દેવીભાગવતપુરાણમ્

યે દુર્હૃદઃ પાપરતા વિમૂઢા મિત્રદ્રુહો વેદવિનિંદકાશ્ચ । હિંસારતા નાસ્તિકમાર્ગસક્તા નવાહયજ્ઞેન પુનંતિ તે કલૌ

જે લોકો દુષ્ટ હૃદયવાળા, પાપમાં રત, મૂર્ખ, મિત્રદ્રોહી, વેદની નિંદા કરનારા, હિંસામાં અને નાસ્તિકતામાં આસક્ત હોય, તેઓ પણ કળિયુગમાં નવાહ યજ્ઞથી શુદ્ધ થાય છે.

પરસ્વદારાહણેતિઽલુબ્ધા યે વૈ નરાઃ કલ્મષભારભાજઃ । ગોદેવતા બ્રાહ્મણભક્તિહીના નવાહજ્ઞેન ભવન્તિ શુદ્ધાઃ

જે પુરુષો પરસ્ત્રી અને પરધન પર લોભ રાખે છે, પાપના ભારથી દબાયેલા છે, ગાય, દેવતા અને બ્રાહ્મણ પ્રત્યે ભક્તિથી વિહિન છે, તેઓ નવાહ યજ્ઞથી શુદ્ધ થાય છે.

તપોભિરુગ્રૈર્વ્રતતીર્થસેવનૈર્દાનૈરનેકૈર્નિયમૈર્મખૈશ્ચ । હુતૈર્જપૈર્યચ્ચ ફલેન લભ્યતે નવાહયજ્ઞેન તદાપ્યતે નૃણામ્

કઠિન તપ, વ્રત, તીર્થસેવન, અનેક દાન, નિયમો, યજ્ઞ, હવન અને જપથી જે ફળ મળે છે, એ ફળ મનુષ્યને નવાહ યજ્ઞથી પણ મળે છે.

તથા ન ગઙ્ગા ન ગયા ન કાશી ન નૈમિષં નો મથુરા ન પુષ્કરમ્ । પુનાતિ સદ્યો બદરીવનં નો યથા હિ દેવીમખ એષ વિપ્રાઃ

ગંગા, ગયા, કાશી, નૈમિષ, મથુરા, પુષ્કર કે બદરીવન પણ, જેમ દેવીના આ યજ્ઞથી તરત શુદ્ધિ મળે છે, એમ નથી, હે બ્રાહ્મણો.

અતો ભાગવતં દેવ્યાઃ પુરાણં પરતઃ પરમ્ । ધર્માર્થકામમોક્ષાણામુત્તમં સાધનં મતમ્

આથી, દેવીનું ભાગવત પુરાણ ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષ માટે સર્વોત્તમ અને શ્રેષ્ઠ સાધન માનવામાં આવે છે.

આશ્વિનસ્ય સિતે પક્ષે કન્યારાશિગતે રવૌ । મહાષ્ટમ્યાં સમભ્યર્ચ્ય હૈકસિંહાસનસ્થિતમ્

આશ્વિન મહિનાના શુક્લ પક્ષે, જ્યારે સૂર્ય કન્યા રાશિમાં પ્રવેશ કરે છે, ત્યારે મહા અષ્ટમીના દિવસે સિંહાસન પર બિરાજમાન દેવીની ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરવી.

દેવીપ્રીતિપદં ભક્ત્યા શ્રીભાગવતપુસ્તકમ્ । દદ્યાદ્વિપ્રાય યોગ્યાય સ દેવ્યાઃ પદવીં લભેત્

દેવીને પ્રસન્ન કરવા માટે, શ્રદ્ધાથી શ્રીભાગવત ગ્રંથ યોગ્ય બ્રાહ્મણને આપવો, એથી દેવીનો માર્ગ પ્રાપ્ત થાય છે.

દેવી ભાગવતસ્યાપિ શ્લોકં શ્લોકાર્દ્ધમેવ વા । ભક્ત્યા યશ્ચ પઠેન્નિત્યં સ દેવ્યાઃ પ્રીતિભાગ્ભવેત્ ॥ ઉપસર્ગભવં ઘોરં મહામારીસમુદ્ભવમ્ । ઉત્પાતાનખિલાંશ્ચાપિ હંતિ શ્રવણમાત્રતઃ

જે ભક્તિપૂર્વક રોજ દેવીભાગવતનો એક શ્લોક કે અર્ધો શ્લોક પણ વાંચે છે, તે દેવીને પ્રિય બને છે; અને માત્ર સાંભળવાથી જ ભયાનક આપત્તિઓ, મહામારી અને બધા દુઃખો દૂર થાય છે.

બાલગ્રહકૃતં યચ્ચ ભૂતપ્રેતકૃતં ભયમ્ । દેવીભાગવતસ્યાસ્ય શ્રવણાદ્યાતિ દૂરતઃ

બાળગ્રહો, ભૂતપ્રેત વગેરેના ભય પણ, દેવીભાગવત સાંભળવાથી દૂર થઈ જાય છે.

યસ્તુ ભાગવતં દેવ્યાઃ પઠેદ્ભક્ત્યા શૃણોતિ વા । ધર્મમર્થં ચ કામં ચ મોક્ષં ચ લભતે નરઃ

જે કોઈ ભક્તિપૂર્વક દેવીનું ભાગવત વાંચે કે સાંભળે, તેને ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષ — ચારેય ફળ મળે છે.

શ્રવણાદ્વસુદેવોઽસ્ય પ્રસેનાન્વેષણે ગતમ્ । ચિરાયિતં પ્રિયં પુત્રં કૃષ્ણં લબ્ધ્વા મુમોદ હ

દેવીભાગવત સાંભળવાથી, પ્રસેનાની શોધમાં ગયેલા વસુદેવજીને, લાંબા સમયથી ગુમ થયેલા પોતાના પ્રિય પુત્ર શ્રીકૃષ્ણ મળી આવ્યા અને તેઓ ખૂબ આનંદિત થયા.

ય એતાં શૃણુયાદ્ભક્ત્યા શ્રીમદ્ભાગવતીં કથામ્ । ભુક્તિં મુક્તિં સ લભતે ભક્ત્યા યશ્ચ પઠેદિમામ્ ॥ અપુત્રો લભતે પુત્રં દરિદ્રો ધનવાન્ભવેત્ । રોગી રોગાત્પ્રમુચ્યેત શ્રુત્વા ભાગવતામૃતમ્

જે ભક્તિથી શ્રીમદભાગવતીની કથા સાંભળે કે વાંચે, તેને ભોગ અને મોક્ષ બંને મળે છે; જે પાસે સંતાન નથી તેને સંતાન મળે છે, ગરીબને ધન મળે છે, અને બીમાર વ્યક્તિ પણ ભાગવતામૃત સાંભળવાથી રોગમુક્ત થાય છે.

વંધ્યા વા કાકવંધ્યા વા મૃતવત્સા ચ યાઙ્ગના । દેવીભાગવતં શ્રુત્વા લભેત્પુત્રં ચિરાયુષમ્

જે સ્ત્રી વંધ્યા હોય, કે માત્ર દીકરીઓ હોય, કે પુત્ર ગુમાવેલો હોય, તે દેવીભાગવત સાંભળવાથી દીર્ઘાયુ પુત્ર પ્રાપ્ત કરે છે.

પૂજિતં યદ્ગૃહે નિત્યં શ્રીભાગવતપુસ્તકમ્ । તદ્ગૃહં તીર્થંભૂતં હિ વસતાં પાપનાશકમ્

જે ઘરમાં રોજ શ્રીભાગવત ગ્રંથની પૂજા થાય છે, એ ઘર તીર્થ સમાન બને છે અને ત્યાં રહેતાં લોકોના પાપો નાશ પામે છે.

અષ્ટમ્યાં વા ચતુર્દશ્યાં નવમ્યાં ભક્તિસંયુતઃ । યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ સ સિદ્ધિં લભતે પરામ્

અષ્ટમી, ચતુર્દશી કે નવમીના દિવસે, જે ભક્તિપૂર્વક વાંચે કે સાંભળે, તે સર્વોત્તમ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે.

પઠન્દ્વિજો વેદવિદગ્રણીર્ભવેદ્વાહુપ્રજાતો ધરણીપતિઃ સ્યાત્ । વૈશ્યઃ પઠન્વિત્તસમૃદ્ધિમેતિ શૂદ્રોઽપિ શૃણ્વન્સ્વકૃતોત્તમઃ સ્યાત્

જે બ્રાહ્મણ ભાગવતનું પાઠ કરે છે, તે વેદજ્ઞોમાં શ્રેષ્ઠ બને છે; ક્ષત્રિય રાજા બને છે; વૈશ્ય પાઠ કરે તો ધનવાન બને છે; અને શૂદ્ર સાંભળે તો પોતાના કર્મોમાં શ્રેષ્ઠ બને છે.

અથ દ્વિતીયોઽધ્યાયઃ ઋષય ઊચુઃ। વસુદેવો મહાભાગઃ કથં પુત્રમવાપ્તવાન્ । પ્રસેનઃ કુત્ર કૃષ્ણેન ભ્રમતાઽન્વેષિતઃ કથમ્

હવે બીજું અધ્યાય શરૂ થાય છે. ઋષિઓએ પૂછ્યું: મહાભાગ્યશાળી વસુદેવને પુત્ર કેવી રીતે મળ્યો? પ્રસેન અને શ્રીકૃષ્ણ ક્યાં ગયા હતા અને કેવી રીતે શોધાયા?

વિધિના કેન કસ્માચ્ચ દેવીભાગવતં શ્રુતમ્ । વસુદેવેન સુમતે વદ સૂત કથામિમામ્

વસુદેવે કયા ઉપાયથી અને કયા હેતુથી દેવીભાગવત સાંભળ્યું? હે વિદ્વાન સૂતજી, કૃપા કરીને અમને આ કથા કહો.

સૂત ઉવાચ। સત્રાજિદ્ભોજવંશીયો દ્વારવત્યાં સુખં વસન્ । સૂર્યસ્યારાધને યુક્તો ભક્તશ્ચ પરમઃ સખા

સૂતજી બોલ્યા: સત્રાજિત, જે ભોજ વંશનો હતો, દ્વારકામાં સુખથી રહેતો અને સૂર્યદેવની ઉપાસનામાં તત્પર તથા પરમ ભક્ત અને મિત્ર હતો.

અથ કાલેન કિયતા પ્રસન્નઃ સવિતાઽભવત્ । સ્વલોકં દર્શયામાસ તદ્ભક્ત્યા પ્રણયેન ચ

થોડા સમય પછી, તેની ભક્તિ અને પ્રેમથી પ્રસન્ન થઈ, સૂર્યદેવે તેને પોતાનું લોક દર્શાવ્યું.

તસ્મૈ પ્રતીતસ્ય ભગવાન્સ્યમંતકમણિં દદૌ । સ તં બિભ્રન્મણિં કણ્ઠે દ્વારકામાજગામ હ

પ્રસન્ન થયેલા ભગવાને તેને સ્યામંતક મણિ આપ્યો; તે મણિ ગળામાં પહેરીને, સત્રાજિત દ્વારકામાં આવ્યો.

દૃષ્ટ્વા તં તેજસા ભ્રાન્તા મત્વાદિત્યં પુરૌકસઃ । કૃષ્ણમૂચૂઃ સમભ્યેત્ય સુધર્માયામવસ્થિતમ્

તેને જોઈને, શહેરના લોકો તેના તેજથી ચકિત થઈ ગયા અને તેને સૂર્યદેવ સમજી, સુધર્મા સભામાં બેઠેલા શ્રીકૃષ્ણ પાસે ગયા.

એષ આયાતિ સવિતા દિદૃક્ષુસ્ત્વાં જગત્પતે । શ્રુત્વા કૃષ્ણસ્તુ તદ્વાચં પ્રહસ્યોવાચ સંસદિ

તેઓએ કહ્યું: 'સૂર્યદેવ તમને મળવા આવી રહ્યા છે, હે જગતના સ્વામી.' આ વાત સાંભળીને, શ્રીકૃષ્ણે સભામાં હસતાં હસતાં ઉત્તર આપ્યો.

સવિતા નૈષ ભો બાલાઃ સત્રાજિન્મણિના જ્વલન્ । સ્યમન્તકેન ચાયાતિ ભાસ્વદ્દત્તેન ભાસ્વતા

બાળકો, આ સૂર્યની કિરણો નથી, પણ સત્રાજિત પોતે છે, જે ભાસ્વત દેવતાએ આપેલો શ્યામંતક મણિ પહેરીને તેજ સાથે આવી રહ્યો છે.

અથ વિપ્રાન્સમાહૂય સ્વસ્તિવાચનપૂર્વકમ્ । પ્રાવેશયત્સમભ્યર્ચ્ય સત્રાજિત્સ્વગૃહે મણિમ્

પછી સત્રાજિતે શુભ મંત્રોચ્ચાર સાથે બ્રાહ્મણોને બોલાવ્યા, તેમને આદરપૂર્વક આવકાર્યા અને પછી મણિ પોતાના ઘરમાં લઈ ગયો.

ન તત્ર મારી દુર્ભિક્ષં નોપસર્ગભયં ક્વચિત્ । યત્રાસ્તે સ મણિર્નિત્યમષ્ટભાર સુવર્ણદઃ

જે ઘરમાં એ મણિ રહે છે, ત્યાં ક્યારેય રોગ, દુર્ભિક્ષ કે કોઈ દુઃખદ ઘટના થતી નથી; એ મણિ રોજ આઠ માપ સોનુ ઉત્પન્ન કરે છે.

અથ સત્રાજિતો ભ્રાતા પ્રસેનો નામ કર્હિચિત્ । કણ્ઠે બદ્ધ્વા મણિં સદ્યો હયમારુહ્ય સૈંધવમ્

એક વખત સત્રાજિતનો ભાઈ પ્રસેન નામનો, એ મણિ ગળામાં પહેરીને તરત જ પોતાના સિંધુ ઘોડા પર ચડીને નીકળી પડ્યો.

મૃગયાર્થં વનં યાતસ્તમદ્રાક્ષીન્મૃગાધિપઃ । પ્રસેનં સહયં હત્વા સિંહો જગ્રાહ તં મણિમ્

પ્રસેન શિકાર માટે જંગલમાં ગયો ત્યારે, સિંહે તેને જોઈને, પ્રસેન અને તેના ઘોડાને મારી નાખ્યા અને મણિ લઈ ગયો.

જામ્બવાનૃક્ષરાજોઽથ દૃષ્ટ્વા મણિધરં હરિમ્ । હત્વા ચ તં બિલદ્વારિ મણિં જગ્રાહ વીર્યવાન્

પછી રીંછોના રાજા જાંબવાને, મણિ ધરાવતો સિંહ જોઈને, ગુફાના દ્વારે સિંહને મારી નાખ્યો અને પોતે મણિ લઈ લીધો.