આજગામાઽઽશ્રમપદં ફલાન્યાદાય સત્વરઃ
એ ઝડપથી ફળ લઈને આશ્રમમાં આવ્યો.
મૃગયામાસ તેજસ્વી ગહ્વરેષુ વનેષ્વપિ
તે તેજસ્વી વનમાં અને ઘનઘોર જંગલોમાં શિકાર કરવા ગયો.
વારુણિશ્ચાપિ વિજ્ઞાય ધ્યાનેન વસુભિર્હૃતામ્
વારુણે ધ્યાનથી જાણ્યું કે વસુઓએ એ ચીજ લઈ લીધી છે.
તસ્માત્સર્વે જનિષ્યંતિ માનુષેષુ ન સંશયઃ
એટલે બધા માનવોમાં જન્મ લેશે, આમાં કોઈ શંકા નથી.
શ્રુત્વા વિમનસઃ સર્વે પ્રયયુર્દુઃખિતાશ્ચ તે
આ સાંભળી બધા દુઃખી થઈ ગયા અને ઉદાસ મનથી ચાલ્યા ગયા.
પ્રસાદયંતસ્તમૃષિં વસવ શરણં ગતાઃ
વસુઓ એ ઋષિ પાસે ગયા અને તેમને પ્રસન્ન કરવા આશ્રય લીધો.
અનુસંવત્સરં સર્વે શાપમોક્ષમવાપ્સ્યથ
એક વર્ષ પછી તમે બધા શાપમાંથી મુક્તિ પામશો.
તસ્માદ્દ્યૌર્માનુષે દેહે દીર્ઘકાલં વસિષ્યતિ 2.3.
એટલે દ્યૌ માનવ શરીરમાં લાંબા સમય સુધી રહેશે.
ઊચુસ્તાં પ્રણતાઃ સર્વે શપ્તાં ચિંતાતુરાં નદીમ્
શાપગ્રસ્ત અને ચિંતિત થઈ બધા નદીને વંદન કરીને બોલ્યા.
માનુષાણાં ચ જઠરં ચિંતેયં મહતી હિ નઃ
માણસોના ગર્ભમાં જવું એ અમારે માટે મોટી ચિંતા છે.
શંતનુર્નામ રાજર્ષિસ્તસ્ય ભાર્યા ભવાનઘે
હે નિર્દોષે, શાંતનુ નામના રાજર્ષિ છે, તમે તેમની પત્ની બનશો.
એવં શાપવિનિર્મોક્ષો ભવિતા નાત્ર સંશયઃ
આ રીતે શાપમાંથી મુક્તિ મળશે, આમાં કોઈ શંકા નથી.
ગંગાઽપિ નિર્ગતા દેવી ચિંત્યમાના પુનઃ પુનઃ
ગંગા દેવીનું વારંવાર સ્મરણ થતાં એ પણ અવતર્યા.
શંતનુર્નામ રાજર્ષિર્ધર્માત્મા સત્યસંગરઃ
શાંતનુ નામના રાજર્ષિ હતા, જે ધર્મનિષ્ઠ અને સત્યવ્રતી હતા.
તદા ચ સલિલાત્તસ્માન્નિઃસૃતા વરવર્ણિની
ત્યારે એ જળમાંથી એક અતિ સુંદર સ્ત્રી પ્રગટ થઈ.
અંકે સ્થિતાં સ્ત્રિયં ચાહ માપૃષ્ટ્વા કિં વરાનને
એ સ્ત્રીને પોતાની ગોદમાં બેઠેલી જોઈ, રાજાએ પૂછ્યા વિના જ, "હે સુંદર મુખવાળી!" એમ સંબોધન કર્યું.
સા તમાહ વરારોહા યદર્થં રાજસત્તમ
સુંદર કાયાવાળી એ સ્ત્રીએ કહ્યું: "હે શ્રેષ્ઠ રાજા, તમે મને કયા કામ માટે બોલાવ્યા છો?"
તામવોચદથો રાજા રૂપયૌવનશાલિનીમ્ 2.3.
પછી રાજાએ, જે સુંદરતા અને યુવાનીથી તેજસ્વી હતી, તેને કહ્યું.
સ્થિતા દક્ષિણમૂરું મે ત્વમાશ્લિષ્ય ચ ભામિનિ
"હે પ્રિયે, તું મારી જમણી જાંઘને વળીને અહીં બેઠી છે.
સ્નુષા મે ભવ કલ્યાણિ જાતે પુત્રેઽતિવાઞ્છિતે
હે શુભે, જ્યારે મને બહુ ઇચ્છિત પુત્ર જન્મે, ત્યારે તું મારી વહુ બનજે."
તથેત્યુક્તા ગતા સા વૈ કામિની દિવ્ય દર્શના
એ દિવ્ય રૂપાવાળી કામિનીએ 'જેમ તેમ' કહ્યું અને ત્યાંથી ચાલતી થઈ.
તતઃ કાલેન કિયતા જાતે પુત્રે વયસ્વિનિ
થોડા સમય પછી, હે યુવાને, પુત્રનો જન્મ થયો.
વૃત્તાંતં કથયિત્વા તુ પુનરૂચે નિજં સુતમ્
ઘટનાની વાત કહીને, રાજાએ ફરી પોતાના પુત્રને કહ્યું.
કામયાના વરારોહા તા ભજેથા મનોરમામ્
હે સુંદર કાયાવાળી, તું તેને ઇચ્છે છે તો એ મનમોહક સ્ત્રીને અપનાવ.
ધર્મપત્નીં ચ તાં કૃત્વા ભવિતા ત્વં સુખી કિલ એવં સંદિશ્ય તં પુત્રં ભૂપતિઃ પ્રીતમાનસઃ
એ સ્ત્રીને ધર્મપત્ની બનાવીશ તો તું ખરેખર સુખી થશ; આમ કહીને રાજાએ આનંદથી પુત્રને ઉપદેશ આપ્યો.
દત્ત્વા રાજ્યશ્રિયં સર્વાં વનં રાજા વિવેશ હ
પછી રાજાએ આખું રાજ્ય અને વૈભવ આપી, પોતે વનમાં ગયો.
જગામ સ્વર્ગં રાજાઽસૌ દેહં ત્યક્ત્વા સ્વતેજસા
એ રાજાએ પોતાના તેજથી શરીર ત્યજી સ્વર્ગમાં પ્રસ્થાન કર્યું.
પ્રજાં વૈ પાલયામાસ ધર્મદંડો મહીપતિઃ ।। 2.3.
ધર્મની લાકડીથી રાજાએ પ્રજાનું રક્ષણ કર્યું.
દેવવ્રતોત્પતિવર્ણનમ્ સૂત ઉવાચ બભૂવ મૃગયાશીલો નિઘ્નન્વ્યાઘ્રાન્મૃગાન્નૃપઃ
દેવવ્રતના જન્મનું વર્ણન: સૂતજી બોલ્યા— એ રાજાને શિકારનો બહુ શોખ હતો; તે વાઘ અને હરણનો શિકાર કરતો.
સ કદાચિદ્વને ઘોરે ગંગાતીરે ચરન્નૃપઃ
એક વખત એ રાજા ભયાનક વનમાં, ગંગાના કિનારે ફરતો હતો.