લોહશઙ્કુરિવ ક્ષિપ્તો ગર્ભો વૈ હૃદયે મમ । યેન કેનાપ્યુપાયેન પાતયાદ્ય શતક્રતો
મારા હૃદયમાં આ ગર્ભ એ લોખંડની કિલ જેવી ઘૂસી ગઈ છે; હે શતક્રતુ, કોઈ પણ રીતે આજે એ ગર્ભને પાડી દે.
સામદાનબલેનાપિ હિંસનીયસ્ત્વયા સુતઃ । દિત્યા ગર્ભો મહાભાગ મમ ચેદિચ્છસિ પ્રિયમ્
સામ, દાન કે બળથી પણ, હે મહાભાગ્યશાળી, તું દિતીનો ગર્ભ નાશ કર; જો તું મને પ્રસન્ન કરવું હોય.
વ્યાસ ઉવાચ શ્રુત્વા માતૃવચઃ શક્રો વિચિન્ત્ય મનસા તતઃ । જગામાપરમાતુઃ સ સમીપમમરાધિપઃ
વ્યાસે કહ્યું: માતાની વાત સાંભળી, શકરે મનમાં વિચાર કર્યો અને પછી બીજા માતાના સમીપે ગયો, હે રાજા.
વવન્દે વિનયાત્પાદૌ દિત્યાઃ પાપમતિર્નૃપ । પ્રોવાચ વિનયેનાસૌ મધુરં વિષગર્ભિતમ્
પાપી મનથી પણ, એ દિતીના પગે વિનયપૂર્વક વંદન કર્યું; અને એણે મીઠી, પણ ઝેરભરી વાતો વિનયથી કહી.
ઇન્દ્ર ઉવાચ માતસ્ત્વં વ્રતયુક્તાસિ ક્ષીણદેહાતિદુર્બલા । સેવાર્થમિહ સમ્પ્રાપ્તઃ કિં કર્તવ્યં વદસ્વ મે
ઇન્દ્રે કહ્યું: માતા, તું વ્રતમાં તલિન છે, તારો શરીર દુર્બળ અને ક્ષીણ છે; હું તારી સેવા કરવા આવ્યો છું—મને શું કરવું તે કહો.
પાદસંવાહનં તેઽહં કરિષ્યામિ પતિવ્રતે । ગુરુશુશ્રૂષણાત્પુણ્યં લભતે ગતિમક્ષયામ્
હે પતિવ્રતા, હું તારા પગ દબાવીશ; ગુરુની સેવા કરીને મનુષ્ય અક્ષય પુણ્ય અને ઉત્તમ ગતિ મેળવે છે.
ન મે કિમપિ ભેદોઽસ્તિ તથાદિત્યા શપે કિલ । ઇત્યુક્ત્વા ચરણૌ સ્પૃષ્ટા સંવાહનપરોઽભવત્
મારે તારી સામે કોઈ ભેદ નથી—આ રીતે અદિતીનું શપથ લઈને, એણે દિતીના પગ સ્પર્શ કર્યા અને પગ દબાવવાની સેવા કરવા લાગ્યો.
સંવાહનસુખં પ્રાપ્ય નિદ્રામાપ સુલોચના । શ્રાન્તા વ્રતકૃશા સુપ્તા વિશ્વસ્તા પરમા સતી
પગ દબાવવાની આરામથી, સુંદર આંખવાળી સ્ત્રી ઊંઘમાં આવી; વ્રતથી થાકેલી અને ક્ષીણ, એ શ્રદ્ધાપૂર્વક અને સંપૂર્ણ વિશ્વાસથી સુઈ ગઈ.
તાં નિદ્રાવશમાપન્નાં વિલોક્ય પ્રાવિશત્તનુમ્ । રૂપં કૃત્વાતિસૂક્ષ્મઞ્ચ શસ્ત્રપાણિઃ સમાહિતઃ
એને ઊંઘમાં મગ્ન જોઈ, એણે અત્યંત સૂક્ષ્મ રૂપ ધારણ કર્યું, મન એકાગ્ર કરીને, શસ્ત્ર હાથમાં લઈને એના શરીરમાં પ્રવેશ કર્યો.
ઉદરં પ્રવિવેશાશુ તસ્યા યોગબલેન વૈ । ગર્ભં ચકર્ત વજ્રેણ સપ્તધા પવિનાયકઃ
યોગના બળથી, એ ઝડપથી એના પેટમાં પ્રવેશ્યો અને વજ્રથી ગર્ભને સાત ભાગમાં કાપી નાખ્યો.
રુરોદ ચ તદા બાલો વજ્રેણાભિહતસ્તથા । મા રુદેતિ શનૈર્વાક્યમુવાચ મઘવાનમુમ્
વજ્રના ઘા લાગતાં બાળક રડવા લાગ્યું; ત્યારે મઘવાને ધીમે બોલી કહ્યું, 'રડશો નહીં.'
શકલાનિ પુનઃ સપ્ત સપ્તધા કર્તિતાનિ ચ । તદા ચૈકોનપઞ્ચાશન્મરુતશ્ચાભવન્નૃપ
પછી એ સાત ભાગોને ફરીથી સાત ભાગમાં વહેંચી દીધા; έτσι, હે રાજા, એકાવન મરુત જન્મ્યા.
તદા પ્રબુદ્ધા સુદતી જ્ઞાત્વા ગર્ભં તથાકૃતમ્ । ઇન્દ્રેણ છલરૂપેણ ચુકોપ ભૃશદુઃખિતા
પછી, સુંદર દંતવાળી સ્ત્રી જાગી, અને જાણ્યું કે એના ગર્ભને ઇન્દ્રે ચાલથી così કર્યું છે; એ અત્યંત દુ:ખી અને ક્રોધિત થઈ.
ભગિનીકૃતં તુ સા બુદ્ધ્વા શશાપ કુપિતા તદા । અદિતિં મઘવન્તઞ્ચ સત્યવ્રતપરાયણા
પછી, એ જાણીને કે એના બાળકને નાશ કરવામાં આવ્યું છે, સત્ય અને વ્રતને પાળતી, એ સમયે અદિતી અને મઘવાનને શાપ આપ્યો.
યથા મે કર્તિતો ગર્ભસ્તવ પુત્રેણ છદ્મના । તથા તન્નાશમાયાતુ રાજ્યં ત્રિભુવનસ્ય તુ
જેમ મારા ગર્ભને તારા પુત્રએ ચાલથી નાશ કર્યો, તેમ ત્રણેય લોકનું રાજ્ય પણ નાશ પામે.
યથા ગુપ્તેન પાપેન મમ ગર્ભો નિપાતિતઃ । અદિત્યા પાપચારિણ્યા યથા મે ઘાતિતઃ સુતઃ
જેમ ગુપ્ત પાપથી મારા ગર્ભને પાડી દીધો, અને અદિતી પાપીથી મારા પુત્રને મારી નાખ્યો—
તસ્યાઃ પુત્રાસ્તુ નશ્યન્તુ જાતા જાતાઃ પુનઃ પુનઃ । કારાગારે વસત્વેષા પુત્રશોકાતુરા ભૃશમ્
એના પુત્રો ફરી ફરી જન્મે અને નાશ પામે; એ પુત્રના દુ:ખથી ભારે પીડાયેલી, કેદમાં રહે.
અન્યજન્મનિ ચાપ્યેવ મૃતાપત્યા ભવિષ્યતિ । વ્યાસ ઉવાચ ઇત્યુત્સૃષ્ટં તદા શ્રુત્વા શાપં મરીચિનન્દનઃ
અન્ય જન્મમાં પણ એ મરેલા સંતાનવાળી રહેશે. વ્યાસે કહ્યું: એ સમયે એવો શાપ સાંભળીને, મરીચિના પુત્રે—
ઉવાચ પ્રણયોપેતો વચનં શમયન્નિવ । મા કોપં કુરુ કલ્યાણિ પુત્રાસ્તે બલવત્તરાઃ
તે પ્રેમભર્યા સ્વરે બોલ્યા, જાણે શાંત પાડતા હોય: 'કોપ ન કરો, શુભે; તમારા પુત્રો વધારે શક્તિશાળી છે.'
ભવિષ્યન્તિ સુરાઃ સર્વે મરુતો મઘવત્સખાઃ । શાપોઽયં તવ વામોરુ ત્વષ્ટાવિંશેઽથ દ્વાપરે
બધા દેવતાઓ મારુત બનીને મઘવાનના મિત્ર બનશે; તમારો આ શાપ, સુંદર પગવાળી, અઠ્ઠાવીસમા દ્વાપરયુગમાં ફળશે.
અંશેન માનુષં જન્મ પ્રાપ્ય ભોક્ષ્યતિ ભામિની । વરુણેનાપિ દત્તોઽસ્તિ શાપઃ સન્તાપિતેન ચ
કંઇક અંશે માનવ જન્મ પામીને, તેજસ્વિ, તે તેનો ફળ ભોગવશે; વરુણે પણ દુ:ખી થઈને શાપ આપ્યો છે.
ઉભયોઃ શાપયોગેન માનુષીયં ભવિષ્યતિ । વ્યાસ ઉવાચ પતિનાશ્વાસિતા દેવી સન્તુષ્ટા સાભવત્તદા
બન્નેના શાપના જોડાણથી તે માનવ બની જશે. વ્યાસ કહે છે: પતિએ આશ્વાસન આપતાં દેવી તે સમયે સંતોષી થઈ.
નોવાચ વિપ્રિયં કિઞ્ચિત્તતઃ સા વરવર્ણિની । ઇતિ તે કથિતં રાજન્ પૂર્વશાપસ્ય કારણમ્
પછી તે સુંદર સ્ત્રીએ કશું અપ્રિય બોલ્યું નહીં; રાજા, આ રીતે તને પૂર્વ શાપનું કારણ કહ્યું છે.
અદિતિર્દેવકી જાતા સ્વાંશેન નૃપસત્તમ
અદિતિ પોતાનો અંશ લઈને દેવકી બની, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ.
અધમજગતઃ સ્થિતિવર્ણનમ્ રાજોવાચ વિસ્મિતોઽસ્મિ મહાભાગ શ્રુત્વાખ્યાનં મહામતે । સંસારોઽયં પાપરૂપઃ કથં મુચ્યેત બન્ધનાત્
રાજા બોલ્યા: મહાન ભાગ્યશાળી, મહાન બુદ્ધિવાન, આ કથા સાંભળીને હું આશ્ચર્યમાં છું; આ સંસાર પાપથી ભરેલો છે—કઈ રીતે એના બંધનમાંથી મુક્તિ મળે?
કશ્યપસ્યાપિ દાયાદસ્ત્રિલોકીવિભવે સતિ । કૃતવાનીદૃશં કર્મ કો ન કુર્યાઞ્ચુગુપ્સિતમ્
કશ્યપના વારસદાર, ત્રણ લોકનો અધિકારી હોવા છતાં, આવા કર્મ કરે છે—તો કોણ ન કરે, જે નिंदનીય હોય?
ગર્ભે પ્રવિશ્ય બાલસ્ય હનનં દારુણં કિલ । સેવામિષેણ માતુશ્ચ કૃત્વા શપથમદ્ભુતમ્
ગર્ભમાં પ્રવેશીને, તેણે બાળકની હત્યા કરી—ખરેખર ભયાનક કામ; સેવા અને માંસ માટે, માતાને અદભુત શપથ આપ્યો.
શાસ્તા ધર્મસ્ય ગોપ્તા ચ ત્રિલોક્યાઃ પતિરપ્યુત । કૃતવાનીદૃશં કર્મ કો ન કુર્યાદસામ્પ્રતમ્
ધર્મનો રક્ષક, ત્રણ લોકનો સ્વામી—even તે પણ આવા કર્મ કરે છે—તો હવે કોણ ન કરે?
પિતામહા મે સંગ્રામે કુરુક્ષેત્રેઽતિદારુણમ્ । કૃતવન્તસ્તથાશ્ચર્યં દુષ્ટં કર્મ જગદ્ગુરો
મારા પિતામહોએ કુરુક્ષેત્રના યુદ્ધમાં અત્યંત ભયાનક અને આશ્ચર્યજનક, દુષ્ટ કર્મ કર્યા, જગતના ગુરુ.
ભીષ્મોદ્રોણઃ કૃપઃ કર્ણો ધર્માશોઽપિ યુધિષ્ઠિરઃ । સર્વે વિરુદ્ધધર્મેણ વાસુદેવેન નોદિતાઃ
ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપ, કર્ણ અને ધર્મી યુધિષ્ઠિર—બધાએ ધર્મના વિરુદ્ધ વર્ત્યા, વાસુદેવના પ્રેરણાથી.