શશિરેખા ચ ગગનરેખા ચૈવ તતઃ પરમ્ । પાશાઙ્કુશવરાભીતિધરા અરુણવિગ્રહાઃ
શશિરેખા અને ગગનરેખા, અને પછી, જે પાશ, અંકુશ, વર અને અભય ધારણ કરે છે, તેઓ લાલિમાવાળા સ્વરૂપ ધરાવે છે.
વિશ્વસમ્બન્ધિનીં વાર્તાં બોધયન્તિ પ્રતિક્ષણમ્ । મુક્તાસાલાદગ્રભાગે મહામારકતોઽપરઃ
તેઓ સતત વિશ્વના સંબંધોનું જ્ઞાન આપતી રહે છે; મુક્તા સભામંડપના આગળના ભાગે એક વિશાળ પન્નાનો સભામંડપ છે.
સાલોત્તમઃ સમુદ્દિષ્ટો દશયોજનદૈર્ઘ્યવાન્ । નાનાસૌભાગ્યસંયુક્તો નાનાભોગસમન્વિતઃ
સૌથી શ્રેષ્ઠ સભા દસ યોજન લાંબી બતાવવામાં આવી છે, જેમાં અનેક પ્રકારની સમૃદ્ધિ અને વિવિધ આનંદો ભરપૂર છે.
મધ્યભૂસ્તાદૃશી પ્રોક્તા સદનાનિ તથૈવ ચ । ષટ્કોણમત્ર વિસ્તીર્ણં કોણસ્થા દેવતાઃ શૃણુ
મધ્યભાગ પણ એવો જ છે અને ત્યાં પણ એ જ રીતે મકાનો છે. અહીં વિશાળ ષટ્કોણ વિસ્તાર છે, જેમાં કોનામાં કઈ કઈ દેવી-દેવતાઓ છે, તે સાંભળો.
પૂર્વકોણે ચતુર્વક્ત્રો ગાયત્રીસહિતો વિધિઃ । કુણ્ડિકાક્ષગુણાભીતિદણ્ડાયુધધરઃ પરઃ
પૂર્વ કોનામાં ચાર મુખવાળો બ્રહ્મા ગાયત્રી સાથે બેઠો છે, જે પોતાના હાથમાં કુંડો, જપમાળા, અભયમુદ્રા, દંડ અને શસ્ત્રો ધરાવે છે.
તદાયુધધરા દેવી ગાયત્રી પરદેવતા । વેદાઃ સર્વે મૂર્તિમન્તઃ શાસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ
ત્યાં એ શસ્ત્રો ધરાવતી ગાયત્રી દેવી સર્વોપરી છે; બધા જ વેદો અને અનેક શાસ્ત્રો પણ ત્યાં સ્વરૂપે હાજર છે.
સ્મૃતયશ્ચ પુરાણાનિ મૂર્તિમન્તિ વસન્તિ હિ । યે બ્રહ્મવિગ્રહાઃ સન્તિ ગાયત્રીવિગ્રહાશ્ચ યે
સ્મૃતિઓ અને પુરાણો પણ ત્યાં સ્વરૂપે નિવાસ કરે છે, તેમજ જે બ્રહ્માના સ્વરૂપ છે અને જે ગાયત્રીના સ્વરૂપ છે, એ બધા પણ ત્યાં છે.
વ્યાહૃતીનાં વિગ્રહાશ્ચ તે નિત્યં તત્ર સન્તિ હિ । રક્ષઃકોણે શઙ્ખચક્રગદામ્બુજકરામ્બુજા
વ્યાહૃતિઓના સ્વરૂપો પણ હંમેશા ત્યાં છે; દક્ષિણ કોનામાં શંખ, ચક્ર, ગદા અને કમળ ધારણ કરનારી કમલહસ્તા છે.
સાવિત્રી વર્તતે તત્ર મહાવિષ્ણુશ્ચ તાદૃશઃ । યે વિષ્ણુવિગ્રહાઃ સન્તિ મત્સ્યકૂર્માદયોઽખિલાઃ
ત્યાં સાવિત્રી અને મહાવીષ્ણુ પણ એવા જ સ્વરૂપે છે; તેમજ વિષ્ણુના બધા અવતાર જેમ કે મત્સ્ય, કૂર્મ અને બીજા બધા પણ હાજર છે.
સાવિત્રીવિગ્રહા યે ચ તે સર્વે તત્ર સન્તિ હિ । વાયુકોણે પરશ્વક્ષમાલાભયવરાન્વિતઃ
સાવિત્રીના સ્વરૂપો પણ ત્યાં બધા છે; પશ્ચિમ કોનામાં મહારુદ્ર છે, જે પરશુ, જપમાળા, અભયમુદ્રા અને વરમુદ્રાથી સજ્જ છે.
મહારુદ્રો વર્તતેઽત્ર સરસ્વત્યપિ તાદૃશી । યે યે તુ રુદ્રભેદાઃ સ્યુર્દક્ષિણાસ્યાદયો નૃપ
ત્યાં મહારુદ્ર અને એ જ રીતે સરસ્વતી પણ છે; તેમજ દક્ષિણામૂર્તિ વગેરે બધા રૂદ્રના વિવિધ સ્વરૂપો પણ ત્યાં છે, રાજન.
ગૌરીભેદાશ્ચ યે સર્વે તે તત્ર નિવસન્તિ હિ । ચતુઃષષ્ટ્યાગમા યે ચ યે ચાન્યેઽપ્યાગમાઃ સ્મૃતાઃ
ગૌરીના બધા સ્વરૂપો પણ ત્યાં નિવાસ કરે છે; ચૌસઠ આગમ અને બીજા બધા આગમ શાસ્ત્રો પણ ત્યાં છે.
તે સર્વે મૂર્તિમન્તશ્ચ તત્રૈવ નિવસન્તિ હિ । અગ્નિકોણે રત્નકુમ્ભં તથા મણિકરણ્ડકમ્
આ બધા જ સ્વરૂપે ત્યાં રહે છે; અગ્નિ કોનામાં કુબેર પોતાના હાથમાં રત્નકુંભ અને મણિથી ભરેલું પાત્ર લઈને ઉભા છે.
દધાનો નિજહસ્તાભ્યાં કુબેરો ધનદાયકઃ । નાનાવીથીસમાયુક્તો મહાલક્ષ્મીસમન્વિતઃ
કુબેર, ધનની આપનાર, મહાલક્ષ્મી સાથે વિવિધ માર્ગોથી ઘેરાયેલા અને પોતાના ગુણોથી યુક્ત ત્યાં ઊભા છે.
દેવ્યા નિધિપતિસ્ત્વાસ્તે સ્વગુણૈઃ પરિવેષ્ટિતઃ । વારુણે તુ મહાકોણે મદનો રતિસંયુતઃ
દેવી સાથે નિધિપતિ પોતાના ગુણોથી ઘેરાઈને ત્યાં નિવાસ કરે છે; પશ્ચિમ દિશાના મહાકોણમાં મદન રતી સાથે છે.
પાશાઙ્કુશધનુર્બાણધરો નિત્યં વિરાજતે । શૃઙ્ગારા મૂર્તિમન્તસ્તુ તત્ર સન્નિહિતાઃ સદા
મદન હંમેશા પાશ, અંકુશ, ધનુષ્ય અને બાણ ધારણ કરીને તેજસ્વી છે; પ્રેમના સ્વરૂપો પણ ત્યાં હંમેશા હાજર છે.
ઈશાનકોણે વિઘ્નેશો નિત્યં પુષ્ટિસમન્વિતઃ । પાશાઙ્કુશધરો વીરો વિઘ્નહર્તા વિરાજતે
ઈશાન કોનામાં વિઘ્નેશ, પુષ્ટિ સાથે, પાશ અને અંકુશ ધારણ કરીને, વિઘ્નો દૂર કરનાર અને વિર પુરુષ તરીકે તેજસ્વી છે.
વિભૂતયો ગણેશસ્ય યા યાઃ સન્તિ નૃપોત્તમ । તાઃ સર્વા નિવસન્ત્યત્ર મહૈશ્વર્યસમન્વિતાઃ
ગણેશજીની જે જે શક્તિઓ છે, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, એ બધું મહાન ઐશ્વર્ય સાથે ત્યાં નિવાસ કરે છે.
પ્રતિબ્રહ્માણ્ડસંસ્થાનાં બ્રહ્માદીનાં સમષ્ટયઃ । એતે બ્રહ્માદયઃ પ્રોક્તાઃ સેવન્તે જગદીશ્વરીમ્
દરેક બ્રહ્માંડમાં બ્રહ્મા અને બીજા દેવતાઓના એકત્ર સ્વરૂપો છે, અને એ બધા જગદીશ્વરીની સેવા કરે છે.
મહામારકતસ્યાગ્રે શતયોજનદૈર્ઘ્યવાન્ । પ્રવાલસાલોઽસ્ત્યપરઃ કુઙ્કુમારુણવિગ્રહઃ
મહામારકત સભાના આગળ એક બીજું પ્રવાળમય સભા છે, જે સો યોજન લાંબી છે અને કુંકુમ જેવી લાલ ઝાંખી ધરાવે છે.
મધ્યભૂસ્તાદૃશી પ્રોક્તા સદનાનિ ચ પૂર્વવત્ । તન્મધ્યે પઞ્ચભૂતાનાં સ્વામિન્યઃ પઞ્ચ સન્તિ ચ
મધ્યભાગ એવા જ રીતે વર્ણવાયો છે, જેમાં પહેલાં જેવું જ રહેઠાણ છે; એના મધ્યમાં પાંચ તત્ત્વોની સ્વામિનીઓ વસે છે.
હૃલ્લેખા ગગના રક્તા ચતુર્થી તુ કરાલિકા । મહોચ્છુષ્મા પઞ્ચમી ચ પઞ્ચભૂતસમપ્રભાઃ
હૃલ્લેખા, ગગના, રક્તા, ચોથી કરાલિકા અને પાંચમી મહોચ્છુષ્મા — આ પાંચેય તત્ત્વો જેટલી તેજસ્વી છે.
પાશાઙ્કુશવરાભીતિધારિણ્યોઽમિતભૂષણાઃ । દેવીસમાનવેષાઢ્યા નવયૌવનગર્વિતાઃ
આ દેવીઓ પાસે પાશ, અંકુશ, વરદાન અને અભયmudra છે; અણગણિત આભૂષણોથી શોભાયમાન, દેવીસમાન રૂપવાળી અને નવયૌવનના ગૌરવથી ભરી છે.
પ્રવાલસાલાદગ્રે તુ નવરત્નવિનિર્મિતઃ । બહુયોજનવિસ્તીર્ણો મહાસાલોઽસ્તિ ભૂમિપ
પ્રવાલમંદિરની સામે નવ રત્નોથી બનેલું વિશાળ મહાસભામંડપ છે, જે અનેક યોજન જેટલો વિસ્તૃત છે, રાજન.
તત્ર ચામ્નાયદેવીનાં સદનાનિ બહૂન્યપિ । નવરત્નમયાન્યેવ તડાગાશ્ચ સરાંસિ ચ
ત્યાં આમ્નાય દેવીઓના અનેક રહેઠાણો છે, બધા નવ રત્નોથી બનેલા છે; તળાવ અને સરોવર પણ છે.
શ્રીદેવ્યા યેઽવતારાઃ સ્યુસ્તે તત્ર નિવસન્તિ હિ । મહાવિદ્યા મહાભેદાઃ સન્તિ તત્રૈવ ભૂમિપ
શ્રીદેવીના અવતારો ત્યાં વસે છે; મહાવિદ્યાઓ અને તેમના અનેક રૂપો પણ ત્યાં જ છે, રાજન.
નિજાવરણદેવીભિર્નિજભૂષણવાહનૈઃ । સર્વદેવ્યો વિરાજન્તે કોટિસૂર્યસમપ્રભાઃ
બધી દેવીઓ પોતાના અવરણદેવી, ભૂષણ અને વાહન સાથે, કરોડો સૂર્ય જેટલી તેજસ્વી બનીને તેજ પાથરે છે.
સપ્તકોટિમહામન્ત્રદેવતાઃ સન્તિ તત્ર હિ । નવરત્નમયાદગ્રે ચિન્તામણિગૃહં મહત્
ત્યાં સત્તર કરોડ મહામંત્રદેવીઓ છે; નવ રત્નમય મંદિરની સામે ચિંતામણિથી બનેલું વિશાળ મહેલ છે.
તત્રત્યં વસ્તુમાત્રં તુ ચિન્તામણિવિનિર્મિતમ્ । સૂર્યોદ્ગારોપલૈસ્તદ્વચ્ચન્દ્રોદ્ગારોપલૈસ્તથા
ત્યાંનું દરેક વસ્તુ ચિંતામણિથી બનેલું છે; સ્તંભો સૂર્યકાંતિ અને ચંદ્રકાંતિના પથ્થરોના બનેલા છે.
વિદ્યુત્પ્રભોપલૈઃ સ્તમ્ભાઃ કલ્પિતાસ્તુ સહસ્રશઃ । યેષાં પ્રભાભિરન્તઃસ્થં વસ્તુ કિઞ્ચિન્ન દૃશ્યતે
હજારો સ્તંભો વીજળી જેવી તેજસ્વી રત્નોથી બનેલા છે, જેમની પ્રકાશથી અંદરનું કંઈ પણ દેખાતું નથી.