સમયે દેવકીગર્ભે પ્રવેશમકરોદ્ધરિઃ । અંશેન વસુદેવે તુ સમાગત્ય યથાક્રમમ્
નક્કી કરેલા સમયે, હરિ દેવકીના ગર્ભમાં પ્રવેશ્યા; અને અંશરૂપે વસુદેવમાં પણ, ક્રમ પ્રમાણે આવ્યા.
તદેયં યોગમાયા ચ યશોદાયાં યથેચ્છયા । પ્રવેશમકરોદ્દેવી દેવકાર્યાર્થસિદ્ધયે
યોગમાયા, પોતાની ઇચ્છાથી, યશોદાના ગર્ભમાં પ્રવેશી, દેવ કાર્ય પૂરું કરવા માટે આવી.
રોહિણ્યાસ્તનયો રામો ગોકુલે સમજાયત । યતઃ કંસભયોદ્વિગ્ના સંસ્થિતા સા ચ કામિની
રોહિણીનો પુત્ર રામ ગોકુલમાં જન્મ્યો, કેમ કે કંસના ભયથી રોહિણી ત્યાં આશ્રયમાં રહી હતી.
કારાગારે તતઃ કંસો દેવકીં દેવસંસ્તુતામ્ । સ્થાપયામાસ રક્ષાર્થં સેવકાન્સમકલ્પયત્
પછી કંસે દેવો દ્વારા પ્રશંસિત દેવકીને કેદમાં રાખી, તેની સુરક્ષા માટે રક્ષકો રાખ્યા.
વસુદેવસ્તુ કામિન્યાઃ પ્રેમતન્તુનિયન્ત્રિતઃ । પુત્રોત્પત્તિં ચ સઞ્ચિન્ત્ય પ્રવિષ્ટઃ સહ ભાર્યયા
વસુદેવ, પત્ની માટેના પ્રેમથી બંધાયેલ, પુત્રના જન્મનો વિચાર કરીને, પત્ની સાથે પ્રવેશ્યા.
દેવકીગર્ભગો વિષ્ણુર્દેવકાર્યાર્થસિદ્ધયે । સંસ્તુતોઽમરસઙ્ઘૈશ્ચ વ્યવર્ધત યથાક્રમમ્
દેવકીના ગર્ભમાં પ્રવેશેલ વિષ્ણુ, દેવ કાર્ય પૂરું કરવા, અમરગણો દ્વારા પ્રશંસિત થયા અને ક્રમ પ્રમાણે વધ્યા.
સઞ્જાતે દશમે તત્ર માસેઽથ શ્રાવણે શુભે । પ્રાજાપત્યર્ક્ષસંયુક્તે કૃષ્ણપક્ષેઽષ્ટમીદિને
દસમો મહિનો આવ્યો, શુભ શ્રાવણ માસમાં, પ્રજાપતિના નક્ષત્ર સાથે, કૃષ્ણપક્ષની અષ્ટમીના દિવસે.
કંસસ્તુ દાનવાન્સર્વાનુવાચ ભયવિહ્વલઃ । રક્ષણીયા ભવદ્ભિશ્ચ દેવકી ગર્ભમન્દિરે
કંસ, ભયથી વ્યાકુળ, બધા દાનવોને કહ્યું: 'તમે દેવકીના ગર્ભમંદિરની કડક રક્ષા કરો.'
અષ્ટમો દેવકીગર્ભઃ શત્રુર્મે પ્રભવિષ્યતિ । રક્ષણીયઃ પ્રયત્નેન મૃત્યુરૂપઃ સ બાલકઃ
દેવકીના ગર્ભમાં જન્મેલો આઠમો બાળક મારા દુશ્મન બનશે અને બહુ શક્તિશાળી રહેશે; એ બાળક તો મૃત્યુનું સ્વરૂપ છે, એને ખૂબ જ કાળજીપૂર્વક રાખવો જોઈએ.
હત્વૈનં બાલકં દૈત્યાઃ સુખં સ્વપ્સ્યામિ મન્દિરે । નિવૃત્તિવર્જિતે દુઃખે નાશિતે ચાષ્ટમે સુતે
એ બાળકને મારી નાખ્યા પછી, દાનવો, હું મારા મહેલમાં નિરાંતે ઊંઘીશ, આઠમા સંતાનના ભયથી જે દુઃખ હતું, એ દૂર થઈ જશે.
ખડ્ગપ્રાસધરાઃ સર્વે તિષ્ઠન્તુ ધૃતકાર્મુકાઃ । નિદ્રાતન્દ્રાવિહીનાશ્ચ સર્વત્ર નિહિતેક્ષણાઃ
તમામ લોકો તલવાર, ભાલા અને ધનુષ સાથે તૈયાર રહે, ઊંઘ અને થાક વગર, દરેક જગ્યાએ ચોકસ નજર રાખો.
વ્યાસ ઉવાચ ઇત્યાદિશ્યાસુરગણાન્ કૃશોઽતિભયવિહ્વલઃ । મન્દિરં સ્વં જગામાશુ ન લેભે દાનવઃ સુખમ્
વ્યાસે કહ્યું: એ રીતે અસુરોનો આદેશ આપીને, ડરથી દુર્બળ અને ગભરાયેલો દાનવ ઝડપથી પોતાના મહેલમાં ગયો, પણ એને સુખ મળ્યું નહીં.
નિશીથે દેવકી તત્ર વસુદેવમુવાચ હ । કિં કરોમિ મહારાજ પ્રસવાવસરો મમ
મધ્યરાત્રિએ, દેવકી ત્યાં વસુદેવને બોલી: 'મહારાજ, હવે શું કરું? મારા પ્રસવનો સમય આવી ગયો છે.'
બહવો રક્ષપાલાશ્ચ તિષ્ઠન્ત્યત્ર ભયાનકાઃ । નન્દપત્ન્યા મયા સાર્ધં કૃતોઽસ્તિ સમયઃ પુરા
અહીં ઘણા ભયાનક રક્ષક ઉભા છે; ઘણા સમય પહેલા, મેં નંદની પત્ની સાથે એક સંમતિ કરી હતી.
પ્રેષિતવ્યસ્ત્વયા પુત્રો મન્દિરે મમ માનિનિ । પાલયિષ્યામ્યહં તત્ર તવાતિમનસા કિલ
મારી મહેલમાં તું મારા પુત્રને મોકલવો પડશે, માનવંતી, હું ત્યાં એને આખા દિલથી સંભાળીશ.
અપત્યં તે પ્રદાસ્યામિ કંસસ્ય પ્રત્યયાય વૈ । કિં કર્તવ્યં પ્રભો ચાત્ર વિષમે સમુપસ્થિતે
હું તને એક બાળક આપીશ, જે કંસને પુરાવા તરીકે બતાવી શકાય; આ મુશ્કેલ સમયે, પ્રભુ, હવે શું કરવું?
વ્યત્યયઃ સન્તતેઃ શૌરે કથં કર્તું ક્ષમો ભવેઃ । દૂરે તિષ્ઠસ્વ કાન્તાદ્ય લજ્જા મેઽતિદુરત્યયા
શૌરી, તું સંતાનોની બદલી કેવી રીતે કરી શકીશ? આજે, પ્રિય, તું મારે દૂર રહે, મારી લાજ બહુ જ અડગ છે.
પરાવૃત્ય મુખં સ્વામિન્નન્યથા કિં કરોમ્યહમ્ । ઇત્યુક્ત્વા તં મહાભાગં દેવકી દેવસમ્મતમ્
મારા સ્વામી, તું તારો ચહેરો ફેરવી લે; હું બીજું શું કરી શકું? એમ કહીને, દેવકી, જે દેવો દ્વારા સન્માનિત હતી, તે મહાભાગ્યવાનને કહ્યું.
બાલકં સુષુવે તત્ર નિશીથે પરમાદ્ભુતમ્ । તં દૃષ્ટ્વા વિસ્મયં પ્રાપ દેવકી બાલકં શુભમ્
મધ્યરાત્રિએ, દેવકી ત્યાં એક અદભૂત બાળકને જન્મ આપ્યો; એ શુભ બાળકને જોઈને, દેવકી આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગઈ.
પતિં પ્રાહ મહાભાગા હર્ષોત્કુલ્લકલેવરા । પશ્ય પુત્રમુખં કાન્ત દુર્લભં હિ તવ પ્રભો
હર્ષથી ભરેલી દેવકી પોતાના પતિને બોલી: 'પ્રિય, તારો પુત્રનો ચહેરો જો, એ તો ખરેખર દુર્લભ છે, પ્રભુ.'
અદ્યૈનં કાલરૂપોઽસૌ ઘાતયિષ્યતિ ભ્રાતૃજઃ । વસુદેવસ્તથેત્યુક્ત્વા તમાદાય કરે સુતમ્
'આજે, કંસ, જે મૃત્યુનું સ્વરૂપ છે, એને મારી નાખશે.' વસુદેવએ 'એવું જ હોય' કહીને, પોતાના હાથમાં પુત્રને લઈ લીધો.
અપશ્યચ્ચાનનં તસ્ય સુતસ્યાદ્ભુતકર્મણઃ । વીક્ષ્ય પુત્રમુખં શૌરિશ્ચિન્તાવિષ્ટો બભૂવ હ
એ અદભૂત કાર્યો કરનાર પોતાના પુત્રના ચહેરા પર નજર કરી; પુત્રનું ચહેરું જોઈને, શૌરી ચિંતાથી ભરાઈ ગયો.
કિં કરોમિ કથં ન સ્યાદ્દુઃખમસ્ય કૃતે મમ । એવં ચિન્તાતુરે તસ્મિન્વાગુવાચાશરીરિણી
'હું શું કરું? કેવી રીતે એના કારણે મને દુઃખ ન થાય?' એમ ચિંતાથી ત્રસ્ત રહેતા, અશરીરી અવાજ બોલ્યો.
વસુદેવં સમાભાષ્ય ગગને વિશદાક્ષરા । વસુદેવ ગૃહીત્વૈનં ગોકુલં નય સત્વરઃ
ગગનમાં સ્પષ્ટ શબ્દોમાં વસુદેવને સંબોધીને: 'વસુદેવ, આ બાળકને લઈ, ઝડપથી ગોકુલમાં લઈ જાવ.'
રક્ષપાલાસ્તથા સર્વે મયા નિદ્રાવિમોહિતાઃ । વિવૃતાનિ કૃતાન્યષ્ટ કપાટાનિ ચ શૃઙ્ખલાઃ
બધા રક્ષાપાલોને મેં ઊંઘમાં મૂકી દીધા છે, અને આઠેય દરવાજા તથા સાંકળો ખોલી નાખી છે.
મુક્ત્વૈનં નન્દગેહે ત્વં યોગમાયાં સમાનય । શ્રુત્વૈવં વસુદેવસ્તુ તસ્મિન્કારાગૃહે ગતઃ
તમે બાળકને નંદના ઘરમાં મૂકી, યોગમાયાને અહીં લાવો. આવું સાંભળીને વસુદેવ કેદખાનામાં ગયા.
વિવૃતં દ્વારમાલોક્ય બભૂવ તરસા નૃપ । તમાદાય યયાવાશુ દ્વારપાલૈરલક્ષિતઃ
દ્વાર ખુલેલું જોઈને રાજા ઝડપથી અંદર ગયો; બાળકને લઈ, દ્વારપાલો ધ્યાન ન આપે તે રીતે, તે તરત જ બહાર નીકળી ગયો.
કાલિન્દીતટમાસાદ્ય પૂરં દૃષ્ટ્વા સુનિશ્ચિતમ્ । તદૈવ કટિદઘ્ની સા બભૂવાશુ સરિદ્વરા
યમુના કિનારે પહોંચીને, શહેર સ્પષ્ટ જોઈને, એ ક્ષણે જ નદી કમર સુધી ઓછી થઈ ગઈ.
યોગમાયાપ્રભાવેણ તતારાનકદુન્દુભિઃ । ગત્વા તુ ગોકુલં શૌરિર્નિશીથે નિર્જને પથિ
યોગમાયાની શક્તિથી અનકદુંદુભિએ નદી પાર કરી; પછી, મધરાતે, શૌરી નિર્જન રસ્તે ગોકુલ તરફ ગયો.
નન્દદ્વારે સ્થિતઃ પશ્યન્વિભૂતિં પશુસંજ્ઞિતામ્ । તદૈવ તત્ર સઞ્જાતા યશોદા ગર્ભસમ્ભવા
નંદના ઘરના દ્વારે ઊભો રહીને, ગૌસંપત્તિ જેવી વૈભવની ચિહ્નો જોઈ; એ સમયે જ યશોદાએ ત્યાં બાળક જન્માવ્યો.