સર્વશૃઙ્ગારવેષાઢ્યા સુકુમારાઙ્ગવલ્લરી । સૌન્દર્યધારાસર્વસ્વા નિર્વ્યાજકરુણામયી
પ્રેમભર્યા સર્વે શૃંગારોથી વિભૂષિત, નરમ અંગો વલ્લરી જેવી, સૌંદર્યની ધારા જેવી અને નિષ્કપટ દયા ભરેલી છે.
નિજસંલાપમાધુર્યવિનિર્ભર્ત્સિતકચ્છપી । કોટિકોટિરવીન્દૂનાં કાન્તિં યા બિભ્રતી પરા
તેના મીઠા વચનોથી પણ વીના લજ્જાયમાન થાય છે; અને તે કરોડો સૂર્ય-ચંદ્રથી વધુ તેજ ધરાવે છે.
નાનાસખીભિર્દાસીભિસ્તથા દેવાઙ્ગનાદિભિઃ । સર્વાભિર્દેવતાભિસ્તુ સમન્તાત્પરિવેષ્ટિતા
તેના ચારે બાજુ અનેક સખીઓ, દાસીઓ, દેવાંગનાઓ અને સર્વે દેવીઓએ ઘેરી લીધી છે.
ઇચ્છાશક્ત્યા જ્ઞાનશક્ત્યા ક્રિયાશક્ત્યા સમન્વિતા । લજ્જા તુષ્ટિસ્તથા પુષ્ટિઃ કીર્તિઃ કાન્તિઃ ક્ષમા દયા
તે ઇચ્છા, જ્ઞાન અને ક્રિયા શક્તિથી યુક્ત છે; અને સાથે લાજ, સંતોષ, પોષણ, કીર્તિ, કાંતિ, ક્ષમા અને દયા પણ છે.
બુદ્ધિર્મેધા સ્મૃતિર્લક્ષ્મીર્મૂર્તિમત્યોઽઙ્ગનાઃ સ્મૃતાઃ । જયા ચ વિજયા ચૈવાપ્યજિતા ચાપરાજિતા
બુદ્ધિ, મેધા, સ્મૃતિ અને લક્ષ્મી — આ સર્વે મૂર્તિમંત દેવીઓ તરીકે ઓળખાય છે; જય, વિજય, અજિત અને અપરાજિતા પણ છે.
નિત્યા વિલાસિની દોગ્ધ્રી ત્વઘોરા મઙ્ગલા નવ । પીઠશક્તય એતાસ્તુ સેવન્તે યાં પરામ્બિકામ્
નિત્ય, વિલાસિની, પોષક, ઉગ્ર, શુભ અને સદા નવી — આવી પીઠશક્તિઓ પરમ્બિકાની સેવા કરે છે.
યસ્યાસ્તુ પાર્શ્વભાગે સ્તો નિધી તૌ શઙ્ખપદ્મકૌ । નવરત્નવહા નદ્યસ્તથા વૈ કાઞ્ચનસ્રવાઃ
તેના બાજુએ બે ખજાના — શંખ અને કમળ — છે; તેમજ નવ પ્રકારના રત્નોથી ભરેલી નદીઓ અને સોનાની ધારા વહે છે.
સપ્તધાતુવહા નદ્યો નિધિભ્યાં તુ વિનિર્ગતાઃ । સુધાસિન્ધ્વન્તગામિન્યસ્તાઃ સર્વા નૃપસત્તમ
આ ખજાનામાંથી સાત ધાતુઓ વહન કરતી નદીઓ નીકળે છે; અને એ સર્વે ધારા, રાજન, અમૃતના મહાસાગર તરફ જાય છે.
સા દેવી ભુવનેશાની તદ્વામાઙ્કે વિરાજતે । સર્વેશત્વં મહેશસ્ય યત્સઙ્ગાદેવ નાન્યથા
એ દેવી, જગતની સ્વામિની, તેના ડાબા ભાગે વિરાજે છે; મહાદેવનું સર્વેશત્વ માત્ર તેના સંગથી જ છે, બીજું ક્યાંય નથી.
ચિન્તામણિગૃહસ્યાસ્ય પ્રમાણં શૃણુ ભૂમિપ । સહસ્રયોજનાયામં મહાન્તસ્તત્પ્રચક્ષતે
હે રાજા, આ ચિંતામણિ મહેલનું માપ સાંભળો — તે હજાર યોજન લાંબું છે અને અતિ વિશાળ છે.
તદુત્તરે મહાશાલાઃ પૂર્વસ્માદ્દ્વિગુણાઃ સ્મૃતાઃ । અન્તરિક્ષગતં ત્વેતન્નિરાધારં વિરાજતે
તેના ઉત્તર તરફ મહાન શાળા છે, જે અગાઉની તુલનાએ બે ગણી છે; આ મહેલ આકાશમાં આધાર વિના તેજથી ઝગમગે છે.
સઙ્કોચશ્ચ વિકાસશ્ચ જાયતેઽસ્ય નિરન્તરમ્ । પટવત્કાર્યવશતઃ પ્રલયે સર્જને તથા
તે સતત સંકોચાય અને વિસ્તરે છે, કપડાંની જેમ, જરૂર મુજબ — પ્રલય અને સર્જન સમયે.
શાલાનાં ચૈવ સર્વેષાં સર્વકાન્તિપરાવધિ । ચિન્તામણિગૃહં પ્રોક્તં યત્ર દેવી મહોમયી
બધી શાળાઓમાં ચિંતામણિ મહેલ સર્વોત્તમ તેજ ધરાવે છે, જ્યાં મહાદેવી નિવાસ કરે છે.
યે યે ઉપાસકાઃ સન્તિ પ્રતિબ્રહ્માણ્ડવર્તિનઃ । દેવેષુ નાગલોકેષુ મનુષ્યેષ્વિતરેષુ ચ
જે જે ઉપાસક દરેક બ્રહ્માંડમાં વસે છે — દેવોમાં, નાગલોકમાં, મનુષ્યોમાં કે અન્યत्र —
શ્રીદેવ્યાસ્તે ચ સર્વેઽપિ વ્રજન્ત્યત્રૈવ ભૂમિપ । દેવીક્ષેત્રે યે ત્યજન્તિ પ્રાણાન્દેવ્યર્ચને રતાઃ
રાજા, જે લોકો દેવીના પવિત્ર ક્ષેત્રમાં, દેવીની પૂજામાં તત્પર રહીને અહીં પ્રાણ ત્યાગે છે, તેઓ બધાં ત્યાં જ જાય છે.
તે સર્વે યાન્તિ તત્રૈવ યત્ર દેવી મહોત્સવા । ઘૃતકુલ્યા દુગ્ધકુલ્યા દધિકુલ્યા મધુસ્રવાઃ
તેઓ બધાં એ જ સ્થાન પર પહોંચે છે, જ્યાં દેવીનો મહોત્સવ ઉજવાય છે, જ્યાં ઘી, દૂધ, દહીં અને મધની નદીઓ વહે છે.
સ્યન્દન્તિ સરિતઃ સર્વાસ્તથામૃતવહાઃ પરાઃ । દ્રાક્ષારસવહાઃ કાશ્ચિજ્જમ્બૂરસવહાઃ પરાઃ
ત્યાં બધી નદીઓ અમૃત, દ્રાક્ષરસ, જાંબુફળના રસ અને શ્રેષ્ઠ પાનીઓથી વહે છે.
આમ્રેક્ષુરસવાહિન્યો નદ્યસ્તાસ્તુ સહસ્રશઃ । મનોરથફલા વૃક્ષા વાપ્યઃ કૂપાસ્તથૈવ ચ
હજારો નદીઓ આમ્રરસથી વહે છે; ત્યાં મનગમતા ફળ આપતા વૃક્ષો છે, અને તળાવો તથા કૂવો પણ છે.
યથેષ્ટપાનફલદા ન ન્યૂનં કિઞ્ચિદસ્તિ હિ । ન રોગપલિતં વાપિ જરા વાપિ કદાચન
ત્યાં જે પીણું કે ફળ ઇચ્છો એ મળે છે; કશુંય અછત નથી, ન તો રોગ છે, ન વાળ સફેદ થાય છે, કે કદી વૃદ્ધાવસ્થા આવે છે.
ન ચિન્તા ન ચ માત્સર્યં કામક્રોધાદિકં તથા । સર્વે યુવાનઃ સસ્ત્રીકા સહસ્રાદિત્યવર્ચસઃ
ત્યાં કોઈ ચિંતાનો, ઈર્ષ્યાનો કે કામ-ક્રોધાદિ દુષ્પ્રવૃત્તિનો સ્થાન નથી; બધા યુવાન છે, પોતાના જીવનસાથી સાથે છે અને હજાર સૂર્ય જેટલા તેજસ્વી છે.
ભજન્તિ સતતં દેવીં તત્ર શ્રીભુવનેશ્વરીમ્ । કેચિત્સલોકતાપન્નાઃ કેચિત્સામીપ્યતાં ગતાઃ
ત્યાં બધા સતત શ્રીભુવનેશ્વરી દેવીની ભક્તિ કરે છે; કોઈ તેમના લોકને પામે છે, તો કોઈ તેમને નજીકતા મેળવે છે.
સરૂપતાં ગતાઃ કેચિત્સાર્ષ્ટિતાં ચ પરે ગતાઃ । યા યાસ્તુ દેવતાસ્તત્ર પ્રતિબ્રહ્માણ્ડવર્તિનામ્
કોઈ તેમના જેવાં રૂપ પામે છે, તો બીજાં તેમના સમાન શક્તિ પામે છે; અને દરેક બ્રહ્માંડમાં રહેનારી બધી દેવતાઓ ત્યાં હાજર છે.
સમષ્ટયઃ સ્થિતાસ્તાસ્તુ સેવન્તે જગદીશ્વરીમ્ । સપ્તકોટિમહામન્ત્રા મૂર્તિમન્ત ઉપાસતે
ત્યાં એકત્રિત થયેલા બધા લોકો જગદીશ્વરીની સેવા કરે છે; સાત કરોડ મહામંત્રો સ્વરૂપે રહીને તેમની ઉપાસના કરે છે.
મહાવિદ્યાશ્ચ સકલાઃ સામ્યાવસ્થાત્મિકાં શિવામ્ । કારણબ્રહ્મરૂપાં તાં માયાશબલવિગ્રહામ્
બધી મહાવિદ્યાઓ સમાન સ્થિતિમાં રહીને, શુભ અને કારણરૂપ બ્રહ્મા સ્વરૂપ, માયાથી રંગાઈ ગયેલી દેવીની ઉપાસના કરે છે.
ઇત્થં રાજન્ મયા પ્રોક્તં મણિદ્વીપં મહત્તરમ્ । ન સૂર્યચન્દ્રૌ નો વિદ્યુત્કોટયોઽગ્નિસ્તથૈવ ચ
રાજા, મેં તને એ મહાન મણિદ્વીપનું વર્ણન કર્યું છે; તેનું તેજ neither સૂર્ય, ચંદ્ર, વીજળીના કરોડો ઝાંખા, કે અગ્નિ પણ સમાન નથી.
એતસ્ય ભાસા કોટ્યંશકોટ્યંશેનાપિ તે સમાઃ । ક્યચિદ્વિદ્રુમસકાશં ક્વચિન્મરકતચ્છવિ
તેના પ્રકાશનો નાનામાં નાનો અંશ પણ એ બધાથી સરખાતો નથી; ક્યાંક તે વિદ્રુમ જેવું, તો ક્યાંક પાચુંમણિ જેવું દેખાય છે.
વિદ્યુદ્ભાનુસમચ્છાયં મધ્યસૂર્યસમં ક્વચિત્ । વિદ્યુત્કોટિમહાધારા સારકાન્તિતતં ક્વચિત્
ક્યાંક તે વીજળી કે મધ્યાહ્નના સૂર્ય જેવું તેજ ધરાવે છે; ક્યાંક વીજળીના ધોધ વહે છે, અને તેના કાંઠા રત્નોના તેજથી ઝગમગે છે.
ક્વચિત્સિન્દૂરનીલેન્દ્રમાણિક્યસદૃશચ્છવિ । હીરસારમહાગર્ભધગદ્ધગિતદિક્તટમ્
બીજા સ્થળે તે સિંદૂર, નીલમણિ કે માણિક્ય જેવી છાયાવાળું છે; તેના દિશાઓ હીરા અને અન્ય મોંઘા રત્નોના તેજથી શોભાયમાન છે.
કાન્ત્યા દાવાનલસમં તપ્તકાઞ્ચનસન્નિભમ્ । ક્વચિચ્ચન્દ્રોપલોદ્ગારં સૂર્યોદ્ગારં ચ કુત્રચિત્
તેનું તેજ દાવાનળ જેવું, તપેલા સોનાં જેવું છે; ક્યાંક તે ચંદ્રકાંતિ કે સૂર્યકિરણોનું પ્રકાશ આપે છે.
રત્નશૃઙ્ગિસમાયુક્તં રત્નપ્રાકારગોપુરમ્ । રત્નપત્રૈ રત્નફલૈર્વક્ષૈશ્ચ પરિમણ્ડિતમ્
તે રત્નમય શિખરો, રત્નમય પ્રાકાર અને ગોપુરોથી શોભાયમાન છે; રત્નના પાંદડા, ફળ અને કળીઓથી પણ સજ્જ છે.