વિચારં ચક્રિરે તત્ર વધાર્થં તે સુરદ્રુહામ્ । એતસ્મિન્સમયે તત્ર દૈત્યસેનાસમાવૃતઃ
ત્યાં તેઓ દેવતાઓના દુશ્મનોના વિનાશ માટે ચર્ચા કરવા લાગ્યા. એ સમયે ત્યાં દૈત્યસેના ચારે બાજુથી ઘેરી રહી હતી.
અરુણાખ્યો દૈત્યરાજો જગામાશુ ત્રિવિષ્ટપમ્ । સૂર્યેન્દુયમવહ્નીનામધિકારાન્પૃથક્પૃથક્
અરુણ નામનો દૈત્યરાજ ઝડપથી દેવલોકમાં ગયો અને સૂર્ય, ચંદ્ર, યમ અને અગ્નિના અલગ-અલગ અધિકારો કબજે કરી લીધા.
સ્વયં ચકાર તપસા નાનારૂપધરો મુને । સ્વસ્વસ્થાનચ્યુતાઃ સર્વે જગ્મુઃ કૈલાસમણ્ડલમ્
હે મુનિ, તેણે પોતે તપસ્યા કરીને અનેક રૂપ ધારણ કર્યા અને બધું સંભાળી લીધું. બધા દેવતાઓ પોતાના સ્થાનેથી હટાવીને કૈલાસ પ્રદેશે ગયા.
શશંસુઃ શઙ્કરં દેવાઃ સ્વસ્વદુઃખં પૃથક્પૃથક્ । મહાન્ વિચારસ્તત્રાસીત્કિં કર્તવ્યમતઃ પરમ્
દેવતાઓએ પોતપોતાનું દુઃખ શંકરજીને અલગ-અલગ કહી સંભળાવ્યું. હવે શું કરવું એ વિષય પર ત્યાં મોટી ચર્ચા થઈ.
ન યુદ્ધેન ચ શસ્ત્રાસ્ત્રૈર્ન પુંભ્યો નાપિ યોષિતઃ । દ્વિપાદ્ભ્યો વા ચતુષ્પાદ્ભ્યો નોભયાકારતોઽપિ વા
યુદ્ધથી, શસ્ત્રો કે અસ્રોથી, પુરુષો કે સ્ત્રીઓથી, બે પગવાળા કે ચાર પગવાળાથી, કે બંને સ્વરૂપ ધરાવનારા જીવથી પણ તેની મૃત્યુ શક્ય નથી—
મૃત્યુર્ભવેદિતિ બ્રહ્મા પ્રોવાચ વચનં યતઃ । ઇતિ ચિન્તાતુરાઃ સર્વે કર્તું કિઞ્ચિન્ન ચ ક્ષમાઃ
—આવું કારણ બ્રહ્માજીએ કહ્યું. તેથી બધા ચિંતામાં પડી ગયા અને કંઈ કરી શક્યા નહીં.
એતસ્મિન્સમયે તત્ર વાગભૂદશરીરિણી । ભજધ્વં ભુવનેશાનીં સા વઃ કાર્યં વિધાસ્યતિ
એ સમયે ત્યાં એક અવાજ ઊઠ્યો: 'બુવનેશ્વરીની ભક્તિ કરો, એ જ તમારું કાર્ય પૂરું કરશે.'
ગાયત્રીજપસંસક્તો દૈત્યરાડ્ યદિ તાં ત્યજેત્ । મૃત્યુયોગ્યસ્તદા ભૂયાદિત્યુચ્ચૈસ્તોષકારિણી
'જો દૈત્યરાજ ગાયત્રીના જાપમાં તલ્લીન રહીને તેને છોડે, તો તે મરણયોગ્ય બની જશે,' એવો આનંદદાયક અવાજ ઉંચે સંભળાયો.
શ્રુત્વા દૈવીં તથા વાણીં મન્ત્રયામાસુરાદૃતાઃ । બૃહસ્પતિં સમાહૂય વચનં પ્રાહ દેવરાટ્
દૈવી અવાજ સાંભળીને દેવતાઓએ આદરપૂર્વક ચર્ચા કરી. પછી બૃહસ્પતિને બોલાવીને દેવરાજે કહ્યું:
ગુરો ગચ્છ સુરાણાં તુ કાર્યાર્થમસુરં પ્રતિ । યથા ભવેચ્ચ ગાયત્રીત્યાગસ્તસ્ય તથા કુરુ
'ગુરુજી, દેવતાઓના હિત માટે તમે દૈત્ય પાસે જાઓ અને તે ગાયત્રીને કેવી રીતે છોડે એ માટે જે જરૂરી હોય તે કરો.'
અસ્માભિઃ પરમેશાની સેવ્યતે ધ્યાનયોગતઃ । પ્રસન્ના સા ભગવતી સાહાય્યં તે કરિષ્યતિ
'અમે પરમેશ્વરીની ધ્યાન અને યોગથી સેવા કરીશું. જો દેવી પ્રસન્ન થાય તો એ તમારી મદદ કરશે.'
ઇત્યાદિશ્ય ગુરું સર્વે જગ્મુર્જામ્બૂનદેશ્વરીમ્ । સાસ્માન્દૈત્યભયત્રસ્તાન્ પાલયિષ્યતિ શોભના
આ રીતે ગુરુને સૂચના આપી, બધા જાંબુનાદાની દેવી પાસે ગયા. એ શુભ દેવી અમને દૈત્યના ભયથી રક્ષા કરશે.
તત્ર ગત્વા તપશ્ચર્યાં ચક્રુઃ સર્વે સુનિષ્ઠિતાઃ । માયાબીજજપાસક્તા દેવીમખપરાયણાઃ
ત્યાં જઈને બધાએ દૃઢ નિશ્ચયથી તપ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેઓ માયાના બીજમંત્રના જાપમાં અને દેવીના યજ્ઞમાં તલ્લીન રહ્યા.
બૃહસ્પતિસ્તદા શીઘ્રં જગામાસુરસન્નિધૌ । આગતં મુનિવર્યં તં પપ્રચ્છાથ સ દૈત્યરાટ્
તે સમયે બૃહસ્પતિ ઝડપથી દૈત્યની હાજરીમાં ગયા. મહાન મુનિ આવ્યા છે જોઈને દૈત્યરાજે તેમને પૂછ્યું.
મુને કુત્રાગમઃ કસ્માત્કિમર્થમિતિ મે વદ । નાહં યુષ્મત્પક્ષપાતી પ્રત્યુતારાતિરેવ ચ
'મુનિ, તમે અહીં કેમ આવ્યા, શું કામ માટે આવ્યા, એ મને કહો. હું તમારો પક્ષપાતી નથી, ઉલટું તમારો શત્રુ છું.'
ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પ્રોવાચ મુનિનાયકઃ । અસ્મત્સેવ્યા ચ યા દેવી સા ત્વયા પૂજ્યતેઽનિશમ્
એમ તેના વચન સાંભળીને મુનિશ્રેષ્ઠે કહ્યું: 'જે દેવીને અમે પૂજીએ છીએ, એ જ દેવીને તમે સતત પૂજો છો.'
તસ્માદસ્મત્પક્ષપાતી ન ભવેસ્ત્વં કથં વદ । ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા મોહિતો દેવમાયયા
એટલે, મને કહો, તમે અમારા પક્ષે કેમ ન હોવ? એમ તેણે કહ્યું ત્યારે દેવમાયાના પ્રભાવે તે ભટકાઈ ગયો.
તત્યાજ પરમં મન્ત્રમભિમાનેન સત્તમ । ગાયત્રીત્યાગતો દૈત્યો નિસ્તેજસ્કો બભૂવ હ
પારખી દૈત્યે ઘમંડથી સર્વોત્તમ મંત્ર છોડી દીધો; ગાયત્રીનો ત્યાગ કરતા તે તેજહીન થઇ ગયો.
કૃતકાર્યો ગુરુસ્તસ્માત્સ્થાનાન્નિર્ગતવાન્પુનઃ । તતો વૃત્તાન્તમખિલં કથયામાસ વજ્રિણે
પછી ગુરુએ પોતાનું કામ પૂરું કરીને ત્યાંથી વિદાય લીધી; પછી તેણે વજ્રધારીને આખો પ્રસંગ કહી સંભળાવ્યો.
સંતુષ્ટાસ્તે સુરાઃ સર્વે ભેજિરે પરમેશ્વરીમ્ । એવં બહુગતે કાલે કસ્મિંશ્ચિત્સમયે મુને
બધા દેવતાઓ સંતોષ પામી પરમેશ્વરીની પૂજા કરવા લાગ્યા; આમ ઘણા સમય પછી, એક સમયે, મુનિ—
પ્રાદુરાસીજ્જગન્માતા જગન્મઙ્ગલકારિણી । કોટિસૂર્યપ્રતીકાશા કોટિકન્દર્પસુન્દરી
જગતની માતા, જગતમાં શુભતા લાવનારી, અઢળક સૂર્ય જેટલી તેજસ્વી અને કરોડો કામદેવ જેટલી સુંદર પ્રગટ થઇ.
ચિત્રાનુલેપના દેવી ચિત્રવાસોયુગાન્વિતા । વિચિત્રમાલ્યાભરણા ચિત્રભ્રમરમુષ્ટિકા
દેવી રંગબેરંગી લપસણો અને સુંદર વસ્ત્રોથી સજ્જ હતી; વિચિત્ર માળાઓ અને આભૂષણો પહેરેલા, હાથમાં ભમરાંની મુઠી હતી.
વરાભયકરા શાન્તા કરુણામૃતસાગરા । નાનાભ્રમરસંયુક્તપુષ્પમાલાવિરાજિતા
તે આશીર્વાદ આપનારી, ભય દૂર કરનારી, શાંત અને દયારૂપ અમૃત સમુદ્ર જેવી હતી; વિવિધ ભમરાંથી ભરેલી ફૂલમાળાઓથી તે શોભતી હતી.
ભ્રામરીભિર્વિચિત્રાભિરસંખ્યાભિઃ સમાવૃતા । ભ્રમરૈર્ગાયમાનૈશ્ચ હ્રીંકારમનુમન્વહમ્
તેના આસપાસ અસંખ્ય અને વિવિધ ભમરાં ઘેરાયેલા હતા; અને ભમરાં 'હ્રીં' ધ્વનિ ગાતા સતત તેની સાથે હતા.
સમન્તતઃ પરિવૃતા કોટિકોટિભિરમ્બિકા । સર્વશૃઙ્ગારવેષાઢ્યા સર્વવેદપ્રશંસિતા
અંબિકા ચારેય બાજુએ કરોડો કરોડ ભમરાંથી ઘેરાયેલી હતી; તે સર્વ પ્રકારની શોભાથી યુક્ત અને સર્વ વેદોથી પ્રસંશિત હતી.
સર્વાત્મિકા સર્વમયી સર્વમઙ્ગલરૂપિણી । સર્વજ્ઞા સર્વજનની સર્વા સર્વેશ્વરી શિવા
તે સર્વમાં વ્યાપક, સર્વનું સ્વરૂપ અને સર્વમંગલરૂપ છે; સર્વજ્ઞા, સર્વજનની, સર્વમાં રહેનારી, સર્વની ઈશ્વરી અને કલ્યાણમયી છે.
દૃષ્ટ્વા તાં તરલાત્માનો દેવા બ્રહ્મપુરોગમાઃ । તુષ્ટુવુર્હૃષ્ટમનસો વિષ્ટરશ્રવસાં શિવામ્
તેને જોઈને, બ્રહ્મા સહિતના દેવતાઓના મન આનંદથી ઊછળી ઉઠ્યા અને તેમણે આનંદભેર અને ઊંડા સ્વરે શિવાની સ્તુતિ કરી.
દેવા ઊચુઃ નમો દેવિ મહાવિદ્યે સૃષ્ટિસ્થિત્યન્તકારિણિ । નમઃ કમલપત્રાક્ષિ સર્વાધારે નમોઽસ્તુ તે
દેવતાઓએ કહ્યું: નમસ્કાર છે, દેવી! મહાવિદ્યા! સર્જન, પાલન અને સંહાર કરનારી! કમળની પાંખડી જેવી આંખવાળી, સર્વ આધારરૂપે, તમને વંદન છે.
સવિશ્વતૈજસપ્રાજ્ઞવિરાટ્સૂત્રાત્મિકે નમઃ । નમો વ્યાકૃતરૂપાયૈ કૂટસ્થાયૈ નમો નમઃ
સંપૂર્ણ વિશ્વના તેજ, બુદ્ધિ, વિરાટ અને સૂત્રરૂપે રહેનારી, તમને નમસ્કાર; પ્રગટ સ્વરૂપ અને સર્વોચ્ચમાં સ્થિત રહેનારી, તમને ફરીથી નમસ્કાર.
દુર્ગે સર્ગાદિરહિતે દુષ્ટસંરોધનાર્ગલે । નિરર્ગલપ્રેમગમ્યે ભર્ગે દેવિ નમોઽસ્તુ તે
હે દુર્ગા, સર્જનના આરંભથી પર, દુષ્ટોને રોકવામાં અવરોધરહિત, અનંત પ્રેમથી પ્રાપ્ત થનારી, તેજસ્વિ દેવી, તમને નમસ્કાર.