બાણૈઃ ખડ્ગૈસ્તથા પ્રાસૈર્મુસલૈશ્ચ પરશ્વધૈઃ । ગદાભિઃ પટ્ટિશૈઃ શૂલૈશ્ચક્રૈશ્ચ શક્તિતોમરૈઃ
તીર, તલવાર, ભાલા, ગદા, કુહાડી, પટીશ, ત્રિશૂલ, ચક્ર, શક્તિ, અને તોમરથી,
મુદ્ગરૈર્ભિન્દિપાલૈશ્ચ હલૈશ્ચૈવાતિદારુણૈઃ । અન્યૈશ્ચ વિવિધૈરસ્ત્રૈર્નિજઘ્નુસ્તે પરસ્પરમ્
મુદગર, ભિન્દિપાલ, અને ભયાનક હલ તથા અનેક પ્રકારના હથિયારો સાથે, તેઓ એકબીજાને ઘાયલ કરતા.
સેનાનીશ્ચિક્ષુરસ્તસ્ય ગજારૂઢો મહાબલઃ । મઘવન્તં પઞ્ચભિસ્તૈઃ સાયકૈઃ સમતાડયત્
સેનાપતિ ચિક્ષુર, ગજ પર બેઠો અને મહા બળવાન, પાંચ તીક્ષ्ण તીરોથી મેઘવંતને ઘાયલ કર્યો.
તુરાષાડપિ તાંશ્છિત્ત્વા બાણૈર્બાણાંસ્ત્વરાન્વિતઃ । હૃદયે ચાર્ધચન્દ્રેણ તાડયામાસ તં કૃતી
પણ તુરાશાડે, ઝડપથી પોતાના તીરો વડે એ તીરો કાપી નાખ્યા, અને અર્ધચંદ્રવાળા તીરે હૃદયમાં ઘાયલ કર્યો.
બાણાહતસ્તુ સેનાનીઃ પ્રાપ મૂર્ચ્છાં ગજોપરિ । કરિણં વજ્રઘાતેન સ જઘાન કરે તતઃ
તીર વાગવાથી સેનાપતિ ગજ પર બેહોશ થયો; પછી ઇન્દ્રે વજ્ર વડે હાથીને ઘાયલ કર્યો.
તદ્વજ્રાભિહતો નાગો ભગ્નઃ સૈન્યં જગામ હ । દૃષ્ટ્વા તં દૈત્યરાટ્ કુદ્ધો બિડાલાખ્યમથાબ્રવીત્
વજ્રના ઘાટથી હાથી તૂટી ગયો અને સેના તરફ ભાગ્યો; આ જોઈને દૈત્યરાજ ગુસ્સે થયો અને બિડાલ નામના એકને કહ્યું.
ગચ્છ વીર મહાબાહો જહીન્દ્રં મદગર્વિતમ્ । વરુણાદીન્પરાન્દેવાન્હત્વાઽઽગચ્છ મમાન્તિકમ્
'જાઓ, મહાબાહુ વીર, અહંકારથી ભરેલા ઇન્દ્રને મારો; વરુણ અને અન્ય દેવોને મારીને મારી પાસે પાછા આવો.'
વ્યાસ ઉવાચ તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય બિડાલાખ્યો મહાબલઃ । આરુહ્ય વારણં મત્તં જગામ ત્રિદશાધિપમ્
વ્યાસે કહ્યું: એના શબ્દો સાંભળીને, બિડાલ, મહા બળવાન, ઉગ્ર હાથી પર ચડી, દેવોના અધિપતિ તરફ ગયો.
વાસવસ્તં સમાયાન્તં દૃષ્ટ્વા ક્રોધસમન્વિતઃ । જઘાન વિશિખૈસ્તીક્ષૌરાશીવિષસમપ્રભૈઃ
વાસવે, તેને આવી રહ્યો જોઈ, ગુસ્સાથી, તીક્ષ્ન અને ઝેરી સાપ જેવી તેજસ્વી તીરો વડે ઘાયલ કર્યો.
સ તુ છિત્ત્વા શરાંસ્તૂર્ણં સ્વશરૈશ્ચાપનિઃસૃતૈઃ । પઞ્ચાશદ્ભિર્જઘાનાશુ વાસવઞ્ચ શિલીમુખૈઃ
પણ એણે, ઝડપથી પોતાના તીરો વડે એ તીરો કાપી નાખ્યા, અને પચાસ શિલીમુખવાળા તીરો વડે વાસવને ઘાયલ કર્યો.
તથેન્દ્રોઽપિ ચ તાન્બાણાંશ્છિત્ત્વા કોપસમન્વિતઃ । જઘાન વિશિખૈસ્તીક્ષ્ણૈરાશીવિષસમપ્રભૈઃ
પછી ઇન્દ્રે ગુસ્સાથી ભરાઈને એ બાણોને કાપી નાખ્યા અને ઝેરી સાપના ઝેર જેવો તેજ ધરાવતા તીક્ષ્ણ બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
સ તુ છિત્ત્વા શરાંસ્તૂર્ણં સ્વશરૈશ્ચાપનિઃસૃતૈઃ । ગદયા તાડયામાસ ગજં તસ્ય કરોપરિ
પછી તેણે પોતાના ધનુષ્યમાંથી છોડેલા બાણોથી ઝડપથી એ બાણોને કાપી નાખ્યા અને ગદાથી એ હાથીના સુંડ પર ઘા કર્યો.
સ્વકરે નિહતો નાગશ્ચકારાર્તસ્વરં મુહુઃ । પરિવૃત્ય જઘાનાશુ દૈત્યસૈન્યં ભયાતુરમ્
હાથી પોતાના સુંડમાં ઘાયલ થતાં વારંવાર દુઃખથી ચીસો પાડી ઉઠ્યો, પછી વળીને ડરાયેલા દૈત્ય સૈન્ય પર ઝડપથી તૂટી પડ્યો.
દાનવસ્તુ ગજં વીક્ષ્ય પરાવૃત્ય ગતં રણાત્ । સમાવિશ્ય રથે રમ્યે જગામાશુ સુરાન્ રણે
પણ દૈત્યએ હાથીને યુદ્ધમેદાનમાંથી વળી જતો જોયો, તો તે સુંદર રથમાં બેઠો અને યુદ્ધમાં દેવતાઓ સામે ઝડપથી આગળ વધ્યો.
તુરાષાડપિ તં વીક્ષ્ય રથસ્થં પુનરાગતમ્ । અહનદ્વિશિખૈસ્તીક્ષ્ણૈરાશીવિષસમપ્રભૈઃ
તુરાષાડે તેને ફરી રથ પર પાછો આવતો જોઈને, ફરી ઝેરી સાપના ઝેર જેવા તેજવાળા તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘા કર્યો.
સોઽપિ ક્રુદ્ધશ્ચકારોગ્રાં બાણવૃષ્ટિં મહાબલઃ । બભૂવ તુમુલં યુદ્ધં તયોસ્તત્ર જયૈષિણોઃ
એ મહાબલી પણ ગુસ્સામાં આવીને ભયાનક બાણવર્ષા વરસાવતો રહ્યો; બંને વિજય ઇચ્છતા હતા, તેથી યુદ્ધ બહુ જ ભયંકર બની ગયું.
ઇન્દ્રસ્તુ બલિનં દૃષ્ટ્વા કોપેનાકુલિતેન્દ્રિયઃ । જયન્તમગ્રતઃ કૃત્વા યુયુધે તેન સંયુતઃ
ઇન્દ્રે એ બલવાનને જોઈને, ગુસ્સાથી ઇન્દ્રિયોએ વ્યાકુળ થઈ, જયંતને આગળ રાખીને તેની સાથે યુદ્ધ શરૂ કર્યું.
જયન્તસ્તુ શિતૈર્બાણૈસ્તં જઘાન સ્તનાન્તરે । પઞ્ચભિઃ પ્રબલાકૃષ્ટૈરસુરં મદગર્વિતમ્
જયંતે એ ઘમંડી અને મદમાં ચૂર દૈત્યને, ખૂબ જ તીક્ષ્ણ અને જોરથી ખેંચેલા પાંચ બાણો છોડી છાતીમાં ઘા કર્યો.
સ બાણાભિહતસ્તાવન્નિપપાત રથોપરિ । અતિવાહ્ય રથં સૂતો નિર્જગામ રણાજિરાત્
એ બાણોથી ઘાયલ થઈને, એ દૈત્ય રથ પર પડી ગયો; પછી રથચાલકે રથ ઝડપથી હાંકી યુદ્ધમેદાનમાંથી બહાર કાઢી લીધો.
તસ્મિન્વિનિર્ગતે દૈત્યે બિડાલાખ્યેઽથ મૂર્ચ્છિતે । જયશબ્દો મહાનાસીદુન્દુભીનાં ચ નિઃસ્વનઃ
જ્યારે એ બિળાડા નામના દૈત્ય યુદ્ધમેદાન છોડીને ગયો અને બેભાન થયો, ત્યારે વિજયના ઘોષ અને ઢોલ-નગારા વાગવા લાગ્યા.
સુરાઃ પ્રમુદિતાઃ સર્વે તુષ્ટુવુસ્તં શચીપતિમ્ । જગુર્ગન્ધર્વપતયો નનૃતુશ્ચાપ્સરોગણાઃ
બધા દેવતાઓ આનંદથી ભરાઈને શચીપતિની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા; ગાંધીર્વોના મુખ્યોએ ગીત ગાયું અને અપ્સરાઓના સમૂહે નૃત્ય કર્યું.
ચુકોપ મહિષઃ શ્રુત્વા જયશબ્દં સુરૈઃ કૃતમ્ । પ્રેષયામાસ તત્રૈવ તામ્રં પરમદાપહમ્
મહિષાસુરે દેવતાઓના વિજયના ઘોષ સાંભળી ગુસ્સે થઈને, દુશ્મનોનો વિનાશ કરનાર તામ્રને ત્યાં યુદ્ધમેદાનમાં મોકલ્યો.
તામ્રસ્તુ બહુભિઃ સાર્ધં સમાગમ્ય રણાજિરે । શરવૃષ્ટિં ચકારાશુ તડિત્વાનિવ સાગરે
તામ્ર ઘણા સાથીઓ સાથે યુદ્ધમેદાનમાં આવ્યો અને તરત જ વીજળી જેવી બાણવર્ષા વરસાવી.
વરુણઃ પાશમુદ્યમ્ય જગામ ત્વરિતસ્તદા । યમશ્ચ મહિષારૂઢો દણ્ડમાદાય નિર્યયૌ
વરુણે પોતાનો પાશ ઉંચકી ઝડપથી આગળ વધ્યો; અને યમ રાજે મહિષ પર બેસી દંડ હાથમાં લઈને બહાર પડ્યા.
તત્ર યુદ્ધમભૂદ્ ઘોરં દેવદાનવયોર્મિથઃ । બાણૈઃ ખડ્ગૈશ્ચ મુસલૈઃ શક્તિભિશ્ચ પરશ્વધૈઃ
ત્યાં દેવતાઓ અને દૈત્યોએ એકબીજાની સામે તીવ્ર યુદ્ધ કર્યું, જેમાં બાણ, તલવાર, ગદા, ભાલા અને કુહાડા વપરાયા.
દણ્ડેન નિહતસ્તામ્રો યમહસ્તોદ્યતેન ચ । ન ચચાલ મહાબાહુઃ સંગ્રામાઙ્ગણતસ્તદા
યમરાજના હાથમાં રહેલા દંડના ઘા તામ્રને લાગ્યા છતાં, એ મહાબાહુ તામ્ર યુદ્ધમેદાનમાંથી હલ્યો નહીં.
ચાપમાકૃષ્ય વેગેન મુક્ત્વા તીવ્રાઞ્છિલીમુખાન્। ઇન્દ્રાદીનહનત્તૂર્ણં તામ્રસ્તસ્મિન્ રણાજિરે
તામ્રે ઝડપથી ધનુષ્ય ખેંચી, તીક્ષ્ણ અને અગ્રવાળા બાણો છોડી, એ યુદ્ધમેદાનમાં ઇન્દ્ર અને બીજા દેવતાઓને ઘા કર્યા.
તેઽપિ દેવાઃ શરૈર્દિવ્યૈર્નિશિતૈશ્ચ શિલાશિતૈઃ । નિજઘ્નુર્દાનવાન્ક્રુદ્ધાસ્તિષ્ઠ તિષ્ઠેતિ ચુકુશુઃ
દેવતાઓ પણ ગુસ્સામાં આવી, દિવ્ય અને તીક્ષ્ણ પથ્થર જેવા બાણોથી દૈત્યોને મારવા લાગ્યા અને 'થેમો, થેમો' કહીને લલકારતા રહ્યા.
નિહતસ્તૈઃ સુરૈર્દૈત્યો મૂર્ચ્છામાપ રણાઙ્ગણે । હાહાકારો મહાનાસીદ્દૈત્યસૈન્યે ભયાતુરે
દૈત્ય દેવતાઓના ઘા ખાઈને યુદ્ધભૂમિ પર બેભાન પડી ગયો; દૈત્યસેના ડરીને ભારે હાહાકાર મચી ગયો.
મહિષાસુરસ્યેન્દ્રાદિદેવૈઃ સહ યુદ્ધવર્ણનમ્ વ્યાસ ઉવાચ તામ્રેઽથ મૂર્ચ્છિતે દૈત્યે મહિષઃ ક્રોધસંયુતઃ । સમુદ્યમ્ય ગદાં ગુર્વીં દેવાનુપજગામ હ
વ્યાસજી બોલ્યા: ત્યારે દૈત્ય બેભાન પડ્યો હતો, ત્યારે મહિષાસુર ગુસ્સાથી ભરાઈને ભારે ગદા લઈને દેવતાઓ સામે દોડ્યો.