બીજં વૈ કામરાજાખ્યં ગૃહીતં મનસા તદા । જજાપ બાલકોઽત્યર્થં ધૃત્વા ચેતસિ સાદરમ્
એ સમયે એ બાળક mentally કામરાજ નામનું બીજમંત્ર ગ્રહણ કરી, મનમાં શ્રદ્ધાથી એને વારંવાર જપતો રહ્યો.
ભાવિયોગાન્મહારાજ કામરાજાખ્યમદ્ભુતમ્ । સ્વભાવેનૈવ તેનેત્થં ગૃહીતં બાલકેન વૈ
હે મહારાજ, ભાગ્યના સંયોગથી એ અદભુત કામરાજ મંત્ર બાળકને સહજ રીતે મળી ગયો.
તદાઽસૌ પઞ્ચમે વર્ષે પ્રાપ્ય મન્ત્રમનુત્તમમ્ । ઋષિચ્છન્દોવિહીનઞ્ચ ધ્યાનન્યાસવિવર્જિતમ્
પછી, પાંચમા વર્ષે, તેણે શ્રેષ્ઠ મંત્ર પ્રાપ્ત કર્યો, જે ઋષિઓના છંદ વગરનો હતો અને જેમાં ધ્યાન કે નિયાસ નહોતાં.
પ્રજપન્મનસા નિત્યં ક્રીડત્યપિ સ્વપિત્યપિ । વિસસ્માર ન તં મન્ત્રં જ્ઞાત્વા સારમિતિ સ્વયમ્
એ મંત્રને તે રોજ મનમાં જપતો, રમતો કે ઊંઘતો હોય ત્યારે પણ કદી ભૂલતો નહોતો, કારણ કે એનું સાર તે પોતે જાણતો હતો.
વર્ષે ચૈકાદશે પ્રાપ્તે કુમારોઽસૌ નૃપાત્મજઃ । મુનિના ચોપનીતોઽથ વેદમધ્યાપિતસ્તથા
એવી રીતે, અગિયારમા વર્ષે, એ રાજકુમારને મુનિએ ઉપનયન સંસ્કાર આપ્યો અને તેને વેદ શીખવ્યા.
ધનુર્વેદં તથા સાઙ્ગં નીતિશાસ્ત્રં વિધાનતઃ । અભ્યસ્તાઃ સકલા વિદ્યાસ્તેન મન્ત્રબલાદિના
તેણે ધનુર્વેદ તથા તેની તમામ શાખાઓ, નીતિશાસ્ત્ર અને અન્ય બધી કળાઓ મંત્રશક્તિના બળે ભણ્યા.
કદાચિત્સોઽપિ પ્રત્યક્ષં દેવીરૂપં દદર્શ હ । રક્તામ્બરં રક્તવર્ણં રક્તસર્વાઙ્ગભૂષણમ્
ક્યારેક તેણે પોતાની આંખે જ દેવીનું સ્વરૂપ જોયું—લાલ વસ્ત્રો પહેરેલા, લાલ રંગની, અને દરેક અંગે લાલ આભૂષણોથી સજ્જ.
ગરુડે વાહને સંસ્થાં વૈષ્ણવીં શક્તિમદ્ભુતામ્ । દૃષ્ટ્વા પ્રસન્નવદનઃ સ બભૂવ નૃપાત્મજઃ
ગરૂડ પર આરૂઢ, વૈષ્ણવી શક્તિરૂપે અદ્ભુત દેખાતી દેવીને જોઈને એ રાજકુમાર આનંદિત થયો.
વને તસ્મિંસ્થિતઃ સોઽથ સર્વવિદ્યાર્થતત્ત્વવિત્ । માતરં સેવમાનસ્તુ વિજહાર નદીતટે
એ જંગલમાં રહીને, સર્વ વિદ્યા અને તત્ત્વો જાણનારો, તે માતાને સેવા આપતો અને નદીના કિનારે વિહાર કરતો.
શરાસનઞ્ચ સમ્પ્રાપ્તં વિશિખાશ્ચ શિલાશિતાઃ । તૂણીરકવચં તસ્મૈ દત્તં ચામ્બિકયા વને
ત્યાં જંગલમાં અંબિકાએ તેને ધનુષ્ય, લોખંડના ટોચવાળા બાણ, તૂણીર અને કવચ આપ્યા.
એતસ્મિન્સમયે પુત્રી કાશિરાજસ્ય સુપ્રિયા । નામ્ના શશિકલા દિવ્યા સર્વલક્ષણસંયુતા
એ સમયે કાશીરાજાની પુત્રી સુપ્રિયા, શશિકલાના નામે, દિવ્ય અને સર્વે શુભ લક્ષણોથી યુક્ત હતી.
શુશ્રાવ નૃપપુત્રં તં વનસ્થઞ્ચ સુદર્શનમ્ । સર્વલક્ષણસમ્પન્નં શૂરં કામમિવાપરમ્
તેણે એ જંગલમાં વસતા સુંદર, સર્વે લક્ષણોથી યુક્ત, પરાક્રમી અને કામદેવ સમાન સુદર્શન રાજકુમાર વિશે સાંભળ્યું.
બન્દીજનમુખાચ્છ્રુત્વા રાજપુત્રં સુસઙ્ગતમ્ । ચકમે મનસા તં વૈ વરં વરયિતું ધિયા
બંદીઓના મોઢેથી એ ગુણવાન રાજકુમાર વિશે સાંભળી, તેણીએ મનમાં તેને પતિ રૂપે પસંદ કરવાની ઈચ્છા કરી.
સ્વપ્ને તસ્યાઃ સમાગમ્ય જગદમ્બા નિશાન્તરે । ઉવાચ વચનં ચેદં સમાશ્વાસ્ય સુસંસ્થિતા
એક રાત્રે સ્વપ્નમાં જગદંબા તેણીને મળી અને આશ્વાસન આપી, આ રીતે કહ્યું:
વરં વરય સુશ્રોણિ મમ ભક્તઃ સુદર્શનઃ । સર્વકામપ્રદસ્તેઽસ્તુ વચનાન્મમ ભામિનિ
"હે સુશોભિત કટિવાળી, તું જે વર માંગે એ પસંદ કર; મારો ભક્ત સુદર્શન તને મારા વચનથી સર્વે ઇચ્છાઓ આપશે, હે સુંદરિ!"
એવં શશિકલા દૃષ્ટા સ્વપ્ને રૂપં મનોહરમ્ । અમ્બાયા વચનં સ્મૃત્વા જહર્ષ ભૃશભામિની
આ રીતે શશિકલાએ સ્વપ્નમાં અંબાનું મનોહર રૂપ જોયું; માતાના વચન યાદ કરીને એ સદાચારવતી અત્યંત આનંદિત થઈ.
ઉત્થિતા સા મુદા યુક્તા પૃષ્ટા માત્રા પુનઃ પુનઃ । પ્રમોદે કારણં બાલા નોવાચાતિત્રપાન્વિતા
પછી ખુશીથી ભરેલી, જ્યારે માતાએ વારંવાર કારણ પૂછ્યું, ત્યારે એ બાળાએ વધારે લજ્જાથી કંઈ કહ્યું નહીં.
જહાસ મુદમાપન્ના સ્મૃત્વા સ્વપ્નં મુહુર્મુહુઃ । સખીં પ્રાહ તદાન્યાં વૈ સ્વપ્નવૃત્તં સવિસ્તરમ્
સ્વપ્ન વારંવાર યાદ કરીને આનંદથી હસતી અને પછી એ ઘટનાનું વિગતવાર વર્ણન પોતાની એક સખીને કર્યું.
કદાચિત્સા વિહારાર્થમવાપોપવનં શુભમ્ । સખીયુક્તા વિશાલાક્ષી ચમ્પકૈરુપશોભિતમ્
ક્યારેક મોજ માટે, વિશાળ ને સુંદર આંખોવાળી એ કન્યા સખીઓ સાથે ચંપક ફૂલો થી શોભતા એક સુંદર ઉપવનમાં ગઈ.
પુષ્પાણિ ચિન્વતી બાલા ચમ્પકાધઃસ્થિતાબલા । અપશ્યદ્બ્રાહ્મણં માર્ગે આગચ્છન્તં ત્વરાન્વિતમ્
ફૂલો ચુંટતી વખતે, ચંપક વૃક્ષ નીચે સખીઓ સાથે ઊભેલી એ બાળાએ રસ્તે ઝડપથી આવતા એક બ્રાહ્મણને જોયો.
તં પ્રણમ્ય દ્વિજં શ્યામા બભાષે મધુરં વચઃ । કુતો દેશાન્મહાભાગ કૃતમાગમનં ત્વયા
તેમને વંદન કરીને શ્યામાએ મીઠા શબ્દોમાં પૂછ્યું: 'હે ભાગ્યશાળી, તમે કયા પ્રદેશમાંથી આવ્યા છો?'
દ્વિજ ઉવાચ ભારદ્વાજાશ્રમાદ્બાલે નૂનમાગમનં મમ । જાતં વૈ કાર્યયોગેન કિં પૃચ્છસિ વદસ્વ મે
બ્રાહ્મણે કહ્યું: 'હે બાળા, હું ભારદ્વાજના આશ્રમમાંથી આવ્યો છું. કોઈ ખાસ કારણસર આવવું થયું છે. તમે કેમ પૂછો છો? મને કહો.'
શશિકલોવાચ તત્રાશ્રમે મહાભાગ વર્ણનીયં કિમસ્તિ વૈ । લોકાતિગં વિશેષેણ પ્રેક્ષણીયતમં કિલ
શશિકલાએ પૂછ્યું: 'હે ભાગ્યશાળી, એ આશ્રમમાં કંઈ ખાસ જોવા જેવું છે? કંઈ અનોખું કે બધાથી વધારે આકર્ષક છે?'
બ્રાહ્મણ ઉવાચ ધ્રુવસન્ધિસુતઃ શ્રીમાનાસ્તે સુદર્શનો નૃપઃ । યથાર્થનામા સુશ્રોણિ વર્તતે પુરુષોત્તમઃ
બ્રાહ્મણે કહ્યું: 'એ આશ્રમમાં ધ્રુવસંધિના પુત્ર, તેજસ્વી સુદર્શન રહે છે, હે સુંદર કટિવાળી, જેમનું નામ તેમનું સ્વરૂપ સાચે જ છે.'
તસ્ય લોચનમત્યન્તં નિષ્ફલં પ્રતિભાતિ મે । યેન દૃષ્ટો ન વામોરુ કુમારસ્તુ સુદર્શનઃ
મને તો એમના નેત્રો વ્યર્થ લાગે છે, હે સુકુમારી, કારણ કે એ આંખે રાજકુમાર સુદર્શને તમને જોયા નથી.
એકત્ર નિહિતા ધાત્રા ગુણાઃ સર્વે સિસૃક્ષુણા । ગુણાનામાકરં દ્રષ્ટું મન્યે તેનૈવ કૌતુકાત્
સર્જનહાર ભગવાને બધા ગુણો એક સાથે એમમાં ભેગા કર્યા છે, એમને બનાવવાની ઈચ્છાથી. મને તો એમના ગુણોના ખજાનાને જોવા ઉત્સુકતા થાય છે.
તવ યોગ્યઃ કુમારોઽસૌ ભર્તા ભવિતુમર્હતિ । યોગોઽયં વિહિતોઽપ્યાસીન્મણિકાઞ્ચનયોરિવ
એ રાજકુમાર તમારો પતિ બનવા યોગ્ય છે; તમારો જોડાણ મણિ અને સોનાની જેમ સુંદર લાગે છે.
શશિકલયા માતરં પ્રતિ સંદેશપ્રેષણમ્ વ્યાસ ઉવાચ શ્રુત્વા તદ્વચનં શ્યામા પ્રેમયુક્તા બભૂવ હ । પ્રતસ્થે બ્રાહ્મણસ્તસ્માત્સ્થાનાદુક્ત્વા સમાહિતઃ
વ્યાસજી કહે છે: એ વચન સાંભળીને શ્યામા પ્રેમથી ભરાઈ ગઈ; બ્રાહ્મણ એ વાત કહી ધ્યાનપૂર્વક ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા.
સા તુ પૂર્વાનુરાગાદ્વૈ મગ્ના પ્રેમ્ણાઽતિચઞ્ચલા । કામબાણહતેવાસ ગતે તસ્મિન્દ્વિજોત્તમે
પણ એ તો પહેલાના પ્રેમથી ભરપૂર હતી, પ્રેમમાં ડૂબી અને ખૂબ બેચેન હતી, જાણે કામદેવના બાણ વાગ્યા હોય તેમ, જ્યારે એ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ ત્યાંથી ગયા.
અથ કામાર્દિતા પ્રાહ સખીં છન્દોઽનુવર્તિનીમ્ । વિકારશ્ચ સમુત્પન્નો દેહે યચ્છ્રવણાદનુ
પછી, પ્રેમથી વ્યાકુળ થઈ, એ પોતાની મનગમતી સખીને કહ્યું: 'એના વિષે સાંભળીને મારા શરીરમાં બદલાવ આવ્યો છે.'