નિવેદયધ્વં રાજાનં દર્શનાર્થાગતાન્મુનીન્ । કૃત્વાભિષેકાન્યાસ્યામો દત્ત્વા મિષ્ટફલાનિચ
'રાજાને જાણ કરો કે મુનિઓ દર્શન માટે આવ્યા છે. અમે આશીર્વાદ આપીને અને મીઠાં ફળ આપી, પછી અહીંથી જઈશું.'
ભારતાનાં કુલે વાપિ ન દૃષ્ટા દ્વારરક્ષકાઃ । ન શ્રુતં તાપસાનાં તુ રાજ્ઞોઽસન્દર્શનં કિલ
'ભારત વંશમાં ક્યારેય દ્વારરક્ષક જોવા મળ્યા નથી અને તપસ્વીઓને રાજાના દર્શનથી રોકવામાં આવ્યા હોય એવું ક્યારેય સાંભળ્યું નથી.'
આરોહામો વયં તત્ર યત્ર રાજા પરીક્ષિતઃ । આશીર્ભિર્વર્ધયિત્વૈનં દત્તાજ્ઞાઃ પ્રવ્રજામહે
'અમે ત્યાં જઈશું જ્યાં રાજા પરિક્ષિત છે, તેમને આશીર્વાદ આપી અને તેમની પરવાનગી લઈને પાછા જઈશું.'
સૂત ઉવાચ ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તેષાં તાપસાનાં તુ રક્ષકાઃ । પ્રત્યૂચુસ્તાન્ દ્વિજાન્મત્વા નિદેશં ભૂપતેર્યથા
સૂતે કહ્યું: તપસ્વીઓના આ શબ્દો સાંભળી, રક્ષકોએ તેમને બ્રાહ્મણ માનીને રાજાના આદેશ મુજબ જવાબ આપ્યો.
નાદ્ય વો દર્શનં વિપ્રા રાજ્ઞઃ સ્યાદિતિ નો મતિઃ । શ્વઃ સર્વતાપસૈરત્ર ત્વાગન્તવ્યં નૃપાલયે
'આજે, બ્રાહ્મણો, તમને રાજાના દર્શન મળશે નહીં—આમ અમારો નિર્ણય છે. આવતીકાલે બધા તપસ્વીઓ અહીં રાજમહેલમાં આવી શકો છો.'
અનારોહસ્તુ પ્રાસાદો વિપ્રાણાં મુનિસત્તમાઃ । વિપ્રશાપભયાદ્રાજ્ઞા વિહિતોઽસ્તિ ન સંશયઃ
'મહાન મુનિઓ, બ્રાહ્મણો માટે મહેલ પર ચઢવાની મનાઈ છે; રાજાએ બ્રાહ્મણના શાપના ભયથી આ આદેશ આપ્યો છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.'
તદોચુસ્તાનથો વિપ્રાઃ ફલમૂલજલાનિ ચ । વિપ્રાશિષશ્ચ રાજ્ઞેઽથ ગ્રાહયન્તુ સુરક્ષકાઃ
પછી બ્રાહ્મણોએ કહ્યું: 'ફળ, મૂળ અને પાણી લાવો.' અને બ્રાહ્મણોએ રાજાના રક્ષકોને આ બધું રાજાને પહોંચાડવા કહ્યું.
તે ગત્વા નૃપતિં પ્રોચુસ્તાપસાનાગતાઞ્જનાઃ । રાજોવાચાનયધ્વં વૈ ફલમૂલાદિકં ચ યત્
જે લોકો ગયા હતા, તેઓ પાછા આવીને રાજાને જાણ કરી કે તપસ્વીઓ આવી ગયા છે. રાજાએ કહ્યું: 'જે ફળ, મૂળ વગેરે છે, એ બધું અહીં લાવો.'
પૃચ્છધ્વં તાપસાન્કાર્યં પ્રાતરાગમનં પુનઃ । પ્રણામં કથયધ્વં મે નાદ્ય સન્દર્શનં મમ
'તપસ્વીઓનું કામ શું છે અને તેઓ ફરી સવારમાં કેમ આવશે, એ પૂછો. તેમને મારી વંદના કહેજો, કારણ કે આજે હું તેમને મળવાનો નથી.'
તે ગત્વાથ સમાદાય ફલમૂલાદિકં ચ યત્ । રાજ્ઞે સમર્પયામાસુર્બહુમાનપુરઃસરમ્
પછી તેઓ ગયા અને જે ફળ, મૂળ વગેરે હતું તે લઈને, ખૂબ આદરપૂર્વક રાજાને અર્પણ કર્યું.
ગતેષુ તેષુ નાગેષુ વિપ્રવેષાવૃતેષુ ચ । ફલાન્યાદાય રાજાસૌ સચિવાનિદમબ્રવીત્
જ્યારે બ્રાહ્મણવેશમાં આવેલા અને રક્ષકો ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા, ત્યારે રાજાએ ફળો લઈને પોતાના મંત્રીઓને કહ્યું:
સુહૃદો ભક્ષયન્ત્વદ્ય ફલાન્યેતાનિ સર્વશઃ । અદ્મ્યહં ચૈકમેતદ્વૈ ફલં વિપ્રાર્પિતં મહત્
'મારા મિત્રો આજે આ બધાં ફળો ખાય, અને હું પોતે બ્રાહ્મણોએ આપેલું આ મોટું ફળ ખાઈશ.'
ઇત્યુક્ત્વા તત્ફલં દત્ત્વા સુહૃદ્ભ્યશ્ચોત્તરાસુતઃ । કરે કૃત્વા ફલં પક્વં દદાર નૃપતિઃ સ્વયમ્
આ રીતે કહીને ઉત્તરાનો પુત્ર એ ફળો મિત્રો ને આપ્યા અને પક્વ ફળ હાથમાં લઈને રાજાએ પોતે જ તેને ફાડી નાખ્યું.
વિદારિતં ફલં રાજ્ઞા તત્ર કૃમિરભૂદણુઃ । સ કૃષ્ણનયનસ્તામ્રો દૃષ્ટો ભૂપતિના સ્વયમ્
જ્યારે રાજાએ ફળ ફાડ્યું, ત્યારે તેમાં એક નાનકડો કીડો દેખાયો, જે કાળાં આંખો અને લાલચટ્ટો હતો; રાજાએ પોતે જ તેને જોયો.
તં દૃષ્ટ્વા નૃપતિઃ પ્રાહ સચિવાન્વિસ્મિતાનથ । અસ્તમભ્યેતિ સવિતા વિષાદદ્ય ન મે ભયમ્
આ જોઈને રાજાએ આશ્ચર્યચકિત મંત્રીઓને કહ્યું: 'હવે સૂર્ય અસ્ત થઈ રહ્યો છે; આજે મને ઝેરથી કોઈ ડર નથી.'
અઙ્ગીકરોમિ તં શાપં કૃમિકો માં દશત્વયમ્ । એવમુક્ત્વા સ રાજેન્દ્રો ગ્રીવાયાં સંન્યવેશયત્
'હું એ શાપ સ્વીકારું છું—આ કીડો મને દંશ આપે.' આવું કહીને રાજાએ એ કીડાને પોતાની ગળા ઉપર મૂકી દીધો.
અસ્તં યાતે દિવાનાથે ધૃતઃ કણ્ઠેઽથ કીટકઃ । તક્ષકસ્તુ તદા જાતઃ કાલરૂપી ભયાનકઃ
જ્યારે સૂર્ય અસ્ત થયો, ત્યારે એ કીડો રાજાના ગળા પર ચોંટી ગયો; પછી તે ભયાનક અને મૃત્યુરૂપ તક્ષક બની ગયો.
રાજા સંવેષ્ટિતસ્તેન દષ્ટશ્ચાપિ મહીપતિઃ । મન્ત્રિણો વિસ્મયં પ્રાપ્તા રુરુદુર્ભૃશદુઃખિતાઃ
એ સર્પે રાજાને વળી લીધો અને દંશ આપ્યો; મંત્રીઓ આશ્ચર્યમાં પડી ગયા અને ભારે દુઃખથી રડવા લાગ્યા.
ઘોરરૂપમહિં વીક્ષ્ય દુદ્રુવુસ્તે ભયાર્દિતાઃ । ચુક્રુશૂ રક્ષકાઃ સર્વે હાહાકારો મહાનભૂત્
ભયાનક સાપને જોઈને બધા ડરીને ભાગી ગયા; બધા રક્ષકો ચીસો પાડી ઉઠ્યા અને મોટો હોહલાં થયો.
વેષ્ટિતો ભોગિભોગેન વિનષ્ટબહુપૌરુષઃ । નોવાચ નૃપતિઃ કિઞ્ચિન્ન ચચાલોત્તરાસુતઃ
સર્પના ચાપટમાં બંધાઈને અને બળ ગુમાવીને, ઉત્તરાનો પુત્ર રાજા એક શબ્દ પણ બોલ્યો નહીં અને હલ્યો પણ નહીં.
ઉત્થિતાગ્નિશિખા ઘોરા વિષજા તક્ષકાનનાત્ । પ્રજજ્વાલ નૃપં ત્વાશુ ગતપ્રાણં ચકાર હ
તક્ષકના મોઢામાંથી ભયાનક અગ્નિની જ્વાળા નીકળી, અને એ જ્વાળાએ તરત જ રાજાને દહન કરી, તેનો પ્રાણ લઈ લીધો.
હત્વાશુ જીવિતં રાજ્ઞસ્તક્ષકો ગગને ગતઃ । જગદ્દગ્ધં તુ કુર્વાણં દદૃશુસ્તં જના ઇહ
રાજાનો જીવ લઈને તક્ષક આકાશમાં ચડી ગયો; લોકો એણે જાણે આખું જગત જ દહન કરી નાખ્યું હોય એમ જોયું.
સ પપાત ગતપ્રાણો રાજા દગ્ધ ઇવ દ્રુમઃ । ચુકુશુશ્ચ જનાઃ સર્વે મૃતં દૃષ્ટ્વા નરાધિપમ્
રાજા જીવ વિહોણો થઈને, જાણે અગ્નિમાં બળી ગયેલો વૃક્ષ હોય તેમ, જમીન પર પડી ગયો; બધા લોકોએ રાજાને મરેલો જોઈને રડવું શરૂ કર્યું.
સર્પસત્રવર્ણનમ્ સૂત ઉવાચ ગતપ્રાણં તુ રાજાનં બાલં પુત્રં સમીક્ષ્ય ચ । ચક્રુશ્ચ મન્ત્રિણઃ સર્વે પરલોકસ્ય સત્ક્રિયાઃ
સૂતે કહ્યું: રાજા જીવ વિહોણો થયો અને તેનો નાનો પુત્ર orphan રહ્યો, ત્યારે બધા મંત્રીઓએ તેની અંત્યક્રિયા યોગ્ય રીતે કરી.
ગઙ્ગાતીરે દગ્ધદેહં ભસ્મપ્રાયં મહીપતિમ્ । અગુરુભિશ્ચાભિયુક્તાયાં ચિતાયામધ્યરોપયન્
ગંગાના કિનારે, રાજાના દેહને અગ્નિદાહ માટે તૈયાર કરેલી ચિતા પર રાખવામાં આવ્યો, જ્યાં તેનો શરીર લગભગ રાખ જેવો થઈ ગયો હતો અને ચિતામાં અગરુ પણ મૂકવામાં આવ્યું હતું.
દુર્મરણે મૃતસ્યાસ્ય ચકુશ્ચૈવૌર્ધ્વદૈહિકીમ્ । ક્રિયાં પુરોહિતાસ્તસ્ય વેદમન્ત્રૈર્વિધાનતઃ
મૃત્યુ પામેલા રાજાના અંતિમ સંસ્કાર માટે, પુરોહિતોએ યોગ્ય રીતે વેદમંત્રો સાથે વિધિપૂર્વક ક્રિયા કરી.
દદુર્દાનાનિ વિપ્રેભ્યો ગાઃ સુવર્ણં યથોચિતમ્ । અન્નં બહુવિધં તત્ર વસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ
ત્યાં બ્રાહ્મણોને દાનમાં ગાયો, યોગ્ય પ્રમાણે સોનુ, અનેક પ્રકારનું અન્ન અને વિવિધ પ્રકારના વસ્ત્રો આપ્યા.
સુમુહૂર્તે સુતં બાલં પ્રજાનાં પ્રીતિવર્ધનમ્ । સિંહાસને શુભે તત્ર મન્ત્રિણઃ સંન્યવેશયન્
શુભ મુહૂર્તે, પ્રજાને આનંદ આપતો નાનો પુત્ર, મંત્રીઓએ સુંદર સિંહાસન પર બેસાડ્યો.
પૌરા જાનપદા લોકાશ્ચક્રુસ્તં નૃપતિં શિશુમ્ । જનમેજયનામાનં રાજલક્ષણસંયુતમ્
શહેરવાસીઓ, ગામવાળાઓ અને બધાજ લોકોએ રાજલક્ષણોથી યુક્ત બાળક જનમેજયને રાજા તરીકે ઘોષિત કર્યો.
ધાત્રેયી શિક્ષયામાસ રાજચિહ્નાનિ સર્વશઃ । દિને દિને વર્ધમાનઃ સ બભૂવ મહામતિઃ
ધાત્રીએ તેને બધા રાજચિહ્નોની શિક્ષા આપી; તે દિવસે દિવસે વધતો ગયો અને મહાન બુદ્ધિશાળી બન્યો.