લક્ષ્મણોઽપિ પુનઃ શ્રુત્વા રવં ભ્રાતુર્ગતોઽધુના । તયોર્બાહુબલાદત્ર નિર્ભયાઽહં વસામિ વૈ
લક્ષ્મણ પણ ફરીથી પોતાના ભાઈનો અવાજ સાંભળીને, જે હવે અહીંથી જતો રહ્યો છે, હું એમના બાહુબળના આધાર પર નિર્ભયતાથી અહીં રહે છું.
મયેદં કથિતં સર્વં વૃત્તાન્તં વનવાસકે । તેઽત્રાગત્યાર્હણાં તે વૈ કરિષ્યન્તિ યથાવિધિ
હું તને વનવાસના બધા ઘટનાઓ કહી દીધી છે; જ્યારે તેઓ અહીં આવશે, ત્યારે યોગ્ય રીતથી તને સન્માન આપશે.
યતિર્વિષ્ણુસ્વરૂપોઽસિ તસ્માત્ત્વં પૂજિતો મયા । આશ્રમો વિપિને ઘોરે કૃતોઽસ્તિ રક્ષસાં કુલે
તુ યતિ છે અને વિષ્ણુ સ્વરૂપ છે, એટલે મેં તારી પૂજા કરી છે. આ ભયાનક જંગલમાં રાક્ષસોના વંશમાં આશ્રમ બનાવાયો છે.
તસ્માત્ત્વાં પરિપૃચ્છામિ સત્યં બ્રૂહિ મમાગ્રતઃ । કોઽસિ ત્રિદણ્ડિરૂપેણ વિપિને ત્વં સમાગતઃ
એટલે હું તને પૂછું છું, મારા સામે સાચું કહેજે: તુ કોણ છે, ત્રિદંડ ધારણ કરીને આ જંગલમાં આવ્યો છે?
રાવણ ઉવાચ લઙ્કેશોઽહં મરાલાક્ષિ શ્રીમાન્મન્દોદરીપતિઃ । ત્વત્કૃતે તુ કૃતં રૂપં મયેત્થં શોભનાકૃતે
રાવણ બોલ્યો: હું લંકાનો રાજા છું, હંસની જેમ આંખો ધરાવનારી, અને મન્દોદરીનો પતિ છું; તારા માટે જ મેં આ સુંદર રૂપ ધારણ કર્યું છે.
આગતોઽહં વરારોહે ભગિન્યા પ્રેરિતોઽત્ર વૈ । જનસ્થાને હતૌ શ્રુત્વા ભ્રાતરૌ ખરદૂષણૌ
હું અહીં આવ્યો છું, સુંદર ભ્રૂવાળી, મારી બહેનના કહેવા પર; જનસ્થાનમાં મારા ભાઈ ખર અને દુષણના મૃત્યુના સમાચાર સાંભળી.
અઙ્ગીકુરુ નૃપં માં ત્વં ત્યક્ત્વા તં માનુષં પતિમ્ । હૃતરાજ્યં ગતશ્રીકં નિર્બલં વનવાસિનમ્
મને તારો રાજા સ્વીકારી લે, એ માનવી પતિને છોડીને, જેનું રાજ્ય ગયા પછી, યશ પણ ગયો, બલહીન અને વનમાં રહે છે.
પટ્ટરાજ્ઞી ભવ ત્વં મે મન્દોદર્યુપરિ સ્ફુટમ્ । દાસોઽસ્મિ તવ તન્વઙ્ગિ સ્વામિની ભવ ભામિનિ
મને મુખ્ય રાણી બન, મન્દોદરી કરતા પણ વિશિષ્ટ; હું તારો દાસ છું, સુકુમારી, તું મારી સ્વામિની બન, સુંદરિ.
જેતાઽહં લોકપાલાનાં પતામિ તવ પાદયોઃ । કરં ગૃહાણ મેઽદ્ય ત્વં સનાથં કુરુ જાનકિ
હું દુનિયાના રક્ષકોને જીતનાર છું, તારા પગે પડી રહ્યો છું; આજે મારું હાથ પકડી લે, જાનકી, મને તારો બનાવી લે અને આશ્રય આપ.
પિતા તે યાચિતઃ પૂર્વં મયા વૈ ત્વત્કૃતેઽબલે । જનકો મામુવાચેત્થં પણબન્ધો મયા કૃતઃ
મારા બળથી, તારા માટે, મેં તારા પિતાને પહેલા વિનંતી કરી હતી; ત્યારે જનકજીએ કહ્યું હતું કે, મેં શરત રાખી છે.
રુદ્રચાપભયાન્નાહં સમ્પ્રાપ્તસ્તુ સ્વયંવરે । મનો મે સંસ્થિતં તાવન્નિમગ્નં વિરહાતુરમ્
રુદ્રના ધનુષ્યના ભયથી હું સ્વયંવરમાં ગયો નહોતો; પણ મારું મન ત્યાં જ અટકી ગયું, અને વિયોગના દુઃખમાં ડૂબેલું રહ્યું.
વનેઽત્ર સંસ્થિતાં શ્રુત્વા પૂર્વાનુરાગમોહિતઃ । આગતોઽસ્મ્યસિતાપાઙ્ગિ સફલં કુરુ મે શ્રમમ્
તુ અહીં વનમાં છે એ સાંભળી, અને જૂના પ્રેમથી મોહિત થઈ, હું આવ્યો છું, શ્યામનેત્રવાળી; મારા પ્રયાસને સફળ કર.
લક્ષ્મણકૃતરામશોકસાન્ત્વનમ્ વ્યાસ ઉવાચ તદાકર્ણ્ય વચો દુષ્ટં જાનકી ભયવિહ્વલા । વેપમાના સ્થિરં કૃત્વા મનો વાચમુવાચ હ
વ્યાસજી કહે છે: એ દુષ્ટ વચન સાંભળી, જાનકી ડરીને કાંપતી હતી, પણ મનને મજબૂત બનાવીને બોલી.
પૌલસ્ત્ય કિમસદ્વાક્યં ત્વમાત્થ સ્મરમોહિતઃ । નાહં વૈ સ્વૈરિણી કિન્તુ જનકસ્ય કુલોદ્ભવા
પૌલસ્ત્ય, તું કામમોહમાં આવીને આવું ખોટું બોલે છે? હું સ્વૈચ્છિક સ્ત્રી નથી, પણ જનકના કુળમાં જન્મેલી છું.
ગચ્છ લઙ્કાં દશાસ્ય ત્વં રામ ત્વાં વૈ હનિષ્યતિ । મત્કૃતે મરણં તત્ર ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ
લંકા જા, દશમુખ; રામ તને ચોક્કસ મારે છે. મારા કારણે તારી મૌત ત્યાં થશે, એમાં કોઈ શંકા નથી.
ઇત્યુક્ત્વા પર્ણશાલાયાં ગતા સા વહ્નિસન્નિધૌ । ગચ્છ ગચ્છેતિ વદતી રાવણં લોકરાવણમ્
આ રીતે કહીને, તે પર્ણશાળામાં અગ્નિ પાસે ગઈ; વારંવાર 'જા, જા' કહીને રાવણને દૂર હાંકી રહી.
સોઽથ કૃત્વા નિજં રૂપં જગામોટજમન્તિકમ્ । બલાજ્જગ્રાહ તાં બાલાં રુદતી ભયવિહ્વલામ્
પછી તેણે પોતાનું મૂળ રૂપ ધારણ કર્યું અને ઓટલાની પાસે ગયો; જોરથી, રડતી અને ડરી ગયેલી એ યુવતીને પકડી લીધી.
રામરામેતિ ક્રન્દન્તી લક્ષ્મણેતિ મુહુર્મુહુઃ । ગૃહીત્વા નિર્ગતઃ પાપો રથમારોપ્ય સત્વરઃ
'રામ, રામ!' અને 'લક્ષ્મણ!' એમ વારંવાર બૂમો પાડતી, એ પાપી તેને ઝડપીને ઝડપથી રથ પર બેસાડી લઈ ગયો.
ગચ્છન્નરુણપુત્રેણ માર્ગે રુદ્ધો જટાયુષા । સઙ્ગ્રામોઽભૂન્મહારૌદ્રસ્તયોસ્તત્ર વનાન્તરે
જ્યારે તે જઈ રહ્યો હતો, ત્યારે અરુણપુત્ર જટાયુએ તેની રાહ અટકાવી. વનમાં, બંને વચ્ચે ભયાનક યુદ્ધ થયું.
હત્વા તં તાં ગૃહીત્વા ચ ગતોઽસૌ રાક્ષસાધિપઃ । લઙ્કાયાં ક્રન્દતી તાત કુરરીવ દુરાત્મનઃ
પછી રાક્ષસોના રાજાએ જટાયુને મારીને અને તેને પકડીને લંકા તરફ રવાના થયો. ત્યાં, દુષ્ટ રાવણના હાથમાં, સીતાજી દુઃખથી પંખીની જેમ રડતી રહી.
અશોકવનિકાયાં સા સ્થાપિતા રાક્ષસીયુતા । સ્વવૃત્તાન્નૈવ ચલિતા સામદાનાદિભિઃ કિલ
સીતાજીને અશોકવટિકામાં રાક્ષસ સ્ત્રીઓની વચ્ચે રાખવામાં આવી. તેને સમજાવ્યું કે ધમકાવ્યું, છતાં પણ તેણે પોતાનું સદાચાર છોડ્યું નહીં.
રામોઽપિ તં મૃગં હત્વા જગામાદાય નિર્વૃતઃ । આયાન્તં લક્ષ્મણં વીક્ષ્ય કિં કૃતં તેઽનુજાસમમ્
રામે તે મૃગને મારીને આનંદથી પાછો ફર્યો. લક્ષ્મણને આવતાં જોઈ, તેણે પૂછ્યું: 'મારા નાના ભાઈની પત્નીનું શું થયું?'
એકાકિનીં પ્રિયાં હિત્વા કિમર્થં ત્વમિહાગતઃ । શ્રુત્વા સ્વનં તુ પાપસ્ય રાઘવસ્ત્વબ્રવીદિદમ્
'તમે મારી પ્રિયાને એકલી છોડી અહીં કેમ આવ્યા?' દુષ્ટ રાવણનો અવાજ સાંભળીને રાઘવે આ રીતે કહ્યું.
સૌમિત્રિસ્ત્વબ્રવીદ્વાક્યં સીતાવાગ્બાણપીડિતઃ । પ્રભોઽત્રાહં સમાયાતઃ કાલયોગાન્ન સંશયઃ
લક્ષ્મણે, સીતાજીના કઠોર શબ્દોથી દુઃખી થઈ, કહ્યું: 'પ્રભુ, હું તો સમયના વશમાં આવી અહીં આવ્યો છું, એમાં કોઈ શંકા નથી.'
તદા તૌ પર્ણશાલાયાં ગત્વા વીક્ષ્યાતિદુઃખિતૌ । જાનક્યન્વેષણે યત્નમુભૌ કર્તું સમુદ્યતૌ
પછી બંને પર્ણકુટીમાં ગયા અને સીતાજી ન દેખાતા ખૂબ દુઃખી થયા. બંનેએ જાનકીની શોધ માટે પુરેપુરી કોશિશ કરવાનો નક્કી કર્યો.
માર્ગમાણૌ તુ સમ્પ્રાપ્તૌ યત્રાસૌ પતિતઃ ખગઃ । જટાયુઃ પ્રાણશેષસ્તુ પતિતઃ પૃથિવીતલે
શોધતા શોધતા, જ્યાં પંખી પડ્યું હતું, ત્યાં પહોંચ્યા. જટાયુ, હવે શ્વાસે શ્વાસે, જમીન પર પડ્યો હતો.
તેનોક્તં રાવણેનાદ્ય હૃતાઽસૌ જનકાત્મજા । મયા નિરુદ્ધઃ પાપાત્મા પાતિતોઽહં મૃધે પુનઃ
જટાયુએ કહ્યું: 'આજે રાવણે જનકની દીકરીને લઈ ગયું છે. હું તેને અટકાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પણ તે દુષ્ટે મને યુદ્ધમાં પાડી દીધો.'
ઇત્યુક્ત્વાઽસૌ ગતપ્રાણઃ સંસ્કૃતો રાઘવેણ વૈ । કૃત્વૌર્ઘ્વદૈહિકં રામલક્ષ્મણૌ નિર્ગતૌ તતઃ
આ કહીને જટાયુએ પ્રાણ ત્યાગ્યા. રાઘવે તેને યોગ્ય રીતે અગ્નિસંસ્કાર આપ્યો. અંત્યક્રિયા કર્યા પછી રામ અને લક્ષ્મણ ત્યાંથી નીકળી ગયા.
કબન્ધં ઘાતયિત્વાસૌ શાપાચ્ચામોચયત્પ્રભુઃ । વચનાત્તસ્ય હરિણા સખ્યં ચક્રેઽથ રાઘવઃ
પછી રામે કબંધને મારીને તેને શાપમુક્ત કર્યો. તેની વાત પ્રમાણે, રામે વાનરરાજ સાથે મિત્રતા કરી.
હત્વા ચ વાલિનં વીરં કિષ્કિન્ધારાજ્યમુત્તમમ્ । સુગ્રીવાય દદૌ રામઃ કૃતસખ્યાય કાર્યતઃ
પછી વાલી નામના વીરને મારીને, રામે શ્રેષ્ઠ કિષ્કિંધાનું રાજ્ય પોતાના મિત્ર સુગ્રીવને આપ્યું.