મયા તે ભવનં શમ્ભો પ્રાપિતાઃ કાર્યગૌરવાત્ । યદ્યુક્તં તદ્વિધત્સ્વાદ્ય સુરકાર્યં સુરેશ્વર
હે શંભુ, કાર્યની ગંભીરતા કારણે, મેં તેમને તમારા ઘરમાં લાવ્યા છે; દેવોના હિત માટે, જે યોગ્ય હોય, આજે કરો.
ત્વયિ ભારોઽસ્તિ સર્વેષાં દેવાનાં ભૂતભાવન । વ્યાસ ઉવાચ ઇતિ તદ્વચનં શ્રુત્વા શઙ્કરઃ પ્રહસન્નિવ
હે ભૂતભવના, બધા દેવોનો ભાર હવે તમારી ઉપર છે. વ્યાસે કહ્યું: એ વચન સાંભળીને, શંકરજી જાણે સ્મિત કરતા,
વચનં શ્લક્ષ્ણયા વાચા પ્રોવાચ પદ્મજં પ્રતિ । શિવ ઉવાચ ભવતૈવ કૃતં કાર્યં વરદાનાત્પુરા વિભો
કમળજને મૃદુ વાણીથી કહ્યું: શિવજી બોલ્યા: હે વિભુ, એ કાર્ય તો તમે પહેલેથી જ, વરદાન આપીને કરી દીધું છે.
અનર્થદઞ્ચ દેવાનાં કિં કર્તવ્યમતઃ પરમ્ । ઈદૃશો બલવાઞ્છૂરઃ સર્વદેવભયપ્રદઃ
આથી દેવો માટે હવે શું કરી શકાય? એથી તેમને દુઃખ મળ્યું છે. એવો શક્તિશાળી અને શૂરવીર ઉદ્ભવ્યો છે, જે બધા દેવોને ભય આપે છે.
કા સમર્થા વરા નારી તં હન્તું મદદર્પિતમ્ । ન મે ભાર્યા ન તે ભાર્યા સંગ્રામં ગન્તુમર્હતિ
મદમાં મસ્ત એવા દાનવને મારવા માટે કઈ સ્ત્રી સમર્થ છે? મારી પત્ની કે તમારી પત્ની, યુદ્ધ માટે યોગ્ય નથી.
ગત્વૈવ તે મહાભાગે યુયુધાતે કથં પુનઃ । ઇન્દ્રાણી ચ મહાભાગા ન યુદ્ધકુશલાસ્તિ હિ
હે મહાભાગ્યશાળી, જો તેઓ જાય પણ, કેવી રીતે યુદ્ધ કરશે? અને ઇન્દ્રાણી પણ, મહાભાગ્યશાળી હોવા છતાં, યુદ્ધમાં નિપુણ નથી.
કાન્યા હન્તું સમર્થાસ્તિ તં પાપં મદદર્પિતમ્ । મમેદં મતમદ્યૈવ ગત્વા દેવં જનાર્દનમ્
કઈ કન્યા એ પાપી, અહંકારથી ભરેલા દુષ્ટને મારી શકે? આવો, મારી આ ઇચ્છા લઈને, આજે જ આપણે દેવ જનાર્દન પાસે જઈએ.
સ્તુત્વા તં દેવકાર્યાય પ્રેરયામઃ સુસત્વરમ્ । સોઽતિબુદ્ધિમતાં શ્રેષ્ઠો વિષ્ણુઃ સર્વાર્થસાધને
અપણે તેમને સ્તુતિ કરીને, દેવીના કાર્ય માટે તરત જ પ્રેરણા આપીએ; કારણ કે વિષ્ણુ, અત્યંત બુદ્ધિશાળી અને સર્વ કાર્ય સિદ્ધ કરનાર છે.
મિલિત્વા વાસુદેવં વૈ કર્તવ્યં કાર્યચિન્તનમ્ । પ્રપઞ્ચેન ચ બુદ્ધ્યા સ સંવિધાસ્યતિ સાધનમ્
વાસુદેવ સાથે ભેગા થઈને, આપણે કામ વિશે વિચારવું જોઈએ; અને વિવેકપૂર્વક, તે તેના માટે યોગ્ય ઉપાય શોધી કાઢશે.
વ્યાસ ઉવાચ ઇતિ રુદ્રવચઃ શ્રુત્વા બ્રહ્માદ્યાઃ સુરસત્તમાઃ । ઉત્થિતાસ્તે તથેત્યુક્ત્વા શિવેન સહ સત્વરાઃ
વ્યાસે કહ્યું: રુદ્રના આ વચન સાંભળી, બ્રહ્મા અને બીજા સર્વ શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ ઊભા થયા અને 'જેમ કહ્યું તેમ' કહીને, શિવ સાથે જલદી નીકળી પડ્યા.
સ્વકીયૈર્વાહનૈઃ સર્વે યયુવિષ્ણપુરં પ્રતિ । મુદિતાઃ શકુનાન્દૃષ્ટ્વા કાર્યસિદ્ધિકરાઞ્છુભાન્
બધા પોતાના વાહનો પર બેઠા, શુભ પક્ષીઓના દર્શનથી આનંદિત થઈ, કાર્યસિદ્ધિ લાવનારા શુભ સંકેતો જોઈને, વિષ્ણુના શહેર તરફ ગયા.
વવુર્વાતાઃ શુભાઃ શાન્તાઃ સુગન્ધાઃ શુભશંસિનઃ । પક્ષિણશ્ચ શિવા વાચસ્તત્રોચુઃ પથિ સર્વશઃ
શાંતિપૂર્ણ, સુગંધિત અને શુભ પવન વહેવા લાગ્યા; રસ્તા ભરમાં સર્વત્ર શુભ પક્ષીઓ શુભ સંકેતો આપતા બોલતા હતા.
નિર્મલં ચાભવદ્વ્યોમ દિશશ્ચ વિમલાસ્તથા । ગમને તત્ર દેવાનાં સર્વં શુભમિવાભવત્
આકાશ નિર્મળ બની ગયું, દિશાઓ પણ શુદ્ધ થઈ ગઈ; દેવતાઓના પ્રવાસમાં બધું જ શુભ જણાતું હતું.
દેવ્યાઃ સ્વરૂપોદ્ભવવર્ણનમ્ વ્યાસ ઉવાચ તરસા તેઽથ સમ્પ્રાપ્ય વૈકુણ્ઠં વિષ્ણુવલ્લભમ્ । દદૃશુઃ સર્વશોભાઢ્યં દિવ્યસદ્મવિરાજિતમ્
વ્યાસે કહ્યું: પછી, ઝડપથી વૈકુંઠ, જે વિષ્ણુને પ્રિય છે, ત્યાં પહોંચી, તેમણે સર્વ પ્રકારની સુંદરતા અને દિવ્ય મહેલો વડે શોભાયમાન તે સ્થાન જોયું.
સરોવાપીસરિદ્ભિશ્ચ સંયુતં સુખદં શુભમ્ । હંસસારસચક્રાહ્વૈઃ કૂજદ્ભિશ્ચ વિરાજિતમ્
તે સરોવર, તળાવ અને નદીઓથી યુક્ત, આનંદદાયક અને શુભ હતું; અને હંસ, સારસ તથા ચક્રવાક પક્ષીઓના મીઠા કલરવથી શોભાયમાન હતું.
ચમ્પકાશોકકહ્લારમન્દારબકુલાવૃતૈઃ । મલ્લિકાતિલકામ્રાતયુતૈઃ કુરબકાદિભિઃ
તે ચંપા, આશોક, કાહલાર, મંદાર અને બકુલ વૃક્ષો, તેમજ મલ્લિકા, તિલક, કેરી, કુરબક અને અન્ય વૃક્ષોથી ઘેરાયેલું હતું.
કોકિલારાવસન્નાદૈઃ શિખણ્ડૈર્નૃત્યરઞ્જિતૈઃ । ભ્રમરારાવરમ્યૈશ્ચ દિવ્યૈરુપવનૈર્યુતમ્
તે દિવ્ય વનોથી શોભાયમાન હતું, જ્યાં કોયલના મીઠા રવ સંભળાતા, મોરો આનંદથી નૃત્ય કરતા અને ભમરા ગુંજતા.
સુનન્દનન્દનાદ્યૈશ્ચ પાર્ષદૈર્ભક્તિતત્પરૈઃ । સંસ્તુવદ્ભિર્યુતં ભક્તૈરનન્યભવવૃત્તિભિઃ
તેમાં સુનંદ, નંદન વગેરે પરિચારો, ભક્તિમાં તલિન, અને એકાગ્ર ભાવે ભજન કરતા ભક્તો દ્વારા સ્તુતિ થતી હતી.
પ્રાસાદૈ રત્નખચિતૈઃ કાઞ્ચનૈશ્ચિત્રમણ્ડિતૈઃ । અભ્રંલિહૈર્વિરાજદ્ભિઃ સંયુતં શુભસદ્મકૈઃ
તે રત્નખચિત અને સોનેરી શોભાવાળા મહેલો, વાદળ જેવું તેજ ધરાવતા અને શુભ નિવાસસ્થાનો વડે શોભિત હતું.
ગાયદ્ભિર્દેવગન્ધર્વૈર્નૃત્યદ્ભિરપ્સરોગણૈઃ । રઞ્જિતં કિન્નરૈઃ શશ્વદ્રક્તકણ્ઠેર્મનોહરૈઃ
તેમાં દેવતા અને ગંધર્વો ગાતા, અપ્સરાઓ નૃત્ય કરતી અને કિનરાઓ પોતાના મોહક સ્વરે હંમેશા આનંદ પામતા.
મુનિભિશ્ચ તથા શાન્તૈર્વેદપાઠકૃતાદરૈઃ । સ્તુવદ્ભિઃ શ્રુતિસૂક્તૈશ્ચ મણ્ડિતં સદનં હરેઃ
ત્યાં શાંત મુનિઓ, શ્રદ્ધાપૂર્વક વેદ પાઠ કરતા અને શ્રુતિના સુક્તોથી સ્તુતિ કરતા, હરીના નિવાસને શોભાવતાં હતા.
તે ચ વિષ્ણુગૃહં પ્રાપ્ય દ્વારપાલૌ શુભાકૃતી । વીક્ષ્યોચુર્જયવિજયૌ હેમયષ્ટિધરૌ સ્થિતૌ
અને જ્યારે તેઓ વિષ્ણુના ઘરમાં પહોંચ્યા, ત્યારે તેમણે જય અને વિજય નામના, સુંદર આકારવાળા, સુવર્ણ દંડ ધારણ કરનાર દ્વારપાલોને જોયા.
ગત્વૈકોઽપ્યુભયોર્મધ્યે નિવેદયતુ સઙ્ગતાન્ । દ્વારસ્થાન્ બ્રહ્મરુદ્રાદીન્વિષ્ણુદર્શનલાલસાન્
તમારા પૈકી એક જણ બંને વચ્ચે જઈને, દ્વાર પર ઉભેલા બ્રહ્મા, રુદ્ર અને વિષ્ણુના દર્શન માટે આતુર એવા સર્વ દેવતાઓનું આગમન જાણ કરો.
વ્યાસ ઉવાચ વિજયસ્તદ્વચઃ શ્રુત્વા ગત્વાથ વિષ્ણુસન્નિધૌ । સર્વાન્સમાગતાન્દેવાન્પ્રણમ્યોવાચ સત્વરઃ
વ્યાસે કહ્યું: વિજયએ આ વાત સાંભળી, વિષ્ણુ પાસે ગયો, બધાં દેવતાઓને વંદન કરીને, જલદીથી તેમનું આગમન જણાવ્યું.
વિજય ઉવાચ દેવદેવ મહારાજ રમાકાન્ત સુરારિહન્ । સમાગતાઃ સુરાઃ સર્વે દ્વારિ તિષ્ઠન્તિ વૈ વિભો
વિજયએ કહ્યું: દેવોના દેવ, મહારાજ, લક્ષ્મીપ્રિય, દેવદુશ્મનોના વિનાશક, સર્વે દેવતાઓ અહીં એકઠા થયા છે અને તમારા દ્વારે ઊભા છે, હે મહાબળવાન.
બ્રહ્મા રુદ્રસ્તથેન્દ્રશ્ચ વરુણઃ પાવકો યમઃ । સ્તુવન્તિ વેદવાક્યૈસ્ત્વામમરા દર્શનાર્થિનઃ
બ્રહ્મા, રુદ્ર, ઇન્દ્ર, વરુણ, અગ્નિ અને યમ — બધા અમરદેવતાઓ, તમારી મુલાકાતની ઇચ્છાથી, વેદના મંત્રોથી તમારી સ્તુતિ કરે છે.
વ્યાસ ઉવાચ તચ્છ્રુત્વા વચનં વિષ્ણર્વિજયસ્ય રમાપતિઃ । નિર્જગામ ગૃહાત્તૂર્ણં સુરાન્સમધિકોત્સવઃ
વ્યાસે કહ્યું: વિજયના વચન સાંભળી, લક્ષ્મીનાથ વિષ્ણુ, દેવતાઓને જોવા માટે આનંદથી તરત જ પોતાના ઘરેથી બહાર આવ્યા.
ગત્વા વીક્ષ્ય હરિર્દેવાન્દ્વારસ્થાઞ્છ્રમકર્શિતાન્ । પ્રીતિપ્રવણયા દૃષ્ટ્યા પ્રીણયામાસ દુઃખિતાન્
હરિએ બહાર જઈને દ્વારે ઊભેલા, દુઃખથી થાકેલા દેવતાઓને જોયા અને પ્રેમભરી નજરે તેમને શાંતવના આપી.
પ્રણેમુસ્તે સુરાઃ સર્વે દેવદેવં જનાર્દનમ્ । તુષ્ટુવુશ્ચ સુરારિઘ્નં વાગ્ભિર્વેદવિનિશ્ચિતમ્
બધા દેવતાઓએ જનાર્દન દેવદેવને નમસ્કાર કર્યા અને વેદમાં નિશ્ચિત થયેલા શબ્દોથી દેવદુશ્મનના વિનાશકની સ્તુતિ કરી.
દેવા ઊચુઃ દેવદેવ જગન્નાથ સૃષ્ટિસ્થિત્યન્તકારક । દયાસિન્ધો મહારાજ ત્રાહિ નઃ શરણાગતાન્
દેવતાઓએ કહ્યું: હે દેવોના દેવ, જગતના સ્વામી, સર્જન-પોષણ-વિનાશના કર્તા, દયાના સાગર, મહારાજ, અમે આશ્રય માટે આવ્યા છીએ, અમારો રક્ષણ કરો.