વિસિષ્મિયે તદા વિષ્ણુર્દૃષ્ટ્વા તત્પુરમુત્તમમ્ । સદનાગ્રે યયૌ તાવદ્ધરિઃ કમલલોચનઃ
પછી વિષ્ણુએ તે ઉત્તમ નગર જોઈને આશ્ચર્ય અનુભવ્યું; કમળની આંખવાળા હરિ મહેલના દ્વાર પર ગયા.
અતસીકુસુમાભાસઃ પીતવાસાશ્ચતુર્ભુજઃ । દ્વિજરાજાધિરૂઢશ્ચ દિવ્યાભરણભૂષિતઃ
તેઓ અટસીના ફૂલ જેવી કાંતિવાળા, પીળા વસ્ત્ર ધારણ કરેલા, ચાર હાથવાળા, ગરુડ પર બેઠેલા અને દિવ્ય આભૂષણોથી શોભતા હતા.
વીજ્યમાનસ્તદા લક્ષ્મ્યા કામિન્યા ચામરૈઃ શુભૈઃ । તં વીક્ષ્ય વિસ્મિતાઃ સર્વે વયં વિષ્ણું સનાતનમ્
તે સમયે લક્ષ્મી, રૂપવતી, શુભ ચામરાથી તેમને પંખા કરી રહી હતી; એ શાશ્વત વિષ્ણુને જોઈને અમે બધા આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા.
પરસ્પરં નિરીક્ષન્તઃ સ્થિતાસ્તસ્મિન્ વરાસને । તતશ્ચચાલ તરસા વિમાનં વાતરંહસા
અમે એકબીજાને નિહાળી રહ્યા હતા અને એ ઉત્તમ આસન પર ઊભા રહ્યા; ત્યારબાદ, અચાનક, વિમાન પવનની ઝડપે આગળ વધ્યું.
સુધાસમુદ્રઃ સમ્પ્રાપ્તૌ મિષ્ટવારિમહોર્મિમાન્ । યાદોગણસમાકીર્ણશ્ચલદ્વીચિવિરાજિતઃ
અમે અમૃતના દરિયા પર પહોંચ્યા, જે મીઠા પાણી અને વિશાળ તરંગોથી ભરેલો હતો, અનેક જળચરોથી ભરપૂર અને લહેરોથી શોભતો હતો.
મન્દારપારિજાતાદ્યૈઃ પાદપૈરતિશોભિતઃ । નાનાસ્તરણસંયુક્તો નાનાચિત્રવિચિત્રિતઃ
તે સ્થળ મન્દાર, પારિજાત અને અન્ય વૃક્ષોથી ખૂબ સુંદર હતું, વિવિધ આસનો અને અનેક મનોહર શોભાથી સજ્જ હતું.
મુક્તાદામપરિક્લિષ્ટો નાનાદામવિરાજિતઃ । અશોકબકુલાખ્યૈશ્ચ વૃક્ષૈઃ કુરુબકાદિભિઃ
મુક્તાની માળા અને色色ની ફૂલોની વણાટથી શોભાયમાન, અશોક, બકુલ, કુરુબક અને બીજા વૃક્ષોથી સજ્જ તે સ્થળ હતું.
સંવૃતઃ સર્વતઃ સૌમ્યૈઃ કેતકીચમ્પકૈર્વૃતઃ । કોકિલારાવસઙ્ઘુષ્ટો દિવ્યગન્ધસમન્વિતઃ
ચારેય બાજુએ કોમળ કેતકી અને ચંપકના વૃક્ષો, કોયલના મીઠા રવ અને દિવ્ય સુગંધથી ભરેલું હતું.
દ્વિરેફાતિરણત્કારૈરઞ્જિતઃ પરમાદ્ભુતઃ । તસ્મિન્દ્વીપે શિવાકારઃ પર્યઙ્કઃ સુમનોહરઃ
મધમાખીઓના ગુંજનથી મોહક અને અદ્ભુત લાગતું, એ દ્વીપમાં શિવજીના આકારનું સુંદર પાટલ હતું.
રત્નાલિખચિતોઽત્યર્થં નાનારત્નવિરાજિતઃ । દૃષ્ટોઽસ્માભિર્વિમાનસ્થૈર્દૂરતઃ પરિમણ્ડિતઃ
રત્નોથી સુંદર રીતે જડેલું અને色色ના કિંમતી રત્નોથી શોભાયમાન, અમે તેને દૂરથી વિમાનોમાંથી જોઈ શક્યા, તે ખૂબ જ ભવ્ય લાગતું હતું.
નાનાસ્તરણસંછન્ન ઇન્દ્રચાપસમન્વિતઃ । પર્યઙ્કપ્રવરે તસ્મિન્નુપવિષ્ટા વરાઙ્ગના
色色ના નરમ પથારોથી ઢંકાયેલું અને ઇન્દ્રધનુષ જેવી કિરણોથી શોભતું, એ ઉત્તમ પાટલ પર એક અતિ સુંદર સ્ત્રી બેઠી હતી.
રક્તમાલ્યામ્બરધરા રક્તગન્ધાનુલેપના । સુરક્તનયના કાન્તા વિદ્યુત્કોટિસમપ્રભા
તે લાલ ફૂલોની માળા અને લાલ વસ્ત્ર પહેરેલી, લાલ સુગંધથી અંકિત, લાલ આંખોવાળી, સુંદર અને વીજળી જેવી તેજસ્વી હતી.
સુચારુવદના રક્તદન્તચ્છદવિરાજિતા । રમાકોટ્યધિકા કાન્ત્યા સૂર્યબિમ્બનિભાખિલા
સુંદર ચહેરાવાળી, લાલ હોઠ અને દાંતથી શોભાયમાન, તે તેજમાં લાખો લક્ષ્મીથી પણ વધારે અને આખું રૂપ સૂર્યમંડળ જેવું હતું.
વરપાશાઙ્કુશાભીષ્ટધરા શ્રીભુવનેશ્વરી । અદૃષ્ટપૂર્વા દૃષ્ટા સા સુન્દરી સ્મિતભૂષણા
પાશ, અંકુશ અને ઇચ્છિત વરદાનો ધારણ કરનારી, શ્રી ભુવનેશ્વરી, પહેલાં ક્યારેય ન જોઈ હોય તેવી, મૃદુ સ્મિતથી શોભાયમાન અને અતિ સુંદર હતી.
હ્રીઙ્કારજપનિષ્ઠૈસ્તુ પક્ષિવૃન્દૈર્નિષેવિતા । અરુણા કરુણામૂર્તિઃ કુમારી નવયૌવના
હ્રીં મંત્રના જપમાં તત્પર પંખીઓથી ઘેરાયેલી, લાલાવર્ણ, દયાની મૂર્તિ અને યુવાનીમાં કુમારી હતી.
સર્વશૃઙ્ગારવેષાઢ્યા મન્દસ્મિતમુખામ્બુજા । ઉદ્યત્પીનકુચદ્વન્દ્વનિર્જિતામ્ભોજકુડ્મલા
સૌંદર્યના સર્વે આભૂષણોથી ભરપૂર, મૃદુ સ્મિતવાળું કમળ જેવું ચહેરું અને ઊંચા, ગોળ સ્તનોથી કમળની કળી પણ હારી જાય એવી હતી.
નાનામણિગણાકીર્ણભૂષણૈરુપશોભિતા । કનકાઙ્ગદકેયૂરકિરીટપરિશોભિતા
色色ના મણિથી શોભાયમાન આભૂષણો પહેરેલા, સોનાના કડાં, કયૂર અને મુગટથી શોભિત હતી.
કનકચ્છ્રીચક્રતાટઙ્કવિટઙ્કવદનામ્બુજા । હૃલ્લેખા ભુવનેશીતિ નામજાપપરાયણૈઃ
સોનાના શ્રીચક્ર આકારના કાનના કુંડળોથી શોભતું કમળ જેવું ચહેરું, હૃલ્લેખા ભુવનેશી નામે જાણીતી, પોતાના નામના જપમાં તત્પર હતી.
સખીવૃન્દૈઃ સ્તુતા નિત્યં ભુવનેશી મહેશ્વરી । હૃલ્લેખાદ્યાભિરમરકન્યાભિઃ પરિવેષ્ટિતા
સખીગણ દ્વારા હંમેશા સ્તુતિ પામતી, ભુવનેશી મહાદેવી, હૃલ્લેખા વગેરે અમર કન્યાઓથી ઘેરાયેલી હતી.
અનઙ્ગકુસુમાદ્યાભિર્દેવીભિઃ પરિવેષ્ટિતા । દેવી ષટ્કોણમધ્યસ્થા યન્ત્રરાજોપરિ સ્થિતા
અનંગકુસુમા જેવી દેવીઓથી ઘેરાયેલી, તે દેવી છકોણા વચ્ચે, યંત્રરાજા પર બિરાજમાન હતી.
દૃષ્ટ્વા તાં વિસ્મિતાઃ સર્વે વયં તત્ર સ્થિતાઽભવન્ । કેયં કાન્તા ચ કિં નામ ન જાનીમોઽત્ર સંસ્થિતાઃ
અમે બધા તેને જોઈને આશ્ચર્યચકિત થઈ ઊભા રહી ગયા, 'આ સુંદર સ્ત્રી કોણ છે? તેનું નામ શું છે? અહીં ઊભા રહીને અમને ખબર નથી.' એવું વિચારતા હતા.
સહસ્રનયના રામા સહસ્રકરસંયુતા । સહસ્રવદના રમ્યા ભાતિ દૂરાદસંશયમ્
હજારો આંખો, તેજસ્વી, હજારો હાથ અને હજારો સુંદર ચહેરાવાળી, તે દૂરથી પણ નિઃસંદેહ ઝગમગતી દેખાતી હતી.
નાપ્સરા નાપિ ગન્ધર્વી નેયં દેવાઙ્ગના કિલ । ઇતિ સંશયમાપન્નાસ્તત્ર નારદ સંસ્થિતાઃ
'આ ન તો અપ્સરા છે, ન તો ગંધર્વી, ન તો દેવદૂતી છે'—હે નારદ, અમે ત્યાં સંશયમાં ઊભા રહ્યા.
તદાઽસૌ ભગવાન્વિષ્ણુર્દૃષ્ટ્વા તાં ચારુહાસિનીમ્ । ઉવાચામ્બાં સ્વવિજ્ઞાનાત્કૃત્વા મનસિ નિશ્ચયમ્
ત્યારે ભગવાન વિષ્ણુએ, તેને સુંદર હાસ્યવાળી જોઈ, મનમાં નિશ્ચય કરીને પોતાના જ્ઞાનથી માતાને કહ્યું.
એષા ભગવતી દેવી સર્વેષાં કારણં હિ નઃ । મહાવિદ્યા મહામાયા પૂર્ણા પ્રકૃતિરવ્યયા
આ ભગવતી દેવી આપણા બધાના સર્વ કારણ છે; એ મહાવિદ્યા, મહામાયા, પૂર્ણ અને અવિનાશી મૂળ પ્રકૃતિ છે.
દુર્જ્ઞેયાઽલ્પધિયાં દેવી યોગગમ્યા દુરાશયા । ઇચ્છા પરાત્મનઃ કામં નિત્યાનિત્યસ્વરૂપિણી
દેવી નાના બુદ્ધિવાળાઓ માટે સમજવામાં અઘરી છે, યોગ દ્વારા પામાય છે, પણ સહેલાઈથી મળતી નથી; એ પરમાત્માની ઇચ્છા છે, અને સદા-અનિત્ય સ્વરૂપ ધરાવે છે.
દુરારાધ્યાઽલ્પભાગ્યૈશ્ચ દેવી વિશ્વેશ્વરી શિવા । વેદગર્ભા વિશાલાક્ષી સર્વેષામાદિરીશ્વરી
દેવી, વિશ્વની ઈશ્વરી અને કલ્યાણકારી, ઓછા ભાગ્યવાળાઓ માટે પામવામાં અઘરી છે; એના અંદર વેદો વસે છે, વિશાળ આંખો ધરાવે છે અને સર્વની મૂળ સ્વામિની છે.
એષા સંહૃત્ય સકલં વિશ્વં ક્રીડતિ સંક્ષયે । લિઙ્ગાનિ સર્વજીવાનાં સ્વશરીરે નિવેશ્ય ચ
આ દેવી આખું વિશ્વ સંહારીને, તેની લયમાં રમે છે; બધા જીવોના લક્ષણો પોતાના શરીરમાં સ્થિર કરે છે.
સર્વબીજમયી હ્યેષા રાજતે સામ્પ્રતં સુરૌ । વિભૂતયઃ સ્થિતાઃ પાર્શ્વે પશ્યતાં કોટિશઃ ક્રમાત્
આ દેવી સર્વ બીજથી બનેલી છે અને હવે તેજથી ચમકે છે, દેવો; એના બાજુએ અનગણિત શક્તિઓ શ્રેણીવાર દેખાય છે.
દિવ્યાભરણભૂષાઢ્યા દિવ્યગન્ધાનુલેપનાઃ । પરિચર્યાપરાઃ સર્વાઃ પશ્યતાં બ્રહ્મશઙ્કરૌ
દિવ્ય આભૂષણોથી શોભાયમાન અને સ્વર્ગીય સુગંધોથી સુગંધિત, સર્વે એની સેવા માટે તત્પર છે, બ્રહ્મા અને શંકર એ બધું જોઈ રહ્યા છે.