મહેશાન્ધકયોર્યુદ્ધં તુમુલં લોમહર્ષણમ્ । પઞ્ચાશદ્દિનપર્યન્તં બભૂવ ચ પરસ્પરમ્
મહેશ અને અંધકાના વચ્ચેનું યુદ્ધ ખુબ જ ભયાનક અને રોમાંચક હતું, જે પચાસ દિવસ સુધી ચાલ્યું.
ઇન્દ્રબાષ્કલયોસ્તદ્વન્મહિષાસુરરુદ્રયોઃ । યમત્રિનેત્રયોસ્તદ્વન્મહાહનુધનેશયોઃ
એ જ રીતે, ઇન્દ્ર અને બાષ્કલ, મહિષાસુર અને રુદ્ર, યમ અને ત્રિનેત્ર, તથા મહાહનુ અને ધનેશ વચ્ચે પણ યુદ્ધ થયું.
અસિલોમવરુણયોર્યુદ્ધં પરમદારુણમ્ । ગરુડં ગદયા દૈત્યો જઘાન હરિવાહનમ્
અસી અને લોમવરુણ વચ્ચે અત્યંત ભયાનક યુદ્ધ થયું; દૈત્યએ હરિના વાહન ગરુડને ગદાથી ઘા કર્યો.
સ ગદાપાતખિન્નાઙ્ગો નિઃશ્વસન્નવતિષ્ઠત । શૌરિસ્તં દક્ષિણેનાશુ હસ્તેન પરિસાન્ત્વયન્
ગદાનો ઘા લાગતાં ગરુડનું શરીર થાકી ગયું અને એ ધીમે ધીમે શ્વાસ લેતો ઊભો રહ્યો; શૂરવીર એણે જલદી જ જમણા હાથથી તેને શાંત પાડ્યો.
સ્થિરં ચકાર દેવેશો વૈનતેયં મહાબલમ્ । સમાકૃષ્ય ધનુઃ શાર્ઙ્ગં મુમોચ વિશિખાન્બહૂન્
દેવોના સ્વામીએ વિનતાનંદનને સ્થિર કર્યો, પછી શારંગ ધનુષ્ય ખેંચી અનેક તીરો છોડ્યા.
અન્ધકોપરિ કોપેન હન્તુકામો જનાર્દનઃ । દાનવોઽપિ ચ તાન્વાણાંશ્ચિચ્છેદ સ્વશરૈઃ શિતૈઃ
જનાર્દને ગુસ્સામાં અંધકાને મારવાનો ઈરાદો રાખીને તેના પર તીરો છોડ્યા; પણ દૈત્યએ પોતાના તીક્ષ્ણ તીરો વડે એ બધાને કાપી નાખ્યા.
પઞ્ચાશદ્ભિર્હરિં કોપાજ્જઘાન ચ શિલાશિતૈઃ । વાસુદેવોઽપિ તાંસ્તૂર્ણં વઞ્ચયિત્વા શરોત્તમાન્
અંધકાએ ગુસ્સામાં આવીને હરિને પચાસ પથ્થરનાં અણિયાળા તીરો માર્યા; પણ વાસુદેવએ ઝડપથી એ ઉત્તમ તીરોને ટાળી લીધા.
ચક્રં મુમોચ વેગેન સહસ્રારં સુદર્શનમ્ । ત્યક્તં સુદર્શનં દૂરાત્સ્વચક્રેણ ન્યવારયત્
એણે હજાર કિરણોવાળું તેજસ્વી સુદર્શન ચક્ર ઝડપથી ફેંક્યું; પણ દૈત્યએ પોતાનું ચક્ર ફેંકીને દૂરથી જ એ સુદર્શનને અટકાવી દીધું.
નનાદ ચ મહારાજ દેવાન્સમ્મોહયન્નિવ । દૃષ્ટ્વા તુ વિફલં જાતં ચક્રં દેવસ્ય શાર્ઙ્ગિણઃ
એણે જોરદાર ગર્જના કરી, જાણે દેવતાઓને ભયભીત કરી રહ્યો હોય; અને ધનુષ્યધારી દેવનું ચક્ર નિષ્ફળ થયું તે જોઈને.
જગ્મુઃ શોકં સુરાઃ સર્વે જહર્ષુર્દાનવાસ્તથા । વાસુદેવોઽપિ તરસા દૃષ્ટ્વા દેવાઞ્છુચાવૃતાન્
બધા દેવતાઓ દુઃખમાં પડી ગયા અને દૈત્યોએ આનંદ કર્યો; વાસુદેવએ દેવતાઓને શોકગ્રસ્ત જોઈને તરત જ પગલાં લીધાં.
ગદાં કૌમોદકીં ધૃત્વા દાનવં સમુપાદ્રવત્ । તં જઘાનાતિવેગેન મૂર્ધ્નિ માયાવિનં હરિઃ
એણે કૌમોદકી ગદા પકડીને દૈત્ય પર ધસી ગયો; હરીએ એ માયાવીને ભારે જોરથી માથા પર ઘા કર્યો.
સ ગદાભિહતો ભૂમૌ નિપપાતાતિમૂર્ચ્છિતઃ । તં તથા પતિતં વીક્ષ્ય હયારિરતિકોપનઃ
ગદાનો ઘા લાગતાં એ દૈત્ય જોરદાર બેહોશ થઈને જમીન પર પડી ગયો; તેને એ રીતે પડેલો જોઈને ઘોડાઓના દુશ્મનને ભારે ગુસ્સો આવ્યો.
આજગામ રમાનાથં ત્રાસયન્નતિગર્જિતૈઃ । વાસુદેવોઽપિ તં દૃષ્ટ્વા સમાયાન્તં ક્રુધાન્વિતમ્
એણે રામાનાાથ પાસે આવીને જોરદાર ગર્જના કરીને તેને ડરાવ્યો; અને વાસુદેવએ તેને ગુસ્સામાં આગળ આવતો જોઈને—
ચાપજ્યાનિનદં ચોગ્રં ચકાર નન્દયન્સુરાન્ । શરવૃષ્ટિં ચકારાશુ ભગવાન્મહિષોપરિ
એણે ધનુષ્યની તાંત પર ભયાનક અવાજ કર્યો, જેના કારણે દેવતાઓ ખુશ થઈ ગયા; પછી ભગવانے મહિષા પર ઝડપથી તીરોની વરસાદ વરસાવી.
સોઽપિ ચિચ્છેદ બાણૌઘૈસ્તાઞ્છરાન્ગગનેરિતાન્ । તયોર્યુદ્ધમભૂદ્રાજન્ પરસ્પરભયાવહમ્
તે પણ તીક્ષ્ણ તીરોની વરસાદથી આકાશમાં ફેંકાયેલા શસ્ત્રો કાપી નાખ્યા; બંને વચ્ચે, રાજા, એકબીજાને ડરાવતી ભયાનક લડાઈ શરૂ થઈ.
ગદયા તાડયામાસ કેશવો મસ્તકોપરિ । સ ગદાભિહતો મૂર્ધ્નિ પપાતોર્વ્યાં સુમૂર્ચ્છિતઃ
કેશવએ ગદા વડે તેના માથા પર પ્રહાર કર્યો; ગદાના ઘા થી માથા પર વાગતાં, તે જમીન પર બેહોશ થઈ પડ્યો.
હાહાકારો મહાનાસીત્સૈન્યે તસ્ય સુદારુણઃ । સ વિહાય વ્યથાં દૈત્યો મુહૂર્તાદુત્થિતઃ પુનઃ
તેના સૈન્યમાં ભયાનક અને મોટો હાહાકાર મચી ગયો; થોડીવાર પછી, દુઃખ છોડીને, દૈત્ય ફરીથી ઊભો થયો.
ગૃહીત્વા પરિઘં શીર્ષે જઘાન મધુસૂદનમ્ । પરિઘેણાહતસ્તેન મૂર્ચ્છામાપ જનાર્દનઃ
તે દૈત્યએ લોખંડની પરિઘ પકડીને મધુસૂદનના માથા પર ઘા કર્યો; એ પરિઘના ઘા થી જનાર્દન બેહોશ થઈ ગયો.
મૂર્ચ્છિતં તમુવાહાશુ જગામ ગરુડો રણાત્ । પરાવૃત્તે જગન્નાથે દેવા ઇન્દ્રપુરોગમાઃ
ગરુડએ બેહોશ થયેલા ભગવાનને જંગમાંથી ઝડપથી લઈ ગયો; જગતના સ્વામી પાછા ફરતાં, ઇન્દ્રની આગેવાનીમાં બધા દેવતાઓ
ભયં પ્રાપુઃ સુદુઃખાર્તાશ્ચુક્રુશુશ્ચ રણાજિરે । ક્રન્દમાનાન્સુરાન્વીક્ષ્ય શઙ્કરઃ શૂલભૃત્તદા
ભયથી ખૂબ દુઃખી થઈ ગયા અને યુદ્ધભૂમિમાં રડવા લાગ્યા; દેવતાઓને રડતા જોઈને, શૂળધારી શંકરએ
મહિષં તરસાભ્યેત્ય પ્રાહરદ્રોષસંયુતઃ । સોઽપિ શક્તિં મુમોચાથ શઙ્કરસ્યોરસિ સ્ફુટમ્
મહિષ પાસે ગુસ્સાથી દોડી ગયો અને પ્રહાર કર્યો; મહિષએ પણ શૂળ ફેંકી, જે શંકરના છાતી પર જોરથી વાગી.
જગર્જ સ ચ દુષ્ટાત્મા વઞ્ચયિત્વા ત્રિશૂલકમ્ । શઙ્કરોઽપિ તદા પીડાં ન પ્રાપોરસિ તાડિતઃ
દુષ્ટ દૈત્યએ ત્રિશૂળધારીને છેતરાવીને ગર્જના કરી; છતાં, શંકરને છાતી પર ઘા વાગતાં પણ કોઈ પીડા અનુભવાઈ નહીં.
તં જઘાન ત્રિશૂલેન કોપાદરુણલોચનઃ । સંલગ્નં શઙ્કરં દૃષ્ટ્વા મહિષેણ દુરાત્મના
કોપથી લાલ આંખો કરીને, શંકરે ત્રિશૂળ વડે પ્રહાર કર્યો; શંકરને દુષ્ટ મહિષ સાથે સંઘર્ષ કરતા જોઈને,
આજગામ હરિસ્તાવત્ત્યક્ત્વા મૂર્ચ્છાં પ્રહારજામ્ । મહિષસ્તુ તદા વીક્ષ્ય સમ્પ્રાપ્તૌ હરિશઙ્કરૌ
હરિએ ઘા થી થયેલી બેહોશી છોડીને આવી ગયો; મહિષએ હરિ અને શંકર બંનેને હાજર જોઈને,
યુદ્ધકામૌ મહાવીર્યો ચક્રશૂલધરૌ વરૌ । કોપયુક્તો બભૂવાસૌ દૃષ્ટ્વા તૌ સમુપાગતૌ
યુદ્ધ માટે ઉત્સુક અને ચક્ર-શૂળ ધારણ કરનાર એ બે મહાવીરોને જોઈને, મહિષ ગુસ્સાથી ભરાઈ ગયો.
જગામ સમ્મુખસ્તાવત્સંગ્રામાર્થં મહાભુજઃ । માહિષં વપુરાસ્થાય ધુન્વન્પુચ્છં સમુત્કટમ્
મહાબાહુ એ બંને સામે યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યો, મહિષનું રૂપ ધારણ કરીને, જોરથી પૂંછડી ફટકારતો.
ચકાર ભૈરવં નાદં ત્રાસયન્નમરાનપિ । ધુન્વઞ્છૃઙ્ગે મહાકાયો દારુણો જલદો યથા
તે ભયાનક ગર્જના કરી, જેને સાંભળી અમર દેવતાઓ પણ ડરી ગયા; તેના મોટા શરીરે શિંગડા ઝૂકાવતાં, તે ભયાનક વાદળ જેવો દેખાયો.
શૃઙ્ગાભ્યાં પર્વતાજ્છૃઙ્ગાંશ્ચિક્ષેપ ભૃશમુત્કટાન્ । દૃષ્ટ્વા તૌ તુ મહાવીર્યૌ દાનવં દેવસત્તમૌ
તે બે શિંગડાં વડે મોટા પર્વતોના શિખરો ફેંકી દીધા; એ બે મહાવીર દેવોને જોઈને, દૈત્ય
ચક્રતુર્બાણવૃષ્ટિં ચ દાનવોપરિ દારુણામ્ । કુર્વાણૌ બાણવૃષ્ટિં તૌ દૃષ્ટ્વા હરિહરૌ હરિઃ
એના પર બંનેએ ભયાનક તીરોની વરસાદ વરસાવી; હરિ-હર તીરોની વરસાદ કરતાં, હરિએ જોઈને,
ચિક્ષેપ ગિરિશૃઙ્ગં તુ પુચ્છેનાવૃત્ય દારુણમ્ । આપતન્તં ગિરિં વીક્ષ્ય ભગવાન્સાત્વતાં પતિઃ
મહિષએ પૂંછડીથી ઢાંકી, ભયાનક પર્વતનું શિખર ફેંકી દીધું; પર્વત ઝડપથી આવતો જોઈને, સાત્વતોના ભગવાન