દન્તિનઃ કોટિશો વાહાઃ કોટિશઃ શિબિકાસ્તથા । હંસાઃ સિંહાશ્ચ ગરુડા મયૂરા વૃષભાસ્તથા
અગણિત દાંતી (હાથી) વાહનો છે, એટલાં જ પલકીઓ છે; હંસ, સિંહ, ગરુડ, મોર અને વૃષભ પણ છે.
તૈર્યુક્તાઃ સ્યન્દનાસ્તદ્વત્કોટિશો નૃપનન્દન । પાર્ષ્ણિગ્રાહસમાયુક્તા ધ્વજૈરાકાશચુમ્બિનઃ
આ બધાં પર જોડાયેલા રથો પણ કરોડો છે, જેમાં પાછળ રક્ષણ માટે માણસો છે અને ધ્વજાઓ આકાશને સ્પર્શ કરે છે.
કોટિશસ્તુ વિમાનાનિ નાનાચિહ્નાન્વિતાનિ ચ । નાનાવાદિત્રયુક્તાનિ મહાધ્વજયુતાનિ ચ
અગણિત વિમાનો છે, જે વિવિધ ચિહ્નોથી શોભાયમાન છે, અનેક વાદ્યયંત્રો અને મહાન ધ્વજોથી સજ્જ છે.
વૈદૂર્યમણિસાલસ્યાપ્યગ્રે સાલઃ પરઃ સ્મૃતઃ । દશયોજનતુઙ્ગોઽસાવિન્દ્રનીલાશ્મનિર્મિતઃ
વૈડૂર્યમણિના મંડપના આગળ પણ એક વિશાળ મંડપ છે, જે દસ યોજન ઊંચો છે અને ઇન્દ્રનીલમણિથી બનેલો છે.
તન્મધ્યભૂસ્તથા વીથ્યો મહામાર્ગા ગૃહાણિ ચ । વાપીકૂપતડાગાશ્ચ સર્વે તન્મણિનિર્મિતાઃ
તેના મધ્યમાં રસ્તાઓ, વિશાળ માર્ગો અને ઘરોએ પણ સ્થાન લીધું હતું. ત્યાંના તમામ કૂવા, તળાવો અને જળાશયો એ જ રત્નોથી બનાવેલા હતા.
તત્ર પદ્મં તુ સમ્પ્રોક્તં બહુયોજનવિસ્તૃતમ્ । ષોડશારં દીપ્યમાનં સુદર્શનમિવાપરમ્
ત્યાં અનેક યોજન જેટલી પહોળાઈ ધરાવતું એક વિશાળ કમળ હતું, જેમાં સોળ પાંખડીઓ હતી. તે તેજસ્વી અને અદભુત દેખાતું હતું.
તત્ર ષોડશશક્તીનાં સ્થાનાનિ વિવિધાનિ ચ । સર્વોપસ્કરયુક્તાનિ સમૃદ્ધાનિ વસન્તિ હિ
ત્યાં સોળ શક્તિઓના વિવિધ પ્રકારના નિવાસસ્થાન હતા, જે સર્વસુવિધા અને વૈભવથી યુક્ત હતાં.
તાસાં નામાનિ વક્ષ્યામિ શૃણુ મે નૃપસત્તમ । કરાલી વિકરાલી ચ તથોમા ચ સરસ્વતી
હું હવે તેમની નામો કહું છું, મહારાજ, તમે સાંભળો: કરાળી, વિકરાળી, ઉમા અને સરસ્વતી.
શ્રીદુર્ગોષા તથા લક્ષ્મીઃ શ્રુતિશ્ચૈવ સ્મૃતિર્ધૃતિઃ । શ્રદ્ધા મેધા મતિઃ કાન્તિરાર્યા ષોડશ શક્તયઃ
શ્રી, દુર્ગોષા, લક્ષ્મી, શ્રુતિ, સ્મૃતિ, ધૃતિ, શ્રદ્ધા, મેધા, મતિ, કાંતિ અને આર્યા—આ સોળ શક્તિઓ છે.
નીલજીમૂતસંકાશાઃ કરવાલકરામ્બુજાઃ । સમાઃ ખેટકધારિણ્યો યુદ્ધોપક્રાન્તમાનસાઃ
આ શક્તિઓ ગાઢ વાદળ જેવી દેખાતી, કમળ જેવા હાથમાં તલવાર પકડી રાખતી, સ્વરૂપે સમાન, ઢાલ ધારણ કરતી અને યુદ્ધ માટે સજ્જ મનવૃત્તિ ધરાવતી હતી.
સેનાન્યઃ સકલા એતાઃ શ્રીદેવ્યા જગદીશિતુઃ । પ્રતિબ્રહ્માણ્ડસંસ્થાનાં શક્તીનાં નાયિકાઃ સ્મૃતાઃ
આ બધી શ્રીદેવી, જે જગતની અધિષ્ઠાત્રી છે, તેમની સેના પ્રમુખ છે અને દરેક બ્રહ્માંડની શક્તિઓની નેત્રીઓ ગણાય છે.
બ્રહ્માણ્ડક્ષોભકારિણ્યો દેવીશક્ત્યુપબૃંહિતાઃ । નાનારથસમારૂઢા નાનાશક્તિભિરન્વિતાઃ
આ શક્તિઓ બ્રહ્માંડોમાં હલચલ મચાવતી, દેવીની શક્તિથી સશક્ત, વિવિધ રથોમાં સવાર અને અનેક શક્તિઓથી ઘેરાયેલી છે.
એતત્પરાક્રમં વક્તું સહસ્રાસ્યોઽપિ ન ક્ષમઃ । ઇન્દ્રનીલમહાસાલાદગ્રે તુ બહુવિસ્તૃતઃ
આ શક્તિઓની પરાક્રમની વાત તો હજારો મથાવાળો પણ વર્ણવી શકતો નથી; ઇન્દ્રનીલના મહાસભામંડપની સામે વિશાળ વિસ્તાર છે.
મુક્તાપ્રાકાર ઉદિતો દશયોજનદૈર્ઘ્યવાન્ । મધ્યભૂઃ પૂર્વવત્પ્રોક્તા તન્મધ્યેઽષ્ટદલામ્બુજમ્
મુક્તાનો દીવાલ ઊભો થયો, જે દસ યોજન લાંબો હતો; તેના મધ્યમાં, અગાઉ વર્ણવ્યા પ્રમાણે, આઠ પાંખડીઓવાળું કમળ હતું.
મુક્તામણિગણાકીર્ણં વિસ્તૃતં તુ સકેસરમ્ । તત્ર દેવીસમાકારા દેવ્યાયુધધરાઃ સદા
મુક્તામણિની ઝાંખીઓથી શોભિત, વિશાળ અને રેશમ જેવી તંતુઓવાળું તે કમળ હતું; તેમાં હંમેશાં દેવી જેવા સ્વરૂપો, દેવીના શસ્ત્રો ધારણ કરીને વસે છે.
સમ્પ્રોક્તા અષ્ટમન્ત્રિણ્યો જગદ્વાર્તાપ્રબોધિકાઃ । દેવીસમાનભોગાસ્તા ઇઙ્ગિતજ્ઞાસ્તુ પણ્ડિતાઃ
ત્યાં આઠ મંત્રિણીઓ છે, જે જગતના વ્યવહારનું જ્ઞાન જગાડે છે; તેઓ દેવી સમાન ભોગ ભોગવે છે, ઇશારો સમજવામાં કુશળ અને પંડિત છે.
કુશલાઃ સર્વકાર્યેષુ સ્વામિકાર્યપરાયણાઃ । દેવ્યભિપ્રાયબોધ્યસ્તાશ્ચતુરા અતિસુન્દરાઃ
તેઓ દરેક કાર્યમાં નિપુણ, પોતાની સ્વામિનીના કાર્યમાં તત્પર, દેવીના મનના ભાવને સમજી લેતી, ચતુર અને ખૂબ જ સુંદર છે.
નાનાશક્તિસમાયુક્તાઃ પ્રતિબ્રહ્માણ્ડવર્તિનામ્ । પ્રાણિનાં તાઃ સમાચારં જ્ઞાનશક્ત્યા વિદન્તિ ચ
વિવિધ શક્તિઓથી યુક્ત, તેઓ દરેક બ્રહ્માંડના જીવોના વર્તનને જ્ઞાનશક્તિથી જાણી શકે છે.
તાસાં નામાનિ વક્ષ્યામિ મત્તઃ શૃણુ નૃપોત્તમ । અનઙ્ગકુસુમા પ્રોક્તાપ્યનઙ્ગકુસુમાતુરા
હું હવે તેમની નામો કહું છું, મહારાજ, તમે સાંભળો: અનંગકુસુમા, અનંગકુસુમાતુરા,
અનઙ્ગમદના તદ્વદનઙ્ગમદનાતુરા । ભુવનપાલા ગગનવેગા ચૈવ તતઃ પરમ્
અનંગમદના, અનંગમદનાતુરા, ભુવનપાલા, ગગનવેગા અને પછી,
શશિરેખા ચ ગગનરેખા ચૈવ તતઃ પરમ્ । પાશાઙ્કુશવરાભીતિધરા અરુણવિગ્રહાઃ
શશિરેખા અને ગગનરેખા, અને પછી, જે પાશ, અંકુશ, વર અને અભય ધારણ કરે છે, તેઓ લાલિમાવાળા સ્વરૂપ ધરાવે છે.
વિશ્વસમ્બન્ધિનીં વાર્તાં બોધયન્તિ પ્રતિક્ષણમ્ । મુક્તાસાલાદગ્રભાગે મહામારકતોઽપરઃ
તેઓ સતત વિશ્વના સંબંધોનું જ્ઞાન આપતી રહે છે; મુક્તા સભામંડપના આગળના ભાગે એક વિશાળ પન્નાનો સભામંડપ છે.
સાલોત્તમઃ સમુદ્દિષ્ટો દશયોજનદૈર્ઘ્યવાન્ । નાનાસૌભાગ્યસંયુક્તો નાનાભોગસમન્વિતઃ
સૌથી શ્રેષ્ઠ સભા દસ યોજન લાંબી બતાવવામાં આવી છે, જેમાં અનેક પ્રકારની સમૃદ્ધિ અને વિવિધ આનંદો ભરપૂર છે.
મધ્યભૂસ્તાદૃશી પ્રોક્તા સદનાનિ તથૈવ ચ । ષટ્કોણમત્ર વિસ્તીર્ણં કોણસ્થા દેવતાઃ શૃણુ
મધ્યભાગ પણ એવો જ છે અને ત્યાં પણ એ જ રીતે મકાનો છે. અહીં વિશાળ ષટ્કોણ વિસ્તાર છે, જેમાં કોનામાં કઈ કઈ દેવી-દેવતાઓ છે, તે સાંભળો.
પૂર્વકોણે ચતુર્વક્ત્રો ગાયત્રીસહિતો વિધિઃ । કુણ્ડિકાક્ષગુણાભીતિદણ્ડાયુધધરઃ પરઃ
પૂર્વ કોનામાં ચાર મુખવાળો બ્રહ્મા ગાયત્રી સાથે બેઠો છે, જે પોતાના હાથમાં કુંડો, જપમાળા, અભયમુદ્રા, દંડ અને શસ્ત્રો ધરાવે છે.
તદાયુધધરા દેવી ગાયત્રી પરદેવતા । વેદાઃ સર્વે મૂર્તિમન્તઃ શાસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ
ત્યાં એ શસ્ત્રો ધરાવતી ગાયત્રી દેવી સર્વોપરી છે; બધા જ વેદો અને અનેક શાસ્ત્રો પણ ત્યાં સ્વરૂપે હાજર છે.
સ્મૃતયશ્ચ પુરાણાનિ મૂર્તિમન્તિ વસન્તિ હિ । યે બ્રહ્મવિગ્રહાઃ સન્તિ ગાયત્રીવિગ્રહાશ્ચ યે
સ્મૃતિઓ અને પુરાણો પણ ત્યાં સ્વરૂપે નિવાસ કરે છે, તેમજ જે બ્રહ્માના સ્વરૂપ છે અને જે ગાયત્રીના સ્વરૂપ છે, એ બધા પણ ત્યાં છે.
વ્યાહૃતીનાં વિગ્રહાશ્ચ તે નિત્યં તત્ર સન્તિ હિ । રક્ષઃકોણે શઙ્ખચક્રગદામ્બુજકરામ્બુજા
વ્યાહૃતિઓના સ્વરૂપો પણ હંમેશા ત્યાં છે; દક્ષિણ કોનામાં શંખ, ચક્ર, ગદા અને કમળ ધારણ કરનારી કમલહસ્તા છે.
સાવિત્રી વર્તતે તત્ર મહાવિષ્ણુશ્ચ તાદૃશઃ । યે વિષ્ણુવિગ્રહાઃ સન્તિ મત્સ્યકૂર્માદયોઽખિલાઃ
ત્યાં સાવિત્રી અને મહાવીષ્ણુ પણ એવા જ સ્વરૂપે છે; તેમજ વિષ્ણુના બધા અવતાર જેમ કે મત્સ્ય, કૂર્મ અને બીજા બધા પણ હાજર છે.
સાવિત્રીવિગ્રહા યે ચ તે સર્વે તત્ર સન્તિ હિ । વાયુકોણે પરશ્વક્ષમાલાભયવરાન્વિતઃ
સાવિત્રીના સ્વરૂપો પણ ત્યાં બધા છે; પશ્ચિમ કોનામાં મહારુદ્ર છે, જે પરશુ, જપમાળા, અભયમુદ્રા અને વરમુદ્રાથી સજ્જ છે.