અદ્યૈવ તં નૃપકલઙ્કધરઞ્ચ હત્વા બાલં તથૈવ કિલ તં ન વિવાહયોગ્યમ્ । ગૃહ્ણીમ તાં શશિકલાં નૃપતેશ્ચ લક્ષ્મીં લજ્જામવાપ્ય નિજસદ્મ કથં વ્રજેમ
આજે જ એ રાજાને અને એ છોકરાને, જે લગ્ન લાયક નથી, મારી નાખીએ; પછી શશિકલાને, જે રાજાની લક્ષ્મી છે, પકડી લઈએ. હવે આપણું માન ગયું, તો પછી ઘેર કેવી રીતે જઈ શકીએ?
શૃણ્વન્તુ તૂર્યનિનદાન્કિલ વાદ્યમાના- ઞ્છઙ્ખસ્વનાનભિભવન્તિ મૃદઙ્ગશબ્દાઃ । ગીતધ્વનિં ચ વિવિધં નિગમસ્વનઞ્ચ મન્યામહે નૃપતિનાઽત્ર કૃતો વિવાહઃ
સાંભળો, કેટલાંય વાદ્યો વગાડી રહ્યા છે, શંખના અવાજને પણ મૃદંગના ઘંટો દબાવી દે છે; ગાન અને વેદમંત્રોનું ઉચ્ચારણ થઈ રહ્યું છે—લાગે છે કે અહીં રાજાએ લગ્ન કરી દીધાં છે.
અસ્માન્પ્રતાર્ય વચનૈર્વિધિવચ્ચકાર વૈવાહિકેન વિધિના કરપીડનં વૈ । કર્તવ્યમદ્ય કિમહો પ્રવિચિન્તયન્તુ ભૂપાઃ પરસ્પરમતિં ચ સમર્થયન્તુ
એણે અમને વાતોથી ભુલાવીને યોગ્ય રીતે હાથમાં હાથ ધરવાનો વિધિ કર્યો; હવે રાજાઓ વિચાર કરે કે શું કરવું અને એકબીજાની સંમતિથી નક્કી કરે.
એવં વદત્સુ નૃપતિષ્વથ કન્યાકાયાઃ કૃત્વા વિવાહવિધિમપ્રતિમપ્રભાવઃ । ભૂપાન્નિમન્ત્રયિતુમાશુ જગામ રાજા કાશીપતિઃ સ્વસુહૃદૈઃ પ્રથિતપ્રભાવૈઃ
રાજાઓ આવી રીતે વાતો કરી રહ્યા હતા ત્યારે કાશીપતિએ પોતાની દીકરીનું લગ્ન વિધિપૂર્વક કરી દીધું અને પોતાના પ્રસિદ્ધ મિત્રોને લઈને રાજાઓને બોલાવવા તુરંત ગયો.
આગચ્છન્તં ચ તં દૃષ્ટ્વા નૃપાઃ કાશીપતિં તદા । નોચુઃ કિઞ્ચિદપિ ક્રોધાન્મૌનમાધાય સંસ્થિતાઃ
ત્યારે કાશીપતિને આવતો જોઈને રાજાઓ ગુસ્સો દબાવીને મૌન રહી ગયા અને કંઈ બોલ્યા નહીં.
સ ગત્વા પ્રણિપત્યાહ કૃતાઞ્જલિરભાષત । આગન્તવ્યં નૃપૈઃ સર્વૈર્ભોજનાર્થં ગૃહે મમ
એ રાજા પાસે જઈને નમસ્કાર કરીને હાથ જોડીને કહ્યું: 'તમામ રાજાઓએ મારા ઘરે ભોજન માટે આવવું જોઈએ.'
કન્યયાઽસૌ વૃતો ભૂપઃ કિં કરોમિ હિતાહિતમ્ । ભવદ્ભિસ્તુ શુભઃ કાર્યો મહાન્તો હિ દયાલવઃ
આ રાજાને કન્યાએ પસંદ કર્યો છે; હવે હું શું કરી શકું, સારું કે ખરાબ? તમે બધા મહાન અને દયાળુ છો—હવે યોગ્ય જે હોય તે કરો.
તન્નિશમ્ય વચસ્તસ્ય નૃપાઃ ક્રોધપરિપ્લુતાઃ । પ્રત્યૂચુર્ભુક્તમસ્માભિઃ સ્વગૃહં નૃપતે વ્રજ
એના શબ્દો સાંભળી રાજાઓ ગુસ્સે થઈને બોલ્યા: 'અમે તો ભોજન કરી લીધું છે; રાજા, હવે તમે તમારા ઘરે જાઓ.'
કુરુ કાર્યાણ્યશેષાણિ યથેષ્ટં સુકૃતં કૃતમ્ । નૃપાઃ સર્વે પ્રયાન્ત્વદ્ય સ્વાનિ સ્વાનિ ગૃહાણિ વૈ
હવે જે કામ બાકી છે, તે તમે તમારી રીતે પૂરા કરો; જે કરવું હતું, તે થઈ ગયું. આજે બધા રાજાઓ પોતાના ઘરે પાછા જશે.
સુબાહુરપિ તચ્છ્રુત્વા જગામ શઙ્કિતો ગૃહમ્ । કિં કરિષ્યન્તિ સંવિગ્નાઃ ક્રોધયુક્તા નૃપોત્તમાઃ
આ સાંભળી સુબાહુ પણ ચિંતિત અને ગભરાઈને ઘરે ગયો, વિચારતો રહ્યો કે ગુસ્સાવાળા અને ઉદ્વિગ્ન રાજાઓ હવે શું કરશે.
ગતે તસ્મિન્મહીપાલાશ્ચક્રુશ્ચ સમયં પુનઃ । રુદ્ધ્વા માર્ગં ગ્રહીષ્યામઃ કન્યાં હત્વા સુદર્શનમ્
એના ગયા પછી રાજાઓએ ફરી નક્કી કર્યું: 'ચાલો, રસ્તો રોકી દઈએ, કન્યાને પકડી લઈએ અને સુદર્શનને મારી નાખીએ.'
કેચનોચુઃ કિમસ્માકં હન્ત તેન નૃપેણ વૈ । દૃષ્ટ્વા તુ કૌતુકં સર્વં ગમિષ્યામો યથાગતમ્
કેટલાંકએ કહ્યું: 'અરે, આપણો એ રાજા સાથે શું સંબંધ? બધું જોઈ લીધું, હવે જેમ આવ્યા તેમ પાછા જઈએ.'
ઇત્યુક્ત્વા તે નૃપાઃ સર્વે માર્ગમાક્રમ્ય સંસ્થિતાઃ । ચકારોત્તરકાર્યાણિ સુબાહુઃ સ્વગૃહં ગતઃ
આવી વાત કરીને બધા રાજાઓ રસ્તો રોકીને ઊભા રહ્યા; સુબાહુ પોતાના બાકી કામ કરવા ઘરે ગયો.
સુબાહુકૃતદેવીસ્તુતિવર્ણનમ્ વ્યાસ ઉવાચ તસ્મૈ ગૌરવભોજ્યાનિ વિધાય વિધિવત્તદા । વાસરાણિ ચ ષડ્રાજા ભોજયામાસ ભક્તિતઃ
વ્યાસજી કહે છે: એ સમયે સુબાહુએ યોગ્ય રીતે માનપૂર્વક ભોજન તૈયાર કરાવ્યું અને છ દિવસ સુધી રાજાઓને ભક્તિપૂર્વક ભોજન કરાવ્યું.
એવં વિવાહકાર્યાણિ કૃત્વા સર્વાણિ પાર્થિવઃ । પારિબર્હં પ્રદત્વાઽથ મન્ત્રયન્સચિવૈઃ સહ
આ રીતે બધા લગ્નના કામ પૂરા કરીને રાજાએ દેહેજ આપ્યું અને પછી મંત્રીઓ સાથે વિચારણા કરી.
દૂતૈસ્તુ કથિતં શ્રુત્વા માર્ગસંરોધનં કૃતમ્ । બભૂવ વિમના રાજા સુબાહુરમિતદ્યુતિઃ
દૂતોએ આવીને કહ્યું કે રસ્તો રોકી દીધો છે, એ સાંભળી અનંત તેજવાળા રાજા સુબાહુનું મન દુઃખી થઈ ગયું.
સુદર્શનસ્તદોવાચ શ્વશુરં સંશિતવ્રતઃ । અસ્માન્વિસર્જયાશુ ત્વં ગમિષ્યામો હ્યશઙ્કિતાઃ
સુદર્શનએ પોતાના શ્વશુરને કહ્યું: 'અમને તરત જ છોડો, અમે નિર્ભયતાથી અહીંથી જઈશું.'
ભારદ્વાજાશ્રમં પુણ્ય઼ં ગત્વા તત્ર સમાહિતાઃ । નિવાસાય વિચારો વૈ કર્તવ્યઃ સર્વથા નૃપ
ભારદ્વાજના પવિત્ર આશ્રમમાં પહોંચી, ત્યાં રહેવાનું યોગ્ય રીતે વિચારવું જોઈએ, રાજા.
નૃપેભ્યશ્ચ ન કર્તવ્યં ભયં કિઞ્ચિત્ત્વયાઽનઘ । જગન્માતા ભવાની મે સાહાય્યં વૈ કરિષ્યતિ
હે નિર્દોષ, તું કોઈ રાજાથી ડરવાની જરૂર નથી; જગતની માતા ભવાણી મારી મદદ કરશે.
વ્યાસ ઉવાચ તસ્યેતિ મતમાજ્ઞાય જામાતુર્નુપસત્તમઃ । વિસસર્જ ધનં દત્વા પ્રતસ્થે સોઽપિ સત્વરઃ
વ્યાસ કહે છે: જમાઈનું નક્કર મન જાણીને, મહાન રાજાએ તેને ધન આપી મુક્ત કર્યો અને ત્વરિત ચાલ્યો ગયો.
બલેન મહતાઽઽવિષ્ટો યયાવનુ નૃપોત્તમઃ । સુદર્શનો વૃતસ્તત્ર ચચાલ પથિ નિર્ભયઃ
મહાન સેનાથી ઘેરાયેલો તે મહારાજા આગળ વધ્યો; સુદર્શન પણ ત્યાં નિર્ભયતાથી રસ્તે ચાલ્યો.
રથૈઃ પરિવૃતઃ શૂરઃ સદારો રથસંસ્થિતઃ । ગચ્છન્દદર્શ સૈન્યાનિ નૃપાણાં રઘુનન્દનઃ
વીર સુદર્શન રથોથી ઘેરાયેલો, પત્ની સાથે રથમાં બેઠો હતો અને મુસાફરી દરમિયાન રાજાઓની સેના જોઈ.
સુબાહુરપિ તાન્વીક્ષ્ય ચિન્તાવિષ્ટો બભૂવ હ । વિધિવત્સ શિવાં ચિત્તે જગામ શરણં મુદા
સુબાહુએ તેમને જોઈને ચિંતામાં પડી ગયો; પછી નિયમ પ્રમાણે, આનંદથી શિવનું આશ્રય લીધું.
જજાપૈકાક્ષરં મન્ત્રં કામરાજમનુત્તમમ્ । નિર્ભયો વીતશોકશ્ચ પત્ન્યા સહ નવોઢયા
તેને પોતાની નવી વરરાજા સાથે કામદેવનું શ્રેષ્ઠ એક અક્ષર મંત્ર જપ્યો, નિર્ભય અને દુઃખમુક્ત રહ્યો.
તતઃ સર્વે મહીપાલાઃ કૃત્વા કોલાહલં તદા । ઉત્થિતાઃ સૈન્યસંયુક્તા હન્તુકામાસ્તુ કન્યકામ્
પછી બધા રાજાઓએ મોટો હોબાળો કર્યો અને પોતાની સેનાઓ સાથે કન્યાને મારવા માટે ઊભા થયા.
કાશિરાજસ્તુ તાન્દૃષ્ટ્વા હન્તુકામો બભૂવ હ । નિવારિતસ્તદાઽત્યર્થં રાઘવેણ જિગીષતા
કાશીરાજે તેમને જોઈને મારવાની ઇચ્છા રાખી; પણ વિજય ઇચ્છનાર રાઘવએ તેને ખૂબ જ રોક્યો.
તત્રાપિ નેદુઃ શંખાશ્ચ ભેર્યશ્ચાનકદુન્દુભિઃ । સુબાહોશ્ચ નૃપાણાઞ્ચ પરસ્પરજિઘાંસતામ્
ત્યાં શંખ, ભેરી અને અનક-દુંદુભિ વાગી; સુબાહુ અને રાજાઓ એકબીજાને નાશ કરવા તત્પર હતા.
શત્રુજિત્તુ સુસંવૃત્તઃ સ્થિતસ્તત્ર જિઘાંસયા । યુધાજિત્તત્સહાયાર્થં સન્નદ્ધઃ પ્રબભૂવ હ
શત્રુજિત સારી રીતે તૈયાર થઈને ત્યાં મારવાની ઈચ્છા સાથે ઊભો રહ્યો; યુધાજિત તેની મદદ માટે સજ્જ થયો.
કેચિચ્ચ પ્રેક્ષકાસ્તસ્ય સહાનીકૈઃ સ્થિતાસ્તદા । યુધાજિદગ્રતો ગત્વા સુદર્શનમુપસ્થિતઃ
કેટલાંક દર્શકો પોતાની સેનાઓ સાથે ત્યાં ઊભા રહ્યા; યુધાજિત આગળ જઈને સુદર્શન પાસે પહોંચ્યો.
શત્રુજિત્તેન સહિતો હન્તું ભ્રાતરમાનુજઃ । પરસ્પરં તે બાણૌઘૈસ્તતક્ષુઃ ક્રોધમૂર્છિતાઃ
નાનો ભાઈ શત્રુજિત સાથે મળીને પોતાના ભાઈને મારવા દોડ્યો; બંને ક્રોધથી તણાઈને એકબીજાને તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ કર્યા.