તથેન્દ્રોઽપિ ચ તાન્બાણાંશ્છિત્ત્વા કોપસમન્વિતઃ । જઘાન વિશિખૈસ્તીક્ષ્ણૈરાશીવિષસમપ્રભૈઃ
પછી ઇન્દ્રે ગુસ્સાથી ભરાઈને એ બાણોને કાપી નાખ્યા અને ઝેરી સાપના ઝેર જેવો તેજ ધરાવતા તીક્ષ્ણ બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
સ તુ છિત્ત્વા શરાંસ્તૂર્ણં સ્વશરૈશ્ચાપનિઃસૃતૈઃ । ગદયા તાડયામાસ ગજં તસ્ય કરોપરિ
પછી તેણે પોતાના ધનુષ્યમાંથી છોડેલા બાણોથી ઝડપથી એ બાણોને કાપી નાખ્યા અને ગદાથી એ હાથીના સુંડ પર ઘા કર્યો.
સ્વકરે નિહતો નાગશ્ચકારાર્તસ્વરં મુહુઃ । પરિવૃત્ય જઘાનાશુ દૈત્યસૈન્યં ભયાતુરમ્
હાથી પોતાના સુંડમાં ઘાયલ થતાં વારંવાર દુઃખથી ચીસો પાડી ઉઠ્યો, પછી વળીને ડરાયેલા દૈત્ય સૈન્ય પર ઝડપથી તૂટી પડ્યો.
દાનવસ્તુ ગજં વીક્ષ્ય પરાવૃત્ય ગતં રણાત્ । સમાવિશ્ય રથે રમ્યે જગામાશુ સુરાન્ રણે
પણ દૈત્યએ હાથીને યુદ્ધમેદાનમાંથી વળી જતો જોયો, તો તે સુંદર રથમાં બેઠો અને યુદ્ધમાં દેવતાઓ સામે ઝડપથી આગળ વધ્યો.
તુરાષાડપિ તં વીક્ષ્ય રથસ્થં પુનરાગતમ્ । અહનદ્વિશિખૈસ્તીક્ષ્ણૈરાશીવિષસમપ્રભૈઃ
તુરાષાડે તેને ફરી રથ પર પાછો આવતો જોઈને, ફરી ઝેરી સાપના ઝેર જેવા તેજવાળા તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘા કર્યો.
સોઽપિ ક્રુદ્ધશ્ચકારોગ્રાં બાણવૃષ્ટિં મહાબલઃ । બભૂવ તુમુલં યુદ્ધં તયોસ્તત્ર જયૈષિણોઃ
એ મહાબલી પણ ગુસ્સામાં આવીને ભયાનક બાણવર્ષા વરસાવતો રહ્યો; બંને વિજય ઇચ્છતા હતા, તેથી યુદ્ધ બહુ જ ભયંકર બની ગયું.
ઇન્દ્રસ્તુ બલિનં દૃષ્ટ્વા કોપેનાકુલિતેન્દ્રિયઃ । જયન્તમગ્રતઃ કૃત્વા યુયુધે તેન સંયુતઃ
ઇન્દ્રે એ બલવાનને જોઈને, ગુસ્સાથી ઇન્દ્રિયોએ વ્યાકુળ થઈ, જયંતને આગળ રાખીને તેની સાથે યુદ્ધ શરૂ કર્યું.
જયન્તસ્તુ શિતૈર્બાણૈસ્તં જઘાન સ્તનાન્તરે । પઞ્ચભિઃ પ્રબલાકૃષ્ટૈરસુરં મદગર્વિતમ્
જયંતે એ ઘમંડી અને મદમાં ચૂર દૈત્યને, ખૂબ જ તીક્ષ્ણ અને જોરથી ખેંચેલા પાંચ બાણો છોડી છાતીમાં ઘા કર્યો.
સ બાણાભિહતસ્તાવન્નિપપાત રથોપરિ । અતિવાહ્ય રથં સૂતો નિર્જગામ રણાજિરાત્
એ બાણોથી ઘાયલ થઈને, એ દૈત્ય રથ પર પડી ગયો; પછી રથચાલકે રથ ઝડપથી હાંકી યુદ્ધમેદાનમાંથી બહાર કાઢી લીધો.
તસ્મિન્વિનિર્ગતે દૈત્યે બિડાલાખ્યેઽથ મૂર્ચ્છિતે । જયશબ્દો મહાનાસીદુન્દુભીનાં ચ નિઃસ્વનઃ
જ્યારે એ બિળાડા નામના દૈત્ય યુદ્ધમેદાન છોડીને ગયો અને બેભાન થયો, ત્યારે વિજયના ઘોષ અને ઢોલ-નગારા વાગવા લાગ્યા.
સુરાઃ પ્રમુદિતાઃ સર્વે તુષ્ટુવુસ્તં શચીપતિમ્ । જગુર્ગન્ધર્વપતયો નનૃતુશ્ચાપ્સરોગણાઃ
બધા દેવતાઓ આનંદથી ભરાઈને શચીપતિની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા; ગાંધીર્વોના મુખ્યોએ ગીત ગાયું અને અપ્સરાઓના સમૂહે નૃત્ય કર્યું.
ચુકોપ મહિષઃ શ્રુત્વા જયશબ્દં સુરૈઃ કૃતમ્ । પ્રેષયામાસ તત્રૈવ તામ્રં પરમદાપહમ્
મહિષાસુરે દેવતાઓના વિજયના ઘોષ સાંભળી ગુસ્સે થઈને, દુશ્મનોનો વિનાશ કરનાર તામ્રને ત્યાં યુદ્ધમેદાનમાં મોકલ્યો.
તામ્રસ્તુ બહુભિઃ સાર્ધં સમાગમ્ય રણાજિરે । શરવૃષ્ટિં ચકારાશુ તડિત્વાનિવ સાગરે
તામ્ર ઘણા સાથીઓ સાથે યુદ્ધમેદાનમાં આવ્યો અને તરત જ વીજળી જેવી બાણવર્ષા વરસાવી.
વરુણઃ પાશમુદ્યમ્ય જગામ ત્વરિતસ્તદા । યમશ્ચ મહિષારૂઢો દણ્ડમાદાય નિર્યયૌ
વરુણે પોતાનો પાશ ઉંચકી ઝડપથી આગળ વધ્યો; અને યમ રાજે મહિષ પર બેસી દંડ હાથમાં લઈને બહાર પડ્યા.
તત્ર યુદ્ધમભૂદ્ ઘોરં દેવદાનવયોર્મિથઃ । બાણૈઃ ખડ્ગૈશ્ચ મુસલૈઃ શક્તિભિશ્ચ પરશ્વધૈઃ
ત્યાં દેવતાઓ અને દૈત્યોએ એકબીજાની સામે તીવ્ર યુદ્ધ કર્યું, જેમાં બાણ, તલવાર, ગદા, ભાલા અને કુહાડા વપરાયા.
દણ્ડેન નિહતસ્તામ્રો યમહસ્તોદ્યતેન ચ । ન ચચાલ મહાબાહુઃ સંગ્રામાઙ્ગણતસ્તદા
યમરાજના હાથમાં રહેલા દંડના ઘા તામ્રને લાગ્યા છતાં, એ મહાબાહુ તામ્ર યુદ્ધમેદાનમાંથી હલ્યો નહીં.
ચાપમાકૃષ્ય વેગેન મુક્ત્વા તીવ્રાઞ્છિલીમુખાન્। ઇન્દ્રાદીનહનત્તૂર્ણં તામ્રસ્તસ્મિન્ રણાજિરે
તામ્રે ઝડપથી ધનુષ્ય ખેંચી, તીક્ષ્ણ અને અગ્રવાળા બાણો છોડી, એ યુદ્ધમેદાનમાં ઇન્દ્ર અને બીજા દેવતાઓને ઘા કર્યા.
તેઽપિ દેવાઃ શરૈર્દિવ્યૈર્નિશિતૈશ્ચ શિલાશિતૈઃ । નિજઘ્નુર્દાનવાન્ક્રુદ્ધાસ્તિષ્ઠ તિષ્ઠેતિ ચુકુશુઃ
દેવતાઓ પણ ગુસ્સામાં આવી, દિવ્ય અને તીક્ષ્ણ પથ્થર જેવા બાણોથી દૈત્યોને મારવા લાગ્યા અને 'થેમો, થેમો' કહીને લલકારતા રહ્યા.
નિહતસ્તૈઃ સુરૈર્દૈત્યો મૂર્ચ્છામાપ રણાઙ્ગણે । હાહાકારો મહાનાસીદ્દૈત્યસૈન્યે ભયાતુરે
દૈત્ય દેવતાઓના ઘા ખાઈને યુદ્ધભૂમિ પર બેભાન પડી ગયો; દૈત્યસેના ડરીને ભારે હાહાકાર મચી ગયો.
મહિષાસુરસ્યેન્દ્રાદિદેવૈઃ સહ યુદ્ધવર્ણનમ્ વ્યાસ ઉવાચ તામ્રેઽથ મૂર્ચ્છિતે દૈત્યે મહિષઃ ક્રોધસંયુતઃ । સમુદ્યમ્ય ગદાં ગુર્વીં દેવાનુપજગામ હ
વ્યાસજી બોલ્યા: ત્યારે દૈત્ય બેભાન પડ્યો હતો, ત્યારે મહિષાસુર ગુસ્સાથી ભરાઈને ભારે ગદા લઈને દેવતાઓ સામે દોડ્યો.
તિષ્ઠન્ત્વદ્ય સુરાઃ સર્વે હન્મ્યહં ગદયા કિલ । સર્વે બલિભુજઃ કામં બલહીનાઃ સદૈવ હિ
એણે કહ્યું: 'આજે બધા દેવતાઓ અહીં ઊભા રહો! હું મારી ગદાથી તમારો નાશ કરીશ. જેમના પાસે બળ છે, એ જે ઈચ્છે એ કરી શકે, પણ નબળા લોકો હંમેશા બેઉપાય રહે છે.'
ઇત્યુક્ત્વાસૌ ગજારૂઢં સમ્પ્રાપ્ય મદગર્વિતઃ । જઘાન ગદયા તૂર્ણં બાહુમૂલે મહાભુજઃ
આવી રીતે બોલી, ઘમંડમાં ચઢીને એ હાથી પર ચઢ્યો અને ઝડપથી ગદાથી દેવોના બળવાન ભુજાના મૂળમાં ઘા કર્યો.
સોઽપિ વજ્રેણ ઘોરેણ ચિચ્છેદાશુ ગદાઞ્ચ તામ્ । પ્રહર્તુકામસ્ત્વરિતો જગામ મહિષં પ્રતિ
દેવતાએ પણ ભયાનક વજ્રથી તરત જ એ ગદાને તોડી નાખી અને મારવા માટે ઉત્સુક થઈ મહિષાસુર તરફ દોડી ગયો.
હયારિરપિ કોપેન ખડ્ગમાદાય સુપ્રભમ્ । યયાવિન્દ્રં મહાવીર્યં પ્રહરિષ્યન્નિવાન્તિકમ્
ઘોડા જેવા મુખવાળો દુશ્મન પણ ગુસ્સામાં તેજસ્વી તલવાર લઈને મહાવીર ઇન્દ્રને મારવા માટે આગળ વધ્યો.
બભૂવ ચ તયોર્યુદ્ધં સર્વલોકભયાવહમ્ । આયુધૈર્વિવિધૈસ્તત્ર મુનિવિસ્મયકારકમ્
એ બંને વચ્ચે એવું યુદ્ધ થયું કે બધાં લોકોએ ડર અનુભવ્યો અને વિવિધ શસ્ત્રોથી એ યુદ્ધ ઋષિઓને પણ આશ્ચર્યમાં મૂકી દેતું હતું.
ચકારાશુ તદા દૈત્યો માયાં મોહકરીં કિલ । શામ્બરીં સર્વલોકઘ્નીં મુનીનામપિ મોહિનીમ્
ત્યારે દૈત્યે તરત જ એવી માયા કરી, જે બધાં લોકોએ ભ્રમમાં પાડી દે અને ઋષિઓને પણ ભુલાવી દે — એ શાંબરી માયા હતી.
કોટિશો મહિષાસ્તત્ર તદ્રૂપાસ્તત્પરાક્રમાઃ । દદૃશુઃ સાયુધાઃ સર્વે નિઘ્નન્તો દેવવાહિનીમ્
ત્યાં લાખો મહિષાસુર દેખાયા, બધા એકસરખા રૂપ અને બળવાળા, હથિયારોથી સજ્જ અને દેવસેનાને મારતા.
મઘવા વિસ્મિતસ્તત્ર દૃષ્ટ્વા તાં દૈત્યનિર્મિતામ્ । બભૂવાતિભયોદ્વિગ્નો માયાં મોહકરીં કિલ
મઘવાને જ્યારે એ દૈત્યે ઊભી કરેલી ભ્રમજનક માયા જોઈ, ત્યારે એ ખૂબ જ આશ્ચર્યચકિત અને ભયથી વ્યાકુળ થઈ ગયો.
વરુણોઽપિ સુસન્ત્રસ્તસ્તથૈવ ધનનાયકઃ । યમો હુતાશનઃ સૂર્યઃ શીતરશ્મિર્ભયાતુરઃ
વરુણ પણ ખૂબ જ ડરી ગયો, ધનના સ્વામી, યમ, અગ્નિ, સૂર્ય અને શીતળ કિરણવાળો ચંદ્ર પણ ભયથી વ્યાકુળ થઈ ગયા.
પલાયનપરા સર્વે બભૂવુર્મોહિતાઃ સુરાઃ । બ્રહ્મવિષ્ણમહેશાનાં સ્મરણં ચક્રુરુદ્યતાઃ
બધાં દેવતાઓ ભ્રમમાં પડીને ભાગવા લાગ્યા અને બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશનું સ્મરણ કરવા લાગ્યા.