કામદઃ સર્વદેવાનાં પરમઃ પરમેશ્વરઃ । સર્વયજ્ઞેષુ મુખ્યસ્ત્વં પૂજ્યઃ સર્વૈશ્ચ યાજ્ઞિકૈઃ
તમે બધા દેવતાઓની ઈચ્છા પૂર્ણ કરનાર અને સર્વોચ્ચ સ્વામી રહેશો; દરેક યજ્ઞમાં તમે મુખ્ય અને બધા યજમાનો દ્વારા પૂજનીય રહેશો.
ત્વાં જનાઃ પૂજયિષ્યન્તિ વરદસ્ત્વં ભવિષ્યસિ । શ્રયિષ્યન્તિ ચ દેવાસ્ત્વાં દાનવૈરતિપીડિતાઃ
લોકો તમારી પૂજા કરશે અને તમે વર આપનાર બની જશો; દાનવો દ્વારા પીડાતા દેવતાઓ પણ તમારી પાસે આશરો લેશે.
શરણસ્ત્વઞ્ચ સર્વેષાં ભવિતા પુરુષોત્તમ । પુરાણેષુ ચ સર્વેષુ વેદેષુ વિતતેષુ ચ
તમે સૌના આશ્રયસ્થાન બનશો, હે પુરુષોત્તમ; બધા પુરાણો અને વિસ્તૃત વેદોમાં પણ તમારો મહિમા રહેશે.
ત્વં વૈ પૂજ્યતમઃ કામં કીર્તિસ્તવ ભવિષ્યતિ । યદા યદા હિ ધર્મસ્ય ગ્લાનિર્ભવતિ ભૂતલે
તમે સૌથી વધુ પૂજનીય રહેશો અને તમારું યશ ફેલાશે; જ્યારે પણ ધરતી પર ધર્મમાં ઘટાડો થશે.
તદાંશેનાવતીર્યાશુ કર્તવ્યં ધર્મરક્ષણમ્ । અવતારાઃ સુવિખ્યાતાઃ પૃથિવ્યાં તવ ભાગશઃ
ત્યારે, તમારો અંશ લઈને, તમે ઝડપથી ધર્મની રક્ષા કરશો; તમારી અવતારો ધરતી પર પ્રસિદ્ધ થશે, દરેકમાં તમારો ભાગ હશે.
ભવિષ્યન્તિ ધરાયાં વૈ માનનીયા મહાત્મનામ્ । અવતારેષુ સર્વેષુ નાનાયોનિષુ માધવ
ધરતી પર મહાન આત્માઓ દ્વારા તેઓ માન્ય બનશે; દરેક અવતારમાં, વિવિધ રૂપોમાં, હે માધવ.
વિખ્યાતઃ સર્વલોકેષુ ભવિતા મધુસૂદન । અવતારેષુ સર્વેષુ શક્તિસ્તે સહચારિણી
તમારું યશ બધા લોકોમાં પ્રસિદ્ધ રહેશે, હે મધુસૂદન; દરેક અવતારમાં તમારી શક્તિ તમારી સાથે રહેશે.
ભવિષ્યતિ મમાંશેન સર્વકાર્યપ્રસાધિની । વારાહી નારસિંહી ચ નાનાભેદૈરનેકધા
મારો અંશ લઈને, તે બધા કાર્ય સફળ કરશે; વારાહિ, નરસિંહિ અને અનેક વિવિધ રૂપોમાં.
નાનાયુધાઃ શુભાકારાઃ સર્વાભરણમણ્ડિતાઃ । તાભિર્યુક્તઃ સદા વિષ્ણો સુરકાર્યાણિ માધવ
વિવિધ શસ્ત્રો અને શુભ રૂપો સાથે, સર્વાંગે આભૂષણોથી સજ્જ; તેમનાં સાથે જોડાઈને, હે વિષ્ણુ, હંમેશા દેવકાર્ય પૂર્ણ કરશો, હે માધવ.
સાધયિષ્યસિ તત્સર્વં મદ્દત્તવરદાનતઃ । તાસ્ત્વયા નાવમન્તવ્યાઃ સર્વદા ગર્વલેશતઃ
મારા દ્વારા આપેલા વરથી તમે આ બધું સિદ્ધ કરશો; તેમને ક્યારેય, જરા પણ અવગણના કરવી નહીં.
પૂજનીયાઃ પ્રયત્નેન માનનીયાશ્ચ સર્વથા । નૂનં તા ભારતે ખણ્ડે શક્તયઃ સર્વકામદાઃ
તેઓને શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજવી અને સર્વ રીતે માન આપવો જોઈએ; નિશ્ચિતપણે, ભારતભૂમિમાં આ શક્તિઓ સર્વ ઈચ્છાઓ પૂરી કરશે.
ભવિષ્યન્તિ મનુષ્યાણાં પૂજિતાઃ પ્રતિમાસુ ચ । તાસાં તવ ચ દેવેશ કીર્તિઃ સ્યાન્દખિલેષ્વપિ
મનુષ્યો તેમને અને તેમની પ્રતિમાઓમાં પણ પૂજશે; હે દેવેશ, તમારું અને તેમનું યશ સર્વત્ર ફેલાશે.
દ્વીપેષુ સપ્તસ્વપિ ચ વિખ્યાતા ભુવિ મણ્ડલે । તાશ્ચ ત્વાં વૈ મહાભાગ માનવા ભુવિ મણ્ડલે
સાતેય દ્વીપોમાં અને સમગ્ર ધરતી પર તેઓ પ્રસિદ્ધ રહેશે; અને, હે મહાભાગ્યશાળી, મનુષ્યો ધરતી પર તમારી પૂજા કરશે.
અર્ચયિષ્યન્તિ વાઞ્છાર્થં સકામાઃ સતતં હરે । અર્ચાસુ ચોપહારૈશ્ચ નાનાભાવસમન્વિતાઃ
ઇચ્છિત ફળ માટે, હે હરિ, લોકો હંમેશા તમારી પૂજા કરશે; પ્રતિમાઓમાં, વિવિધ ઉપહારોથી અને અનેક રૂપોમાં.
પૂજયિષ્યન્તિ વેદોક્તૈર્મન્ત્રૈર્નામજપૈસ્તથા । મહિમા તવ ભૂર્લોકે સ્વર્ગે ચ મધુસૂદન
વેદોમાં જણાવેલા મંત્રો અને નામજપથી તેઓ તમારી પૂજા કરશે; હે મધુસૂદન, તમારો મહિમા પૃથ્વી અને સ્વર્ગમાં રહેશે.
પૂજનાદ્દેવદેવેશ વૃદ્ધિમેષ્યતિ માનવૈઃ । વ્યાસ ઉવાચ ઇતિ દત્ત્વા વરાન્વાણી વિરરામ ખસમ્ભવા
પૂજાથી, હે દેવદેવ, મનુષ્યોને વૃદ્ધિ મળશે; વ્યાસ કહે છે: આ રીતે વર આપી, આકાશથી જન્મેલી વાણી મૌન થઈ ગઈ.
ભગવાનપિ પ્રીતાત્મા હ્યભવચ્છ્રવણાદિવ । સમાપ્ય વિધિવદ્યજ્ઞં ભગવાન્હરિરીશ્વરઃ
ભગવાન હરિએ, મનમાં આનંદથી ભરાઈને, વિધિ મુજબ યજ્ઞ પૂરો કર્યો.
વિસર્જયિત્વા તાન્દેવાન્બ્રહ્મપુત્રાન્મુનીનથ । જગામાનુચરૈઃ સાર્ધં વૈકુણ્ઠં ગરુડધ્વજઃ
પછી ભગવાન ગરુડધ્વજ પોતાના સેવકો સાથે, બધા દેવતાઓ, બ્રહ્માના પુત્રો અને ઋષિઓને વિદાય આપી, વૈકુંઠ તરફ ચાલ્યા ગયા.
સ્વાનિ સ્વાનિ ચ ધિષ્ણ્યાનિ પુનઃ સર્વે સુરાસ્તતઃ । મુનયો વિસ્મિતા વાર્તાં કુર્વન્તસ્તે પરસ્પરમ્
બધા દેવતાઓ અને ઋષિઓ પોતપોતાના સ્થાન પર પાછા ગયા અને આ અદભૂત ઘટનાની ચર્ચા આશ્ચર્યથી પરસ્પર કરતા રહ્યા.
યયુઃ પ્રમુદિતાઃ કામં સ્વાશ્રમાન્પાવનાનથ
બધા આનંદિત થઈને, મનગમતાં પોતાના પવિત્ર આશ્રમોમાં પાછા ગયા.
શ્રુત્વા વાણીં પરમવિશદાં વ્યોમજાં શ્રોત્રરમ્યાં સર્વેષાં વૈ પ્રકૃતિવિષયે ભક્તિભાવશ્ચ જાતઃ । ચક્રુઃ સર્વે દ્વિજમુનિગણાઃ પૂજનં ભક્તિયુક્તા- સ્તસ્યાઃ કામં નિખિલફલદં ચાગમોક્તં મુનીન્દ્રાઃ
આકાશમાંથી આવેલી સુપવિત્ર અને મોહક વાણી સાંભળીને, સૌના હૃદયમાં પ્રકૃતિ પ્રત્યે ભક્તિ જાગી. બધા દ્વિજ અને ઋષિગણે ભક્તિભાવથી, શાસ્ત્રોક્ત રીતે, સર્વ ફળ આપનારી માતાની પૂજા કરી.
યુધાજિદ્વીરસેનયોર્યુદ્ધાર્થં સજ્જીભવનમ્ જનમેજય ઉવાચ શ્રુતો વૈ હરિણા ક્લૃપ્તો યજ્ઞો વિસ્તરતો દ્વિજ । મહિમાનં તથામ્બાયા વદ વિસ્તરતો મમ
જનમેજયે પૂછ્યું: હે દ્વિજ, મેં હરિ દ્વારા કરાયેલા યજ્ઞ અને માતાજીના મહિમાનું વિસ્તૃત વર્ણન સાંભળ્યું છે. કૃપા કરીને એ બધું મને વિગતે કહો.
શ્રુત્વા દેવ્યાશ્ચરિત્રં વૈ કુર્વે મખમનુત્તમમ્ । પ્રસાદાત્તવ વિપ્રેન્દ્ર ભવિષ્યામિ ચ પાવનઃ
માતાજીના ચરિત્ર સાંભળીને, હું ઉત્તમ યજ્ઞ કરવાનું નક્કી કરું છું. હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, તમારી કૃપાથી હું પણ પવિત્ર બનીશ.
વ્યાસ ઉવાચ શૃણુ રાજન્પ્રવક્ષ્યામિ દેવ્યાશ્ચરિતમુત્તમમ્ । ઇતિહાસં પુરાણઞ્ચ કથયામિ સુવિસ્તરમ્
વ્યાસ કહે છે: હે રાજા, હવે હું તમને માતાજીના શ્રેષ્ઠ ચરિત્ર અને પ્રાચીન ઇતિહાસ તથા પુરાણનું વિસ્તૃત વર્ણન કહું છું, ધ્યાનથી સાંભળો.
કોસલેષુ નૃપશ્રેષ્ઠઃ સૂર્યવંશસમુદ્ભવઃ । પુષ્યપુત્રો મહાતેજા ધ્રુવસન્ધિરિતિ સ્મૃતઃ
કોશલ દેશમાં, સૂર્યવંશમાંથી જન્મેલા પુષ્યના પુત્ર ધ્રુવસંધી નામના મહાન અને તેજસ્વી રાજા હતા.
ધર્માત્મા સત્યસન્ધશ્ચ વર્ણાશ્રમહિતે રતઃ । અયોધ્યાયાં સમૃદ્ધાયાં રાજ્યં ચક્રે શુચિવ્રતઃ
ધર્મનિષ્ઠ, સત્યવચન અને varnashramના કલ્યાણમાં રત એવા એ રાજાએ, પવિત્ર વ્રત પાળતાં, સમૃદ્ધ અયોધ્યામાં રાજ્ય કર્યું.
બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રાશ્ચાન્યે તથા દ્વિજાઃ । સ્વાં સ્વાં વૃત્તિં સમાસ્થાય તદ્રાજ્યે ધર્મતોઽભવન્
બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય, શૂદ્ર અને અન્ય દ્વિજ લોકો પોતાના-પોતાના કર્મમાં સ્થિર રહી, એના રાજ્યમાં ધર્મપૂર્વક જીવન વિતાવતાં.
ન ચૌરાઃ પિશુના ધૂર્તાસ્તસ્ય રાજ્યે ચ કુત્રચિત્ । દમ્ભાઃ કૃતઘ્ના મૂર્ખાશ્ચ વસન્તિ કિલ માનવાઃ
એના રાજ્યમાં ક્યાંય ચોર, નિંદક કે ઠગ નહોતાં; કહેવાય છે કે દંભી, અકૃતજ્ઞ કે મૂર્ખ માણસો ત્યાં રહેતા જ નહોતાં.
એવં વૈ વર્તમાનસ્ય નૃપસ્ય કુરુસત્તમ । દ્વે પત્ન્યૌ રૂપસમ્પન્ને હ્યાસતુઃ કામભોગદે
એ રીતે રાજ્ય કરતા એ રાજાને, હે કુરુશ્રેષ્ઠ, બે રૂપવતી અને સુખ આપનારી રાણીઓ હતી.
મનોરમા ધર્મપત્ની સુરૂપાઽતિવિચક્ષણા । લીલાવતી દ્વિતીયા ચ સાઽપિ રૂપગુણાન્વિતા
મનોરમા એ ધર્મપત્ની, સુંદર અને અત્યંત બુદ્ધિશાળી હતી; બીજી લીલાવતી પણ રૂપ અને ગુણથી યુક્ત હતી.