્ષુરાખ્યો મહાબલઃ । ખડ્ગમાદાય તરસા દુદ્રાવ ચણ્ડિકાં પ્રતિ
તામ્રા પડી ગયો એ જોઈ, મહાબલી ચિક્ષુર તલવાર લઈ ઝડપથી ચંડિકા તરફ દોડી ગયો.
ભગવત્યપિ તં દૃષ્ટ્વા ખડ્ગપાણિમુપાગતમ્ । દાનવં પઞ્ચભિર્બાણૈર્જઘાન તરસા રણે
ભગવતીએ પણ, તેને હાથમાં તલવાર લઈને આવે છે તે જોઈ, રણમાં દાનવને ઝડપથી પાંચ બાણથી ઘાયલ કર્યો.
એકેન પાતિતં ખડ્ગં દ્વિતીયેન તુ તત્કરઃ । કણ્ઠાચ્ચ મસ્તકં તસ્ય કૃન્તિતં ચાપરૈઃ શરૈઃ
એક બાણથી તલવાર જમીન પર પડી, બીજાથી તેનો હાથ કપાયો; અને બીજા બાણોથી તેની ગળાથી માથું અલગ કરી નાખ્યું.
એવં તૌ નિહતૌ કૂરૌ રાક્ષસૌ રણદુર્મદૌ । ભગ્નં સૈન્યં તયોસ્તૂર્ણં દિક્ષુ સન્ત્રસ્તમાનસમ્
આ રીતે બંને ક્રૂર અને યુદ્ધમાં ઉન્મત રાક્ષસો માર્યા ગયા; તેમની સેના તૂર્ત જ ભાંગી પડી, ડરથી બધા દિશાઓમાં ભાગી ગયા.
દેવાશ્ચ મુદિતાઃ સર્વે દૃષ્ટ્વા તૌ નિહતૌ રણે । પુષ્પવૃષ્ટિં મુદા ચક્રુર્જયશબ્દં નભઃસ્થિતાઃ
બધા દેવતાઓએ, બંને રાક્ષસો યુદ્ધમાં માર્યા ગયા તે જોઈને, આનંદથી ફૂલોની વર્ષા કરી અને આકાશમાંથી વિજયના અવાજ કર્યા.