વ્રજામોઽદ્ય સુરાઃ સર્વે કૈલાસં પર્વતોત્તમમ્ । શઙ્કરં પુરતઃ કૃત્વા સર્વકાર્યવિશારદમ્
ચાલો, આજે આપણે બધા દેવો, શ્રેષ્ઠ પર્વત કૈલાસ પર જઈએ, અને શંકરજીને આગળ રાખીએ, જે દરેક કાર્યમાં નિપુણ છે.
તતો વ્રજામ વૈકુણ્ઠં યત્ર દેવો જનાર્દનઃ । મિલિત્વા દેવકાર્યઞ્ચ વિમૃશામો વિશેષતઃ
પછી આપણે વૈકુંઠમાં જઈએ, જ્યાં દેવ જનાર્દન છે; ત્યાં એકત્ર થઈને, દેવોના કાર્ય વિશે ખાસ વિચાર કરીએ.
ઇત્યુક્ત્વા હંસમારુહ્ય બ્રહ્મા કાર્યસમુચ્ચયે । દેવાંશ્ચ પૃષ્ઠતઃ કૃત્વા કૈલાસાભિમુખો યયૌ
આ રીતે કહીને, બ્રહ્માજીએ હંસ પર બેસી, કાર્યની ગંભીરતા સાથે, દેવોને પાછળ રાખી, કૈલાસ તરફ ચાલ્યા.
તાવચ્છિવોઽપિ તરસા જ્ઞાત્વા ધ્યાનેન પદ્મજમ્ । આગચ્છન્તં સુરૈઃ સાર્ધં નિર્ગતઃ સ્વગૃહાદ્બહિઃ
ત્યાં શિવજી પણ, ધ્યાન દ્વારા કમળજને દેવો સાથે આવતાં જાણીને, ઝડપથી પોતાના ઘરથી બહાર આવ્યા.
દૃષ્ટ્વા પરસ્પરં તૌ તુ કૃતાભિવાદનૌ ભૃશમ્ । પ્રણતૌ ચ સુરૈઃ સર્વૈઃ સન્તુષ્ટૌ સમ્બભૂવતુઃ
એ બંનેએ એકબીજાને જોઈને, ખૂબ આદરપૂર્વક અભિવાદન કર્યા, અને બધા દેવોએ નમન કરતાં, બંને આનંદિત થયા.
આસનાનિ પૃથગ્દત્ત્વા દેવેભ્યો ગિરિજાપતિઃ । ઉપવિષ્ટેષુ તેષ્વેવ નિષસાદાસને સ્વકે
પર્વતના સ્વામી ગિરિજાપતિએ દેવોને અલગ-અલગ બેઠકો આપી, અને બધા બેઠા પછી, પોતે પોતાના આસન પર બેઠા.
કૃત્વા તુ કુશલપ્રશ્નં બ્રહ્માણં વૃષભધ્વજઃ । પપ્રચ્છ કારણં દેવાન્કૈલાસાગમને વિભુઃ
વૃષભધ્વજએ બ્રહ્માજીની કুশળતા પૂછીને, કૈલાસ પર આવવાના કારણ વિશે દેવોને પૂછ્યું.
શિવ ઉવાચ કિમત્રાગમનં બ્રહ્મન્ કૃતં દેવૈઃ સવાસવૈઃ । ભવતા ચ મહાભાગ બ્રૂહિ તત્કારણં કિલ
શિવજી બોલ્યા: બ્રહ્મા, દેવો અને તેમના નેતાઓ અહીં કેમ આવ્યા છે? હે મહાભાગ્યશાળી, એનું કારણ મને કહો.
બ્રહ્મોવાચ મહિષેણ સુરેશાન પીડિતાઃ સ્વર્નિવાસિનઃ । ભ્રમન્તિ ગિરિદુર્ગેષુ ભયત્રસ્તાઃ સવાસવાઃ
બ્રહ્માએ કહ્યું: હે દેવોના સ્વામી, સ્વર્ગના વાસીઓ અને તેમના નેતાઓ મહિષ દ્વારા પીડાઈને, ડરથી પર્વતોમાં ભટકી રહ્યા છે.
યજ્ઞભુગ્મહિષો જાતસ્તથાન્યે સુરશત્રવઃ । પીડિતા લોકપાલાશ્ચ ત્વામદ્ય શરણં ગતાઃ
યજ્ઞભક્ષક મહિષ અને અન્ય દેવદ્રોહીઓ ઉદ્ભવ્યા છે; લોકપાલો પીડાઈને, આજે તમારી શરણમાં આવ્યા છે.
મયા તે ભવનં શમ્ભો પ્રાપિતાઃ કાર્યગૌરવાત્ । યદ્યુક્તં તદ્વિધત્સ્વાદ્ય સુરકાર્યં સુરેશ્વર
હે શંભુ, કાર્યની ગંભીરતા કારણે, મેં તેમને તમારા ઘરમાં લાવ્યા છે; દેવોના હિત માટે, જે યોગ્ય હોય, આજે કરો.
ત્વયિ ભારોઽસ્તિ સર્વેષાં દેવાનાં ભૂતભાવન । વ્યાસ ઉવાચ ઇતિ તદ્વચનં શ્રુત્વા શઙ્કરઃ પ્રહસન્નિવ
હે ભૂતભવના, બધા દેવોનો ભાર હવે તમારી ઉપર છે. વ્યાસે કહ્યું: એ વચન સાંભળીને, શંકરજી જાણે સ્મિત કરતા,
વચનં શ્લક્ષ્ણયા વાચા પ્રોવાચ પદ્મજં પ્રતિ । શિવ ઉવાચ ભવતૈવ કૃતં કાર્યં વરદાનાત્પુરા વિભો
કમળજને મૃદુ વાણીથી કહ્યું: શિવજી બોલ્યા: હે વિભુ, એ કાર્ય તો તમે પહેલેથી જ, વરદાન આપીને કરી દીધું છે.
અનર્થદઞ્ચ દેવાનાં કિં કર્તવ્યમતઃ પરમ્ । ઈદૃશો બલવાઞ્છૂરઃ સર્વદેવભયપ્રદઃ
આથી દેવો માટે હવે શું કરી શકાય? એથી તેમને દુઃખ મળ્યું છે. એવો શક્તિશાળી અને શૂરવીર ઉદ્ભવ્યો છે, જે બધા દેવોને ભય આપે છે.
કા સમર્થા વરા નારી તં હન્તું મદદર્પિતમ્ । ન મે ભાર્યા ન તે ભાર્યા સંગ્રામં ગન્તુમર્હતિ
મદમાં મસ્ત એવા દાનવને મારવા માટે કઈ સ્ત્રી સમર્થ છે? મારી પત્ની કે તમારી પત્ની, યુદ્ધ માટે યોગ્ય નથી.
ગત્વૈવ તે મહાભાગે યુયુધાતે કથં પુનઃ । ઇન્દ્રાણી ચ મહાભાગા ન યુદ્ધકુશલાસ્તિ હિ
હે મહાભાગ્યશાળી, જો તેઓ જાય પણ, કેવી રીતે યુદ્ધ કરશે? અને ઇન્દ્રાણી પણ, મહાભાગ્યશાળી હોવા છતાં, યુદ્ધમાં નિપુણ નથી.
કાન્યા હન્તું સમર્થાસ્તિ તં પાપં મદદર્પિતમ્ । મમેદં મતમદ્યૈવ ગત્વા દેવં જનાર્દનમ્
કઈ કન્યા એ પાપી, અહંકારથી ભરેલા દુષ્ટને મારી શકે? આવો, મારી આ ઇચ્છા લઈને, આજે જ આપણે દેવ જનાર્દન પાસે જઈએ.
સ્તુત્વા તં દેવકાર્યાય પ્રેરયામઃ સુસત્વરમ્ । સોઽતિબુદ્ધિમતાં શ્રેષ્ઠો વિષ્ણુઃ સર્વાર્થસાધને
અપણે તેમને સ્તુતિ કરીને, દેવીના કાર્ય માટે તરત જ પ્રેરણા આપીએ; કારણ કે વિષ્ણુ, અત્યંત બુદ્ધિશાળી અને સર્વ કાર્ય સિદ્ધ કરનાર છે.
મિલિત્વા વાસુદેવં વૈ કર્તવ્યં કાર્યચિન્તનમ્ । પ્રપઞ્ચેન ચ બુદ્ધ્યા સ સંવિધાસ્યતિ સાધનમ્
વાસુદેવ સાથે ભેગા થઈને, આપણે કામ વિશે વિચારવું જોઈએ; અને વિવેકપૂર્વક, તે તેના માટે યોગ્ય ઉપાય શોધી કાઢશે.
વ્યાસ ઉવાચ ઇતિ રુદ્રવચઃ શ્રુત્વા બ્રહ્માદ્યાઃ સુરસત્તમાઃ । ઉત્થિતાસ્તે તથેત્યુક્ત્વા શિવેન સહ સત્વરાઃ
વ્યાસે કહ્યું: રુદ્રના આ વચન સાંભળી, બ્રહ્મા અને બીજા સર્વ શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ ઊભા થયા અને 'જેમ કહ્યું તેમ' કહીને, શિવ સાથે જલદી નીકળી પડ્યા.
સ્વકીયૈર્વાહનૈઃ સર્વે યયુવિષ્ણપુરં પ્રતિ । મુદિતાઃ શકુનાન્દૃષ્ટ્વા કાર્યસિદ્ધિકરાઞ્છુભાન્
બધા પોતાના વાહનો પર બેઠા, શુભ પક્ષીઓના દર્શનથી આનંદિત થઈ, કાર્યસિદ્ધિ લાવનારા શુભ સંકેતો જોઈને, વિષ્ણુના શહેર તરફ ગયા.
વવુર્વાતાઃ શુભાઃ શાન્તાઃ સુગન્ધાઃ શુભશંસિનઃ । પક્ષિણશ્ચ શિવા વાચસ્તત્રોચુઃ પથિ સર્વશઃ
શાંતિપૂર્ણ, સુગંધિત અને શુભ પવન વહેવા લાગ્યા; રસ્તા ભરમાં સર્વત્ર શુભ પક્ષીઓ શુભ સંકેતો આપતા બોલતા હતા.
નિર્મલં ચાભવદ્વ્યોમ દિશશ્ચ વિમલાસ્તથા । ગમને તત્ર દેવાનાં સર્વં શુભમિવાભવત્
આકાશ નિર્મળ બની ગયું, દિશાઓ પણ શુદ્ધ થઈ ગઈ; દેવતાઓના પ્રવાસમાં બધું જ શુભ જણાતું હતું.
દેવ્યાઃ સ્વરૂપોદ્ભવવર્ણનમ્ વ્યાસ ઉવાચ તરસા તેઽથ સમ્પ્રાપ્ય વૈકુણ્ઠં વિષ્ણુવલ્લભમ્ । દદૃશુઃ સર્વશોભાઢ્યં દિવ્યસદ્મવિરાજિતમ્
વ્યાસે કહ્યું: પછી, ઝડપથી વૈકુંઠ, જે વિષ્ણુને પ્રિય છે, ત્યાં પહોંચી, તેમણે સર્વ પ્રકારની સુંદરતા અને દિવ્ય મહેલો વડે શોભાયમાન તે સ્થાન જોયું.
સરોવાપીસરિદ્ભિશ્ચ સંયુતં સુખદં શુભમ્ । હંસસારસચક્રાહ્વૈઃ કૂજદ્ભિશ્ચ વિરાજિતમ્
તે સરોવર, તળાવ અને નદીઓથી યુક્ત, આનંદદાયક અને શુભ હતું; અને હંસ, સારસ તથા ચક્રવાક પક્ષીઓના મીઠા કલરવથી શોભાયમાન હતું.
ચમ્પકાશોકકહ્લારમન્દારબકુલાવૃતૈઃ । મલ્લિકાતિલકામ્રાતયુતૈઃ કુરબકાદિભિઃ
તે ચંપા, આશોક, કાહલાર, મંદાર અને બકુલ વૃક્ષો, તેમજ મલ્લિકા, તિલક, કેરી, કુરબક અને અન્ય વૃક્ષોથી ઘેરાયેલું હતું.
કોકિલારાવસન્નાદૈઃ શિખણ્ડૈર્નૃત્યરઞ્જિતૈઃ । ભ્રમરારાવરમ્યૈશ્ચ દિવ્યૈરુપવનૈર્યુતમ્
તે દિવ્ય વનોથી શોભાયમાન હતું, જ્યાં કોયલના મીઠા રવ સંભળાતા, મોરો આનંદથી નૃત્ય કરતા અને ભમરા ગુંજતા.
સુનન્દનન્દનાદ્યૈશ્ચ પાર્ષદૈર્ભક્તિતત્પરૈઃ । સંસ્તુવદ્ભિર્યુતં ભક્તૈરનન્યભવવૃત્તિભિઃ
તેમાં સુનંદ, નંદન વગેરે પરિચારો, ભક્તિમાં તલિન, અને એકાગ્ર ભાવે ભજન કરતા ભક્તો દ્વારા સ્તુતિ થતી હતી.
પ્રાસાદૈ રત્નખચિતૈઃ કાઞ્ચનૈશ્ચિત્રમણ્ડિતૈઃ । અભ્રંલિહૈર્વિરાજદ્ભિઃ સંયુતં શુભસદ્મકૈઃ
તે રત્નખચિત અને સોનેરી શોભાવાળા મહેલો, વાદળ જેવું તેજ ધરાવતા અને શુભ નિવાસસ્થાનો વડે શોભિત હતું.
ગાયદ્ભિર્દેવગન્ધર્વૈર્નૃત્યદ્ભિરપ્સરોગણૈઃ । રઞ્જિતં કિન્નરૈઃ શશ્વદ્રક્તકણ્ઠેર્મનોહરૈઃ
તેમાં દેવતા અને ગંધર્વો ગાતા, અપ્સરાઓ નૃત્ય કરતી અને કિનરાઓ પોતાના મોહક સ્વરે હંમેશા આનંદ પામતા.