મહારુદ્રો વર્તતેઽત્ર સરસ્વત્યપિ તાદૃશી । યે યે તુ રુદ્રભેદાઃ સ્યુર્દક્ષિણાસ્યાદયો નૃપ
ત્યાં મહારુદ્ર અને એ જ રીતે સરસ્વતી પણ છે; તેમજ દક્ષિણામૂર્તિ વગેરે બધા રૂદ્રના વિવિધ સ્વરૂપો પણ ત્યાં છે, રાજન.
ગૌરીભેદાશ્ચ યે સર્વે તે તત્ર નિવસન્તિ હિ । ચતુઃષષ્ટ્યાગમા યે ચ યે ચાન્યેઽપ્યાગમાઃ સ્મૃતાઃ
ગૌરીના બધા સ્વરૂપો પણ ત્યાં નિવાસ કરે છે; ચૌસઠ આગમ અને બીજા બધા આગમ શાસ્ત્રો પણ ત્યાં છે.
તે સર્વે મૂર્તિમન્તશ્ચ તત્રૈવ નિવસન્તિ હિ । અગ્નિકોણે રત્નકુમ્ભં તથા મણિકરણ્ડકમ્
આ બધા જ સ્વરૂપે ત્યાં રહે છે; અગ્નિ કોનામાં કુબેર પોતાના હાથમાં રત્નકુંભ અને મણિથી ભરેલું પાત્ર લઈને ઉભા છે.
દધાનો નિજહસ્તાભ્યાં કુબેરો ધનદાયકઃ । નાનાવીથીસમાયુક્તો મહાલક્ષ્મીસમન્વિતઃ
કુબેર, ધનની આપનાર, મહાલક્ષ્મી સાથે વિવિધ માર્ગોથી ઘેરાયેલા અને પોતાના ગુણોથી યુક્ત ત્યાં ઊભા છે.
દેવ્યા નિધિપતિસ્ત્વાસ્તે સ્વગુણૈઃ પરિવેષ્ટિતઃ । વારુણે તુ મહાકોણે મદનો રતિસંયુતઃ
દેવી સાથે નિધિપતિ પોતાના ગુણોથી ઘેરાઈને ત્યાં નિવાસ કરે છે; પશ્ચિમ દિશાના મહાકોણમાં મદન રતી સાથે છે.
પાશાઙ્કુશધનુર્બાણધરો નિત્યં વિરાજતે । શૃઙ્ગારા મૂર્તિમન્તસ્તુ તત્ર સન્નિહિતાઃ સદા
મદન હંમેશા પાશ, અંકુશ, ધનુષ્ય અને બાણ ધારણ કરીને તેજસ્વી છે; પ્રેમના સ્વરૂપો પણ ત્યાં હંમેશા હાજર છે.
ઈશાનકોણે વિઘ્નેશો નિત્યં પુષ્ટિસમન્વિતઃ । પાશાઙ્કુશધરો વીરો વિઘ્નહર્તા વિરાજતે
ઈશાન કોનામાં વિઘ્નેશ, પુષ્ટિ સાથે, પાશ અને અંકુશ ધારણ કરીને, વિઘ્નો દૂર કરનાર અને વિર પુરુષ તરીકે તેજસ્વી છે.
વિભૂતયો ગણેશસ્ય યા યાઃ સન્તિ નૃપોત્તમ । તાઃ સર્વા નિવસન્ત્યત્ર મહૈશ્વર્યસમન્વિતાઃ
ગણેશજીની જે જે શક્તિઓ છે, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, એ બધું મહાન ઐશ્વર્ય સાથે ત્યાં નિવાસ કરે છે.
પ્રતિબ્રહ્માણ્ડસંસ્થાનાં બ્રહ્માદીનાં સમષ્ટયઃ । એતે બ્રહ્માદયઃ પ્રોક્તાઃ સેવન્તે જગદીશ્વરીમ્
દરેક બ્રહ્માંડમાં બ્રહ્મા અને બીજા દેવતાઓના એકત્ર સ્વરૂપો છે, અને એ બધા જગદીશ્વરીની સેવા કરે છે.
મહામારકતસ્યાગ્રે શતયોજનદૈર્ઘ્યવાન્ । પ્રવાલસાલોઽસ્ત્યપરઃ કુઙ્કુમારુણવિગ્રહઃ
મહામારકત સભાના આગળ એક બીજું પ્રવાળમય સભા છે, જે સો યોજન લાંબી છે અને કુંકુમ જેવી લાલ ઝાંખી ધરાવે છે.
મધ્યભૂસ્તાદૃશી પ્રોક્તા સદનાનિ ચ પૂર્વવત્ । તન્મધ્યે પઞ્ચભૂતાનાં સ્વામિન્યઃ પઞ્ચ સન્તિ ચ
મધ્યભાગ એવા જ રીતે વર્ણવાયો છે, જેમાં પહેલાં જેવું જ રહેઠાણ છે; એના મધ્યમાં પાંચ તત્ત્વોની સ્વામિનીઓ વસે છે.
હૃલ્લેખા ગગના રક્તા ચતુર્થી તુ કરાલિકા । મહોચ્છુષ્મા પઞ્ચમી ચ પઞ્ચભૂતસમપ્રભાઃ
હૃલ્લેખા, ગગના, રક્તા, ચોથી કરાલિકા અને પાંચમી મહોચ્છુષ્મા — આ પાંચેય તત્ત્વો જેટલી તેજસ્વી છે.
પાશાઙ્કુશવરાભીતિધારિણ્યોઽમિતભૂષણાઃ । દેવીસમાનવેષાઢ્યા નવયૌવનગર્વિતાઃ
આ દેવીઓ પાસે પાશ, અંકુશ, વરદાન અને અભયmudra છે; અણગણિત આભૂષણોથી શોભાયમાન, દેવીસમાન રૂપવાળી અને નવયૌવનના ગૌરવથી ભરી છે.
પ્રવાલસાલાદગ્રે તુ નવરત્નવિનિર્મિતઃ । બહુયોજનવિસ્તીર્ણો મહાસાલોઽસ્તિ ભૂમિપ
પ્રવાલમંદિરની સામે નવ રત્નોથી બનેલું વિશાળ મહાસભામંડપ છે, જે અનેક યોજન જેટલો વિસ્તૃત છે, રાજન.
તત્ર ચામ્નાયદેવીનાં સદનાનિ બહૂન્યપિ । નવરત્નમયાન્યેવ તડાગાશ્ચ સરાંસિ ચ
ત્યાં આમ્નાય દેવીઓના અનેક રહેઠાણો છે, બધા નવ રત્નોથી બનેલા છે; તળાવ અને સરોવર પણ છે.
શ્રીદેવ્યા યેઽવતારાઃ સ્યુસ્તે તત્ર નિવસન્તિ હિ । મહાવિદ્યા મહાભેદાઃ સન્તિ તત્રૈવ ભૂમિપ
શ્રીદેવીના અવતારો ત્યાં વસે છે; મહાવિદ્યાઓ અને તેમના અનેક રૂપો પણ ત્યાં જ છે, રાજન.
નિજાવરણદેવીભિર્નિજભૂષણવાહનૈઃ । સર્વદેવ્યો વિરાજન્તે કોટિસૂર્યસમપ્રભાઃ
બધી દેવીઓ પોતાના અવરણદેવી, ભૂષણ અને વાહન સાથે, કરોડો સૂર્ય જેટલી તેજસ્વી બનીને તેજ પાથરે છે.
સપ્તકોટિમહામન્ત્રદેવતાઃ સન્તિ તત્ર હિ । નવરત્નમયાદગ્રે ચિન્તામણિગૃહં મહત્
ત્યાં સત્તર કરોડ મહામંત્રદેવીઓ છે; નવ રત્નમય મંદિરની સામે ચિંતામણિથી બનેલું વિશાળ મહેલ છે.
તત્રત્યં વસ્તુમાત્રં તુ ચિન્તામણિવિનિર્મિતમ્ । સૂર્યોદ્ગારોપલૈસ્તદ્વચ્ચન્દ્રોદ્ગારોપલૈસ્તથા
ત્યાંનું દરેક વસ્તુ ચિંતામણિથી બનેલું છે; સ્તંભો સૂર્યકાંતિ અને ચંદ્રકાંતિના પથ્થરોના બનેલા છે.
વિદ્યુત્પ્રભોપલૈઃ સ્તમ્ભાઃ કલ્પિતાસ્તુ સહસ્રશઃ । યેષાં પ્રભાભિરન્તઃસ્થં વસ્તુ કિઞ્ચિન્ન દૃશ્યતે
હજારો સ્તંભો વીજળી જેવી તેજસ્વી રત્નોથી બનેલા છે, જેમની પ્રકાશથી અંદરનું કંઈ પણ દેખાતું નથી.
મણિદ્વીપવર્ણનમ્ વ્યાસ ઉવાચ તદેવ દેવીસદનં મધ્યભાગે વિરાજતે । સહસ્રસ્તમ્ભસંયુક્તાશ્ચત્વારસ્તેષુ મણ્ડપાઃ
એzelfde દેવીનું રહેઠાણ મધ્યભાગમાં તેજથી ઝગમગે છે, જેમાં હજાર સ્તંભો જોડાયેલા ચાર મંડપો છે.
શૃઙ્ગારમણ્ડપશ્ચૈકો મુક્તિમણ્ડપ એવ ચ । જ્ઞાનમણ્ડપસંજ્ઞસ્તુ તૃતીયઃ પરિકીર્તિતઃ
એક મંડપને શ્રૃંગારમંડપ કહે છે, બીજું મુક્તિમંડપ છે, ત્રીજું જ્ઞાનમંડપ તરીકે ઓળખાય છે.
એકાન્તમણ્ડપશ્ચૈવ ચતુર્થઃ પરિકીર્તિતઃ । નાનાવિતાનસંયુક્તા નાનાધૂપૈસ્તુ ધૂપિતાઃ
ચોથું એકાંતમંડપ કહેવાય છે; એ બધા વિવિધ છત્રો અને અનેક પ્રકારના ધૂપથી સુગંધિત છે.
કોટિસૂર્યસમાઃ કાન્ત્યા ભ્રાજન્તે મણ્ડપાઃ શુભાઃ । તન્મણ્ડપાનાં પરિતઃ કાશ્મીરવનિકા સ્મૃતા
આ શુભ મંડપો કરોડો સૂર્ય જેટલી કાંતિથી ઝગમગે છે; એ મંડપોની આસપાસ કાશ્મીરના વૃક્ષોની વનરાશિ છે.
મલ્લિકાકુન્દવનિકા યત્ર પુષ્કલકાઃ સ્થિતાઃ । અસંખ્યાતા મૃગમદૈઃ પૂરિતાસ્તત્સ્રવા નૃપ
ત્યાં મલ્લિકા અને કુન્દના ફૂલોની વનરાશિઓ ભરપૂર છે, અનગણિત કસ્તૂરીથી પરિપૂર્ણ છે, તેમનો સુગંધ સર્વત્ર ફેલાયો છે, રાજન.
મહાપદ્માટવી તદ્વદ્રત્નસોપાનનિર્મિતા । સુધારસેન સમ્પૂર્ણા ગુઞ્જન્મત્તમધુવ્રતા
એ જ રીતે ત્યાં મહાપદ્મનું વન છે, રત્નમય પથથી બનેલું, અમૃતથી ભરેલું અને મધમાખીઓના ગુંજનથી ગૂંજતું.
હંસકારણ્ડવાકીર્ણા ગન્ધપૂરિતદિક્તટા । વનિકાનાં સુગન્ધૈસ્તુ મણિદ્વીપં સુવાસિતમ્
હંસ અને કાંદળોથી ભરેલું છે, દિશાઓ સુગંધથી પરિપૂર્ણ છે; વનરાશિઓની સુગંધથી આખું મણિદ્વીપ મહેકે છે.
શૃઙ્ગારમણ્ડપે દેવ્યો ગાયન્તિ વિવિધૈઃ સ્વરૈઃ । સભાસદો દેવવરા મધ્યે શ્રીજગદમ્બિકા
શૃંગારમંડપમાં દેવીઓ વિવિધ સ્વરમાં ગાયન કરે છે; તેમના વચ્ચે, દેવસભામાં શ્રી જગદંબિકા વિરાજે છે.
મુક્તિમણ્ડપમધ્યે તુ મોચયત્યનિશં શિવા । જ્ઞાનોપદેશં કુરુતે તૃતીયે નૃપ મણ્ડપે
મુક્તિના મંડપના મધ્યમાં, શિવા સતત બધાને મુક્તિ આપે છે અને ત્રીજા મંડપમાં જ્ઞાનની ઉપદેશ આપે છે, રાજા.
ચતુર્થમણ્ડપે ચૈવ જગદ્રક્ષાવિચિન્તનમ્ । મન્ત્રિણીસહિતા નિત્યં કરોતિ જગદમ્બિકા
ચોથા મંડપમાં જગદંબિકા પોતાની મંત્રિણીઓ સાથે સદા જગતની રક્ષા માટે વિચાર કરે છે.