ચિન્તામણિગૃહે રાજઞ્છક્તિતત્ત્વાત્મકૈઃ પરૈઃ । સોપાનૈર્દશભિર્યુક્તો મઞ્ચકોઽપ્યધિરાજતે
રાજા, ચિંતામણિથી બનેલા મહેલમાં, શક્તિના પરમ તત્ત્વોથી બનેલા દસ સોપાનવાળો મંચ પણ શોભે છે.
બ્રહ્મા વિષ્ણુશ્ચ રુદ્રશ્ચ ઈશ્વરશ્ચ સદાશિવઃ । એતે મઞ્ચખુરાઃ પ્રોક્તાઃ ફલકસ્તુ સદાશિવઃ
બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, રુદ્ર, ઈશ્વર અને સદાશિવ—આ પાંચો મંચના પગ છે અને મંચની પાટલી સદાશિવ છે.
તસ્યોપરિ મહાદેવો ભુવનેશો વિરાજતે । યા દેવી નિજલીલાર્થં દ્વિધાભૂતા બભૂવ હ
એ મંચ પર મહાદેવ, ભૂવનોના સ્વામી, તેજ સાથે વિરાજે છે અને જે દેવી પોતાની લીલા માટે બે રૂપે પ્રગટ થઈ છે, તે પણ હાજર છે.
સૃષ્ટ્યાદૌ તુ સ એવાયં તદર્ધાઙ્ગો મહેશ્વરઃ । કન્દર્પદર્પનાશોદ્યત્કોટિકન્દર્પસુન્દરઃ
સૃષ્ટિના આરંભે એ જ મહેશ્વર, અર્ધાંગમાં દેવીને ધારણ કરીને, કામદેવના ગર્વને તોડી નાખે છે અને કરોડો કામદેવ જેટલા સુંદર છે.
પઞ્ચવક્ત્રસ્ત્રિનેત્રશ્ચ મણિભૂષણભૂષિતઃ । હરિણાભીતિપરશૂન્ વરં ચ નિજબાહુભિઃ
પાંચ મુખ, ત્રણ આંખો, મણિથી શોભાયમાન, પોતાના હાથમાં હરણ, પરશુ અને વરધાન ધારણ કરે છે.
દધાનઃ ષોડશાબ્દોઽસૌ દેવઃ સર્વેશ્વરો મહાન્ । કોટિસૂર્યપ્રતીકાશશ્ચન્દ્રકોટિસુશીતલઃ
એ મહાન સર્વેશ્વર, સોળ વર્ષના યુવક જેવા દેખાય છે, કરોડો સૂર્ય જેટલા તેજસ્વી અને કરોડો ચંદ્ર જેટલા શીતળ છે.
શુદ્ધસ્ફટિકસંકાશસ્ત્રિનેત્રઃ શીતલદ્યુતિઃ । વામાઙ્ગે સન્નિષણ્ણાસ્ય દેવી શ્રીભુવનેશ્વરી
શુદ્ધ સ્ફટિક જેવું કાયાં, ત્રણ આંખો, શીતળ કાંતિવાળા, એમના ડાબા ભાગે શ્રીભુવનેશ્વરી દેવી બેસી છે.
નવરત્નગણાકીર્ણકાઞ્ચીદામવિરાજિતા । તપ્તકાઞ્ચનસન્નદ્ધવૈદૂર્યાઙ્ગદભૂષણા
નવરત્નોની ઝાંપથી શોભતી કમરપટ્ટા અને તપેલા સોનાના તથા વૈદૂર્યના કંગણોથી વિભૂષિત છે.
કનચ્છ્રીચક્રતાટઙ્કવિટઙ્કવદનામ્બુજા । લલાટકાન્તિવિભવવિજિતાર્થસુધાકરા
સોનાના શ્રીચક્ર જેવા ટોપસથી શોભતા કમળ જેવા મુખ અને લલાટની કાંતિ અમૃતકિરણ ચંદ્રને પણ હરાવે છે.
બિમ્બકાન્તિતિરસ્કારિરદચ્છદવિરાજિતા । લસત્કુઙ્કુમકસ્તુરીતિલકોદ્ભાસિતાનના
બીંબા ફળની કાંતિને પણ ફીકું પાડે એવા ચમકતા દાંત અને તેજસ્વી કુંકુમ તથા કસ્તૂરીના તિલકથી ઝગમગતું મુખ છે.
દિવ્યચૂડામણિસ્ફારચઞ્ચચ્ચન્દ્રકસૂર્યકા । ઉદ્યત્કવિસમસ્વચ્છનાસાભરણભાસુરા
દિવ્ય ચૂડામણિથી શોભતા, ચંદ્ર અને સૂર્યની કિરણો સાથે, અને નવી ઊગતી કવિની ઉપમા જેવી ચમકતી નાકની વાળી છે.
ચિન્તાકલમ્બિતસ્વચ્છમુક્તાગુચ્છવિરાજિતા । પાટીરપઙ્કકર્પૂરકુઙ્કુમાલઙ્કૃતસ્તની
વાળમાં ઝૂલતી શુદ્ધ મુક્તાની ઝાંપથી શોભાયમાન અને સ્તન પર ચંદન, કપૂર અને કુંકુમથી શણગારેલી છે.
વિચિત્રવિવિધાકલ્પા કમ્બુસંકાશકન્ધરા । દાડિમીફલબીજાભદન્તપઙ્ક્તિવિરાજિતા
નાનાવિધ અદભુત શણગારથી યુક્ત, શંખ જેવી ગળા અને દાડમના દાણા જેવી દાંતની પંક્તિથી શોભાયમાન છે.
અનર્ઘ્યરત્નઘટિતમુકુટાઞ્ચિતમસ્તકા । મત્તાલિમાલાવિલસદલકાઢ્યમુખામ્બુજા
અનમોલ રત્નોથી બનેલા મુકુટથી શોભતા માથા અને મદમસ્ત ભમરાની માળાથી શણગારેલા વાળથી ઘેરાયેલું કમળમુખ છે.
કલઙ્કકાર્શ્યનિર્મુક્તશરચ્ચન્દ્રનિભાનના । જાહ્નવીસલિલાવર્તશોભિનાભિવિભૂષિતા
કલંક અને ક્ષીણતા રહિત, શરદપૂનમના ચંદ્ર જેવું મુખ અને જહ્નવીના જળના ઘોળથી શોભતી નાભિ છે.
માણિક્યશકલાબદ્ધમુદ્રિકાઙ્ગુલિભૂષિતા । પુણ્ડરીકદલાકારનયનત્રયસુન્દરી
માણિક્યના ટુકડાથી બનેલી મુદ્રિકા અંગુળીઓમાં શોભે છે અને ત્રણેય આંખો નીલકમળની પાંખડીઓ જેવી સુંદર છે.
કલ્પિતાચ્છમહારાગપદ્મરાગોજ્જ્વલપ્રભા । રત્નકિઙ્કિણિકાયુક્તરત્નકઙ્કણશોભિતા
કલ્પિત મહારાગના કમળ જેવો તેજસ્વી પ્રકાશ ધરાવતી, રત્નોથી શોભાયમાન પાયલ અને ઝાંઝર તથા રત્નજડિત કંકણોથી સજ્જ છે.
મણિમુક્તાસરાપારલસત્પદકસન્તતિઃ । રત્નાઙ્ગુલિપ્રવિતતપ્રભાજાલલસત્કરા
મણિ, મુક્તા અને સોનાની ઝાંઝર પગમાં ઝગમગે છે, અને હાથમાં રત્નજડિત વળયોનો તેજ પ્રસરે છે.
કઞ્ચુકીગુમ્ફિતાપારનાનારત્નતતિદ્યુતિઃ । મલ્લિકામોદિધમ્મિલ્લમલ્લિકાલિસરાવૃતા
તેના ઉપરના વસ્ત્રમાં વિવિધ રત્નોની કઢાઈ છે, જેનું પ્રકાશ દિપે છે; અને વાળમાં મલ્લિકા ફૂલોની વેણી તથા તાજા મલ્લિકા કળીઓ શોભે છે.
સુવૃત્તનિબિડોત્તુઙ્ગકુચભારાલસા શિવા । વરપાશાઙ્કુશાભીતિલસદ્બાહુચતુષ્ટયા
સુગઠિત અને ઉન્નત સ્તનના ભારથી થાકી ગયેલી, શુભ અને મનોહર છે; ચાર હાથમાં પાશ, અંકુશ, અભય અને વર mudra ધારણ કરે છે.
સર્વશૃઙ્ગારવેષાઢ્યા સુકુમારાઙ્ગવલ્લરી । સૌન્દર્યધારાસર્વસ્વા નિર્વ્યાજકરુણામયી
પ્રેમભર્યા સર્વે શૃંગારોથી વિભૂષિત, નરમ અંગો વલ્લરી જેવી, સૌંદર્યની ધારા જેવી અને નિષ્કપટ દયા ભરેલી છે.
નિજસંલાપમાધુર્યવિનિર્ભર્ત્સિતકચ્છપી । કોટિકોટિરવીન્દૂનાં કાન્તિં યા બિભ્રતી પરા
તેના મીઠા વચનોથી પણ વીના લજ્જાયમાન થાય છે; અને તે કરોડો સૂર્ય-ચંદ્રથી વધુ તેજ ધરાવે છે.
નાનાસખીભિર્દાસીભિસ્તથા દેવાઙ્ગનાદિભિઃ । સર્વાભિર્દેવતાભિસ્તુ સમન્તાત્પરિવેષ્ટિતા
તેના ચારે બાજુ અનેક સખીઓ, દાસીઓ, દેવાંગનાઓ અને સર્વે દેવીઓએ ઘેરી લીધી છે.
ઇચ્છાશક્ત્યા જ્ઞાનશક્ત્યા ક્રિયાશક્ત્યા સમન્વિતા । લજ્જા તુષ્ટિસ્તથા પુષ્ટિઃ કીર્તિઃ કાન્તિઃ ક્ષમા દયા
તે ઇચ્છા, જ્ઞાન અને ક્રિયા શક્તિથી યુક્ત છે; અને સાથે લાજ, સંતોષ, પોષણ, કીર્તિ, કાંતિ, ક્ષમા અને દયા પણ છે.
બુદ્ધિર્મેધા સ્મૃતિર્લક્ષ્મીર્મૂર્તિમત્યોઽઙ્ગનાઃ સ્મૃતાઃ । જયા ચ વિજયા ચૈવાપ્યજિતા ચાપરાજિતા
બુદ્ધિ, મેધા, સ્મૃતિ અને લક્ષ્મી — આ સર્વે મૂર્તિમંત દેવીઓ તરીકે ઓળખાય છે; જય, વિજય, અજિત અને અપરાજિતા પણ છે.
નિત્યા વિલાસિની દોગ્ધ્રી ત્વઘોરા મઙ્ગલા નવ । પીઠશક્તય એતાસ્તુ સેવન્તે યાં પરામ્બિકામ્
નિત્ય, વિલાસિની, પોષક, ઉગ્ર, શુભ અને સદા નવી — આવી પીઠશક્તિઓ પરમ્બિકાની સેવા કરે છે.
યસ્યાસ્તુ પાર્શ્વભાગે સ્તો નિધી તૌ શઙ્ખપદ્મકૌ । નવરત્નવહા નદ્યસ્તથા વૈ કાઞ્ચનસ્રવાઃ
તેના બાજુએ બે ખજાના — શંખ અને કમળ — છે; તેમજ નવ પ્રકારના રત્નોથી ભરેલી નદીઓ અને સોનાની ધારા વહે છે.
સપ્તધાતુવહા નદ્યો નિધિભ્યાં તુ વિનિર્ગતાઃ । સુધાસિન્ધ્વન્તગામિન્યસ્તાઃ સર્વા નૃપસત્તમ
આ ખજાનામાંથી સાત ધાતુઓ વહન કરતી નદીઓ નીકળે છે; અને એ સર્વે ધારા, રાજન, અમૃતના મહાસાગર તરફ જાય છે.
સા દેવી ભુવનેશાની તદ્વામાઙ્કે વિરાજતે । સર્વેશત્વં મહેશસ્ય યત્સઙ્ગાદેવ નાન્યથા
એ દેવી, જગતની સ્વામિની, તેના ડાબા ભાગે વિરાજે છે; મહાદેવનું સર્વેશત્વ માત્ર તેના સંગથી જ છે, બીજું ક્યાંય નથી.
ચિન્તામણિગૃહસ્યાસ્ય પ્રમાણં શૃણુ ભૂમિપ । સહસ્રયોજનાયામં મહાન્તસ્તત્પ્રચક્ષતે
હે રાજા, આ ચિંતામણિ મહેલનું માપ સાંભળો — તે હજાર યોજન લાંબું છે અને અતિ વિશાળ છે.