ખડ્ગપ્રાસધરાઃ સર્વે તિષ્ઠન્તુ ધૃતકાર્મુકાઃ । નિદ્રાતન્દ્રાવિહીનાશ્ચ સર્વત્ર નિહિતેક્ષણાઃ
તમામ લોકો તલવાર, ભાલા અને ધનુષ સાથે તૈયાર રહે, ઊંઘ અને થાક વગર, દરેક જગ્યાએ ચોકસ નજર રાખો.
વ્યાસ ઉવાચ ઇત્યાદિશ્યાસુરગણાન્ કૃશોઽતિભયવિહ્વલઃ । મન્દિરં સ્વં જગામાશુ ન લેભે દાનવઃ સુખમ્
વ્યાસે કહ્યું: એ રીતે અસુરોનો આદેશ આપીને, ડરથી દુર્બળ અને ગભરાયેલો દાનવ ઝડપથી પોતાના મહેલમાં ગયો, પણ એને સુખ મળ્યું નહીં.
નિશીથે દેવકી તત્ર વસુદેવમુવાચ હ । કિં કરોમિ મહારાજ પ્રસવાવસરો મમ
મધ્યરાત્રિએ, દેવકી ત્યાં વસુદેવને બોલી: 'મહારાજ, હવે શું કરું? મારા પ્રસવનો સમય આવી ગયો છે.'
બહવો રક્ષપાલાશ્ચ તિષ્ઠન્ત્યત્ર ભયાનકાઃ । નન્દપત્ન્યા મયા સાર્ધં કૃતોઽસ્તિ સમયઃ પુરા
અહીં ઘણા ભયાનક રક્ષક ઉભા છે; ઘણા સમય પહેલા, મેં નંદની પત્ની સાથે એક સંમતિ કરી હતી.
પ્રેષિતવ્યસ્ત્વયા પુત્રો મન્દિરે મમ માનિનિ । પાલયિષ્યામ્યહં તત્ર તવાતિમનસા કિલ
મારી મહેલમાં તું મારા પુત્રને મોકલવો પડશે, માનવંતી, હું ત્યાં એને આખા દિલથી સંભાળીશ.
અપત્યં તે પ્રદાસ્યામિ કંસસ્ય પ્રત્યયાય વૈ । કિં કર્તવ્યં પ્રભો ચાત્ર વિષમે સમુપસ્થિતે
હું તને એક બાળક આપીશ, જે કંસને પુરાવા તરીકે બતાવી શકાય; આ મુશ્કેલ સમયે, પ્રભુ, હવે શું કરવું?
વ્યત્યયઃ સન્તતેઃ શૌરે કથં કર્તું ક્ષમો ભવેઃ । દૂરે તિષ્ઠસ્વ કાન્તાદ્ય લજ્જા મેઽતિદુરત્યયા
શૌરી, તું સંતાનોની બદલી કેવી રીતે કરી શકીશ? આજે, પ્રિય, તું મારે દૂર રહે, મારી લાજ બહુ જ અડગ છે.
પરાવૃત્ય મુખં સ્વામિન્નન્યથા કિં કરોમ્યહમ્ । ઇત્યુક્ત્વા તં મહાભાગં દેવકી દેવસમ્મતમ્
મારા સ્વામી, તું તારો ચહેરો ફેરવી લે; હું બીજું શું કરી શકું? એમ કહીને, દેવકી, જે દેવો દ્વારા સન્માનિત હતી, તે મહાભાગ્યવાનને કહ્યું.
બાલકં સુષુવે તત્ર નિશીથે પરમાદ્ભુતમ્ । તં દૃષ્ટ્વા વિસ્મયં પ્રાપ દેવકી બાલકં શુભમ્
મધ્યરાત્રિએ, દેવકી ત્યાં એક અદભૂત બાળકને જન્મ આપ્યો; એ શુભ બાળકને જોઈને, દેવકી આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગઈ.
પતિં પ્રાહ મહાભાગા હર્ષોત્કુલ્લકલેવરા । પશ્ય પુત્રમુખં કાન્ત દુર્લભં હિ તવ પ્રભો
હર્ષથી ભરેલી દેવકી પોતાના પતિને બોલી: 'પ્રિય, તારો પુત્રનો ચહેરો જો, એ તો ખરેખર દુર્લભ છે, પ્રભુ.'
અદ્યૈનં કાલરૂપોઽસૌ ઘાતયિષ્યતિ ભ્રાતૃજઃ । વસુદેવસ્તથેત્યુક્ત્વા તમાદાય કરે સુતમ્
'આજે, કંસ, જે મૃત્યુનું સ્વરૂપ છે, એને મારી નાખશે.' વસુદેવએ 'એવું જ હોય' કહીને, પોતાના હાથમાં પુત્રને લઈ લીધો.
અપશ્યચ્ચાનનં તસ્ય સુતસ્યાદ્ભુતકર્મણઃ । વીક્ષ્ય પુત્રમુખં શૌરિશ્ચિન્તાવિષ્ટો બભૂવ હ
એ અદભૂત કાર્યો કરનાર પોતાના પુત્રના ચહેરા પર નજર કરી; પુત્રનું ચહેરું જોઈને, શૌરી ચિંતાથી ભરાઈ ગયો.
કિં કરોમિ કથં ન સ્યાદ્દુઃખમસ્ય કૃતે મમ । એવં ચિન્તાતુરે તસ્મિન્વાગુવાચાશરીરિણી
'હું શું કરું? કેવી રીતે એના કારણે મને દુઃખ ન થાય?' એમ ચિંતાથી ત્રસ્ત રહેતા, અશરીરી અવાજ બોલ્યો.
વસુદેવં સમાભાષ્ય ગગને વિશદાક્ષરા । વસુદેવ ગૃહીત્વૈનં ગોકુલં નય સત્વરઃ
ગગનમાં સ્પષ્ટ શબ્દોમાં વસુદેવને સંબોધીને: 'વસુદેવ, આ બાળકને લઈ, ઝડપથી ગોકુલમાં લઈ જાવ.'
રક્ષપાલાસ્તથા સર્વે મયા નિદ્રાવિમોહિતાઃ । વિવૃતાનિ કૃતાન્યષ્ટ કપાટાનિ ચ શૃઙ્ખલાઃ
બધા રક્ષાપાલોને મેં ઊંઘમાં મૂકી દીધા છે, અને આઠેય દરવાજા તથા સાંકળો ખોલી નાખી છે.
મુક્ત્વૈનં નન્દગેહે ત્વં યોગમાયાં સમાનય । શ્રુત્વૈવં વસુદેવસ્તુ તસ્મિન્કારાગૃહે ગતઃ
તમે બાળકને નંદના ઘરમાં મૂકી, યોગમાયાને અહીં લાવો. આવું સાંભળીને વસુદેવ કેદખાનામાં ગયા.
વિવૃતં દ્વારમાલોક્ય બભૂવ તરસા નૃપ । તમાદાય યયાવાશુ દ્વારપાલૈરલક્ષિતઃ
દ્વાર ખુલેલું જોઈને રાજા ઝડપથી અંદર ગયો; બાળકને લઈ, દ્વારપાલો ધ્યાન ન આપે તે રીતે, તે તરત જ બહાર નીકળી ગયો.
કાલિન્દીતટમાસાદ્ય પૂરં દૃષ્ટ્વા સુનિશ્ચિતમ્ । તદૈવ કટિદઘ્ની સા બભૂવાશુ સરિદ્વરા
યમુના કિનારે પહોંચીને, શહેર સ્પષ્ટ જોઈને, એ ક્ષણે જ નદી કમર સુધી ઓછી થઈ ગઈ.
યોગમાયાપ્રભાવેણ તતારાનકદુન્દુભિઃ । ગત્વા તુ ગોકુલં શૌરિર્નિશીથે નિર્જને પથિ
યોગમાયાની શક્તિથી અનકદુંદુભિએ નદી પાર કરી; પછી, મધરાતે, શૌરી નિર્જન રસ્તે ગોકુલ તરફ ગયો.
નન્દદ્વારે સ્થિતઃ પશ્યન્વિભૂતિં પશુસંજ્ઞિતામ્ । તદૈવ તત્ર સઞ્જાતા યશોદા ગર્ભસમ્ભવા
નંદના ઘરના દ્વારે ઊભો રહીને, ગૌસંપત્તિ જેવી વૈભવની ચિહ્નો જોઈ; એ સમયે જ યશોદાએ ત્યાં બાળક જન્માવ્યો.
યોગમાયાંશજા દેવી ત્રિગુણા દિવ્યરૂપિણી । જાતાં તાં બાલિકાં દિવ્યાં ગૃહીત્વા કરપઙ્કજે
યોગમાયાના અંશરૂપે, ત્રણ ગુણવાળી અને દિવ્ય રૂપ ધરાવતી દેવી, દિવ્ય બાળિકા બની; શૌરીએ તેને પોતાના કમળ જેવા હાથમાં લીધા.
તત્રાગત્ય દદૌ દેવી સૈરન્ધ્રીરૂપધારિણી । વસુદેવઃ સુતં દત્ત્વા સૈરન્ધ્રીકરપઙ્કજે
ત્યાં આવીને, દેવીએ દાસીનું રૂપ ધારણ કરીને બાળક આપ્યો; વસુદેવએ દાસીના કમળ જેવા હાથમાં પોતાનો પુત્ર સોંપ્યો.
તામાદાય યયૌ શીઘ્રં બાલિકાં મુદિતાશયઃ । કારાગારે તતો ગત્વા દેવક્યાઃ શયને સુતામ્
એ બાળિકાને લઈને, આનંદથી, તે ઝડપથી ગયો; પછી, કેદખાનામાં જઈ, દેવકીના પથારી પર પુત્રી મૂકી.
નિઃક્ષિપ્ય સંસ્થિતઃ પાર્શ્વે ચિન્તાવિષ્ટો ભયાતુરઃ । રુરોદ સુસ્વરં કન્યા તદૈવાગતસંજ્ઞકાઃ
તેને મૂકી, બાજુમાં બેઠો, ચિંતાથી અને ભયથી વ્યથિત હતો; એ સમયે બાળિકા મીઠી અવાજે રડવા લાગી અને જાગી ગઈ.
ઉત્તસ્થુઃ સેવકા રાજ્ઞઃ શ્રુત્વા તદ્રુદિતં નિશિ । તમૂચુર્ભૂપતિં ગત્વા ત્વરિતાસ્તેઽતિવિહ્વલાઃ
રાતે એ રડવાનું સાંભળીને, રાજાના સેવકો ઊભા થયા; તેઓ ખૂબ ગભરાઈને, ઝડપથી રાજા પાસે ગયા.
દેવક્યાશ્ચ સુતો જાતઃ શીઘ્રમેહિ મહામતે । તદાકર્ણ્ય વચસ્તેષાં શીઘ્રં ભોજપતિર્યયૌ
દેવકીનો બાળક જન્મ્યો છે—મહાન બુદ્ધિવંત, તરત આવો! એમ સાંભળીને, ભોજ રાજા ઝડપથી ગયો.
પ્રાવૃતં દ્વારમાલોક્ય વસુદેવમથાહ્વયત્ । કંસ ઉવાચ સુતમાનય દેવક્યા વસુદેવ મહામતે
દ્વાર બંધ જોઈને, તેણે વસુદેવને બોલાવ્યો; કંસે કહ્યું: મહાન બુદ્ધિવંત વસુદેવ, દેવકીનો બાળક લાવો.
મૃત્યુર્મે ચાષ્ટમો ગર્ભસ્તન્નિહન્મિ રિપું હરિમ્ । વ્યાસ ઉવાચ શ્રુત્વા કંસવચઃ શૌરિર્ભયત્રસ્તવિલોચનઃ
મારી મૃત્યુ એના અઠ્ઠમ બાળકથી થશે; હું એ દુશ્મન, હરિને મારી નાખીશ. વ્યાસે કહ્યું: કંસના શબ્દો સાંભળીને, શૌરીના આંખોમાં ભય છવાઈ ગયો.
તામાદાય સુતાં પાણૌ દદૌ ચાશુ રુદન્નિવ । દૃષ્ટ્વાથ દારિકાં રાજા વિસ્મયં પરમં ગતઃ
પુત્રીને હાથમાં લઈને, તે તરત જ આપી દીધા, જાણે રડતો હોય; બાળિકા જોઈને, રાજા ખૂબ આશ્ચર્યમાં પડ્યો.
દેવવાણી વૃથા જાતા નારદસ્ય ચ ભાષિતમ્ । વસુદેવઃ કથં કુર્યાદનૃતં સઙ્કટે સ્થિતઃ
દેવદૂતની વાણી અને નારદના શબ્દો ખોટા નીવડ્યા; વસુદેવ તો મુશ્કેલીમાં છે, એ કેવી રીતે અસત્ય કરી શકે?