કથાયાં કીર્ત્યમાનાયાં યે વદંતિ દુરુત્તરમ્ । રાસભાસ્તે ભવંતીહ કૃકલાસાસ્તતઃ પરમ્
કથા ચાલતી વખતે જે લોકો ખરાબ શબ્દો બોલે છે, તેઓ અહીં ગધેડા બને છે અને પછી કાગડીઓ બને છે.
નિંદંતિ યે પુરાણજ્ઞાન્કથાં વા પાપહારિણીમ્ । તે તુ જન્મશતં દુષ્ટાઃ શુનકાઃ સ્યુર્ન સંશયઃ
જે દુષ્ટ લોકો પુરાણ જાણનારા અથવા પાપ નાશક કથાની નિંદા કરે છે, તેઓ નિશ્ચિતપણે સો જન્મ સુધી કૂતરા બને છે.
યે શૃણ્વંતિ કથાં વક્તુઃ સમાનાસનસંસ્થિતાઃ । ગુરુતલ્પસમં પાપં લભંતે નરકાલયાઃ
જે લોકો વક્તા સાથે સમાન આસન પર બેસીને કથા સાંભળે છે, તેઓ ગુરુના શય્યા સમાન પાપ મેળવે છે અને નરકમાં જાય છે.
યે ચાપ્રણમ્ય શૃણ્વંતિ તે ભવન્તિ વિષદ્રુમાઃ । શયાના યેઽપિ શૃણ્વંતિ ભવંત્યજગરાહયઃ
જે લોકો નમન કર્યા વિના કથા સાંભળે છે, તેઓ ઝેરી વૃક્ષ બને છે; અને જે સૂઈને સાંભળે છે, તેઓ અજગર બને છે.
યે કદાચન પૌરાણીં ન શૃણ્વંતિ કથાં નરાઃ । તે ઘોરં નરકં ભુક્ત્વા ભવન્તિ ગ્રામસૂકરાઃ
જે પુરુષો ક્યારેય પુરાણકથા સાંભળતા નથી, તેઓ ભયાનક નરક ભોગવીને ગામના ડુંગર બન્યા કરે છે.
યે કથાં નાનુમોદંતે વિઘ્નં કુર્વન્તિ યે શઠાઃ । કોટ્યબ્દં નિરયં ભુક્ત્વા ભવંતિ ગ્રામસૂકરાઃ
જે લોકો કથાને સ્વીકારતા નથી અથવા દોષથી વિઘ્ન કરે છે, તેઓ કરોડો વર્ષ નરક ભોગવીને ગામના ડુંગર બને છે.
આસનં ભાજનં દ્રવ્યં ફલં વસ્ત્રાણિ કમ્બલમ્ । પુરાણજ્ઞાય યચ્છન્તિ તે વ્રજન્તિ હરેઃ પદમ્
જે લોકો પુરાણ જાણનારા માટે આસન, વાસણ, ધન, ફળ, વસ્ત્ર કે કાંબળ આપે છે, તેઓ હરિના પદે પહોંચે છે.
પુરાણપુસ્તકસ્યાપિ યે પટ્ટવસનં નવમ્ । પ્રયચ્છન્તિ શુભં સૂત્રં તે નરાઃ સુખભાગિનઃ
જે લોકો પુરાણપુસ્તકને પણ નવું પટ્ટાવસ્ત્ર કે શુભ સૂત્ર આપે છે, તેઓ સુખના ભાગીદાર બને છે.
પુરાણાનાં તુ સર્વેષાં શ્રવણાદ્યત્ફલં લભેત્ । તસ્માચ્છતગુણં પુણ્યં દેવીભાગવતાલ્લભેત્
બધા પુરાણો સાંભળવાથી જે ફળ મળે છે, એથી પણ શતગણું પુણ્ય દેવીભાગવત સાંભળવાથી મળે છે.
યથા સરિત્સુ પ્રવરા ગંગા દેવેષુ શંકરઃ । કાવ્યે રામાયણં યદ્વજ્જ્યોતિષ્મત્સુ યથા રવિઃ
જેમ નદીઓમાં ગંગા શ્રેષ્ઠ છે, દેવોમાં શંકર, કાવ્યમાં રામાયણ અને પ્રકાશમાં સૂર્ય સર્વોત્તમ છે—
આહ્લાદકાનાં ચન્દ્રશ્ચ ધનાનાં ચ યથા યશઃ । ક્ષમાવતાં યથા ભૂમિર્ગામ્ભીર્યે સાગરો યથા
જેમ ચાંદ્રમા આનંદ આપે છે, જેમ યશથી ધન મળે છે, જેમ ધીરજ ધરાવનાર માટે ધરતી અડગ રહે છે, અને જેમ દરિયો ઊંડો છે, એમ જ—
! મંત્રાણાં ચૈવ સાવિત્રી પાપનાશે હરિસ્મૃતિઃ । અષ્ટાદશપુરાણાનાં દેવીભાગવતં તથા
મંત્રોમાં સર્વશ્રેષ્ઠ સાવિત્રી છે; પાપ નાશ માટે હરિનું સ્મરણ સર્વોપરી છે; અને અઢાર પુરાણોમાં દેવિભાગવત પણ એમ જ શ્રેષ્ઠ છે.
યેન કેનાપ્યુપાયેન નવકૃત્વઃ શૃણોતિ ચેત્ । ન શક્યં તત્ફલં વક્તું જીવન્મુક્તઃ સ એવ હ
કોઈ પણ રીતે જો કોઈ નવ વખત આ ગ્રંથ સાંભળે, તો તેનું ફળ વર્ણવી શકાય તેમ નથી; એવો માણસ જીવતો જ મુક્ત બની જાય છે.
ભૂતપ્રેતવિનાશાય રાજ્યલાભાય શત્રુતઃ । પુત્રલાભાય શૃણુયાદ્દેવીભાગવતં દ્વિજાઃ
ભૂત-પ્રેતના વિનાશ માટે, દુશ્મન પાસેથી રાજ્ય મેળવવા માટે અને સંતાન પ્રાપ્ત કરવા માટે, દ્વિજોએ દેવિભાગવત સાંભળવું જોઈએ.
શ્રીમદ્ભાગવતં યસ્તુ પઠેદ્વા શૃણુયાદપિ । શ્લોકાર્દ્ધં શ્લોકપાદં વા સંયાતિ પરમાં ગતિમ્
જે કોઈ શ્રીમદભાગવતનું પઠન કરે છે અથવા સાંભળે છે—even અડધો શ્લોક કે ચોથો ભાગ—even તો પણ, તે પરમ ગતિને પામે છે.
ભગવત્યા સ્વયં દેવ્યા શ્લોકાર્દ્ધેન પ્રકાશિતમ્ । શિષ્યપ્રશિષ્યદ્વારેણ તદેવ વિપુલીકૃતમ્
ભગવતી દેવીએ પોતે અડધો શ્લોક પ્રકાશિત કર્યો હતો; શિષ્યો અને તેમના શિષ્યો દ્વારા એ જ ઉપદેશ વિસ્તૃત થયો છે.
ન ગાયત્ર્યાઃ પરો ધર્મો ન ગાયત્ર્યાઃ પરં તપઃ । ન ગાયત્ર્યાઃ સમો દેવો ન ગાયત્ર્યાઃ પરો મનુઃ
ગાયત્રીથી ઊંચો કોઈ ધર્મ નથી, ગાયત્રીથી મોટું કોઈ તપ નથી, ગાયત્રી જેવો કોઈ દેવ નથી, અને ગાયત્રીથી શ્રેષ્ઠ કોઈ મનુષ્ય નથી.
ગાતારં ત્રાયતે યસ્માદ્ગાયત્રી તેન સોચ્યતે । સાઽત્ર ભાગવતે દેવી સરહસ્યા પ્રતિષ્ઠિતા
જેને પઠન કરનારને રક્ષે છે, તેથી તેને ગાયત્રી કહે છે; અહીં ભાગવતમાં એ રહસ્યમયી દેવી સ્થાપિત છે.
અતો ભાગવતસ્યાસ્ય દેવ્યાઃ પ્રીતિકરસ્ય ચ । મહાંત્યપિ પુરાણાનિ કલાં નાર્હંતિ ષોડશીમ્
આ ભાગવત, જે દેવીને પ્રસન્ન કરે છે, તેની સામે મોટા મોટા પુરાણો પણ સોળમું ભાગ પણ નથી.
શ્રીમદ્ભાગવતં પુરાણમમલં યદ્બ્રાહ્મણાનાં ધનં ધર્મો ધર્મસુતેન યત્ર ગદિતો નારાયણેનામલઃ । ગાયત્ર્યાશ્ચ રહસ્યમત્ર ચ મણિદ્વીપશ્ચ સંવર્ણિતઃ શ્રીદેવ્યા હિમભૂભૃતે ભગવતી ગીતા ચ ગીતા સ્વયમ્
શ્રીમદભાગવત પુરાણ, શુદ્ધ અને નિર્મળ, બ્રાહ્મણોનું ખજાનો છે; જેમાં નારાયણે પવિત્ર ધર્મ કહ્યું છે, ગાયત્રીનું રહસ્ય અહીં છે, અને મણિદ્વીપનું વર્ણન છે; દેવી પોતે હિમાલયને ગીત ગાય છે.
તસ્માન્નાસ્ય પુરાણસ્ય લોકેઽન્યત્સદૃશં પરમ્ । અતઃ સદૈવ સંસેવ્યં દેવીભાગવતં દ્વિજાઃ
આથી, દુનિયામાં આ પુરાણ જેવું કે એથી શ્રેષ્ઠ બીજું કંઈ નથી; તેથી, દ્વિજોએ દેવિભાગવત હંમેશા સેવવું જોઈએ.
યસ્યાઃ પ્રભાવમખિલં ન હિ વેદ ધાતા નો વા હરિર્ન ગિરિશો ન હિ ચાપ્યનન્તઃ । અંશાંશકા અપિ ચ તે કિમુતાન્યદેવાસ્તસ્યૈ નમોઽસ્તુ સતતં જગદમ્બિકાયૈ
જેની સમગ્ર શક્તિ બ્રહ્મા, હરિ, ગિરિશ કે અનંત પણ જાણતા નથી—even તેમના અંશો પણ સમજતા નથી—તો બીજાં દેવતાઓની તો વાત જ શું? એ જગદંબાને હું સતત વંદન કરું છું.
યત્પાદપંકજરજઃ સમવાપ્ય વિશ્વં બ્રહ્મા સૃજત્યનુદિનં ચ બિભર્તિ વિષ્ણુઃ । રુદ્રશ્ચ સંહરતિ નેતરથા સમર્થાસ્તસ્યૈ નમોઽસ્તુ સતતં જગદમ્બિકાયૈ
જેના કમળ જેવા પગલાંની ધૂળી પ્રાપ્ત કરીને બ્રહ્મા રોજ જગતની રચના કરે છે, વિષ્ણુ તેનું પાલન કરે છે અને રુદ્ર તેનું સંહાર કરે છે; બીજું કોઈ એ શક્તિ ધરાવતું નથી. એ જગદંબાને હું સતત વંદન કરું છું.
સુધાકૂપારાંતસ્ત્રિદશતરુવાટી વિલસિતે મણિદ્વીપે ચિન્તામણિમયગૃહે ચિત્રરુચિરે । વિરાજન્તીમમ્બાં પરશિવહૃદિ સ્મેરવદનાં નરો ધ્યાત્વા ભોગં ભજતિ ખલુ મોક્ષં ચ લભતે
મણિદ્વીપમાં, અમૃતના કૂવા અને દેવ વૃક્ષોની બારીથી શોભાયમાન, ચિત્તાકર્ષક ચિંતામણિના ઘરમા, પરમ સુંદરતા સાથે, પરમ શિવના હૃદયમાં સ્મિત કરતી મા પ્રકાશે છે; જે મનુષ્ય એમની ધ્યાન કરે છે, તેને ભોગ અને મોક્ષ બંને મળે છે.
બ્રહ્મેશાચ્યુતશક્રાદ્યૈર્મહર્ષિભિરુપાસિતા। જગતઃ શ્રેયસે સાઽસ્તુ મણિદ્વીપાધિદેવતા
બ્રહ્મા, ઈશ, અચ્યૂત, ઇન્દ્ર અને મહર્ષિઓ દ્વારા પૂજાયેલી, એ મણિદ્વીપની અધિષ્ઠાત્રી દેવી જગતનું કલ્યાણ કરે.
ૐ સર્વચૈતન્યરૂપાં તાં આદ્યાં વિદ્યાં ચ ધીમહિ । બુદ્ધિં યા નઃ પ્રચોદયાત્
ૐ. જે સર્વ ચૈતન્ય સ્વરૂપ અને પ્રાચીન વિદ્યા છે, એનું ધ્યાન કરીએ; જે અમારા બુદ્ધિને પ્રેરણા આપે.
શૌનક ઉવાચ - સૂત સૂત મહાભાગ ધન્યોઽસિ પુરુષર્ષભ । યદધીતાસ્ત્વયા સમ્યક્ પુરાણસંહિતાઃ શુભાઃ
શૌનક બોલ્યા: સૂતજી, સૂતજી, તમે મહાભાગ્યશાળી છો, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ છો; કેમ કે તમે શુભ પુરાણ સંહિતાઓ સંપૂર્ણ રીતે અભ્યાસ કરી છે.
અષ્ટાદશ પુરાણાનિ કૃષ્ણેન મુનિનાનઘ । કથિતાનિ સુદિવ્યાનિ પઠિતાનિ ત્વયાનઘ
અઢાર પુરાણો પવિત્ર કૃષ્ણ મુનિએ કહ્યા છે; અને તમે, પાપરહિત, એ સર્વ દિવ્ય પુરાણોનું પઠન અને પાઠન કર્યું છે.
પઞ્ચલક્ષણયુક્તાનિ સરહસ્યાનિ માનદ । ત્વયા જ્ઞાતાનિ સર્વાણિ વ્યાસાત્સત્યવતીસુતાત્
માન આપનાર, તું વ્યાસજી, સત્યવતીના પુત્ર પાસેથી પાંચ લક્ષણો અને રહસ્યોથી ભરપૂર બધા પુરાણો શીખી લીધાં છે.
અસ્માકં પુણ્યયોગેન પ્રાપ્તસ્ત્વં ક્ષેત્રમુત્તમમ્ । દિવ્યં વિશ્વસનં પુણ્યં કલિદોષવિવર્જિતમ્
અમારા સારા કર્મોના ફળે, તું આ ઉત્તમ અને પવિત્ર, દિવ્ય, વિશ્વાસપાત્ર અને કળિયુગના દોષથી રહિત સ્થળે આવ્યો છે.