રથરેખાહ્વયા પશ્ચાચ્છશિરેખા તથાપરા । ગગનવેગા પવનવેગા વેગા ચૈવ તતઃ પરમ્
પાછળ રથરેખા નામની દેવી છે, પછી શશિરેખા આવે છે; ત્યારબાદ ગગનવેગા, પવનવેગા અને પછી વેગા છે.
અગ્રે ભુવનપાલા સ્યાત્તત્પશ્ચાન્મદનાતુરા । અનઙ્ગાનઙ્ગમથના તથૈવાનઙ્ગમેખલા
આગળ ભુવનપાલા છે, તેના પાછળ મદનાતુરા છે; પછી અનંગા, અનંગમથના અને એ જ રીતે અનંગમેખલા છે.
અનઙ્ગકુસુમા પશ્ચાદ્વિશ્વરૂપા સુરાદિકા । ક્ષયઙ્કરી ભવેચ્છક્તિરક્ષોભ્યા ચ તતઃ પરમ્
અનંગકુસુમા પછી વિશ્વરૂપા છે, પછી સુરાદિકા છે; પછી ક્ષયંકરી નામની શક્તિ આવે છે અને પછી અક્ષોભ્યા છે.
સત્યવાદિન્યથ પ્રોક્તા બહુરૂપા શુચિતવ્રતા । ઉદારાખ્યા ચ વાગીશી ચતુઃષષ્ટિમિતાઃ સ્મૃતાઃ
પછી સત્યવાદિની છે, પછી બહુરૂપા અને શુચિતવ્રતા છે; પછી ઉદારાખ્યા અને વાગીશી છે—આ બધાં મળીને ચૌસઠ ગણાય છે.
જ્વલજ્જિહ્નાનનાઃ સર્વા વમન્ત્યો વહ્નિમુલ્બણમ્ । જલં પિબામઃ સકલં સંહરામો વિભાવસુમ્
બધી દેવીઓના મુખ જ્વલંત જીભ જેવા છે, જોરદાર અગ્નિ ઉગળી રહી છે; તેઓ કહે છે: 'અમે બધું જળ પી જઈશું અને અગ્નિને પણ સંહાર કરીશું.'
પવનં સ્તમ્ભયામોઽદ્ય ભક્ષયામોઽખિલં જગત્ । ઇતિ વાચં સંગિરન્તે ક્રોધસંરક્તલોચનાઃ
'આજે અમે પવનને અટકાવી દઈશું, આખું જગત ભક્ષી જઈશું!'—એવી વાણી તેઓ બોલે છે, તેમની આંખો ક્રોધથી લાલ થઈ ગઈ છે.
ચાપબાણધરાઃ સર્વા યુદ્ધાયૈવોત્સુકાઃ સદા । દંષ્ટ્રાકટકટારાવૈર્બધિરીકૃતદિઙ્મુખાઃ
બધી દેવીઓ તીરકમાનથી સજ્જ છે અને હંમેશા યુદ્ધ માટે ઉત્સુક છે; તેમની દાંતની ઘસઘસથી દિશાઓ બધી બહેરી થઈ જાય છે.
પિઙ્ગોર્ધ્વકેશ્યઃ સમ્પ્રોક્તાશ્ચાપબાણકરાઃ સદા । શતાક્ષૌહિણિકા સેનાપ્યેકૈકસ્યાઃ પ્રકીર્તિતા
તેઓ પીળા અને ઊંચા વાળવાળી છે, હંમેશા હાથમાં તીરકમાન ધરાવે છે; દરેક પાસે શત અક્ષૌહિણી સેનાઓ છે.
એકૈકશક્તેઃ સામર્થ્યં લક્ષબ્રહ્માણ્ડનાશને । શતાક્ષૌહિણિકા સેના તાદૃશી નૃપસત્તમ
દરેક શક્તિમાં લાખ બ્રહ્માંડનો વિનાશ કરવાની તાકાત છે; એવી શત અક્ષૌહિણી સેનાઓ તેમની પાસે છે, હે શ્રેષ્ઠ રાજા.
કિં ન કુર્યાજ્જગત્યસ્મિન્નશક્યં વક્તુમેવ તત્ । સર્વાપિ યુદ્ધસામગ્રી તસ્મિન્સાલે સ્થિતા મુને
આ જગતમાં તેઓ શું ન કરી શકે? એ કહેવું પણ અશક્ય છે; બધું યુદ્ધસામાન એ મહાલમાં જ એકઠું છે, હે મુનિ.
રથાનાં ગણના નાસ્તિ હયાનાં કરિણાં તથા । શસ્ત્રાણાં ગણના તદ્વદ્ગણાનાં ગણના તથા
રથોની ગણતરી નથી, ઘોડા અને હાથીઓની પણ નથી; એ જ રીતે શસ્ત્રો અને સૈનિકોની પણ કોઈ ગણતરી નથી.
પદ્મરાગમયાદગ્રે ગોમેદમણિનિર્મિતઃ । દશયોજનદૈર્ઘ્યેણ પ્રાકારો વર્તતે મહાન્
આગળ પદ્મરાગના મણિથી બનેલો અને ગોમેદના રત્નોથી રચાયેલો, દસ યોજન લાંબો મોટો કોટ છે.
ભાસ્વજ્જપાપ્રસૂનાભો મધ્યભૂસ્તસ્ય તાદૃશી । ગોમેદકલ્પિતાન્યેવ તદ્વાસિસદનાનિ ચ
મધ્યમાં જપાફૂલ જેવું તેજસ્વી મેદાન છે; ત્યાંના ઘર પણ ગોમેદના રત્નોથી બનેલા છે.
પક્ષિણઃ સ્તમ્ભવર્યાશ્ચ વૃક્ષા વાપ્યઃ સરાંસિ ચ । ગોમેદકલ્પિતા એવ કુઙ્કુમારુણવિગ્રહાઃ
ત્યાંના સ્તંભ, વૃક્ષો, તળાવ અને સરોવર બધાં ગોમેદના બનેલા છે અને કુંકુમ જેવું લાલ રંગ ધરાવે છે.
તન્મધ્યસ્થા મહાદેવ્યો દ્વાત્રિંશચ્છક્તયઃ સ્મૃતાઃ । નાનાશસ્ત્રપ્રહરણા ગોમેદમણિભૂષિતાઃ
મધ્યમાં મહાદેવીઓ છે, જે બત્રીસ શક્તિઓ તરીકે જાણીતી છે; તેઓ વિવિધ શસ્ત્રોથી સજ્જ અને ગોમેદના રત્નોથી શોભાયમાન છે.
પ્રત્યેકલોકવાસિન્યઃ પરિવાર્ય સમન્તતઃ । ગોમેદસાલે સન્નદ્ધાઃ પિશાચવદના નૃપ
દરેક દેવી પોતપોતાના લોકમાં વસે છે અને ચારેય બાજુથી ઘેરી રહી છે; ગોમેદના મહાલમાં સ્થિર છે અને પિશાચ જેવા મુખ ધરાવે છે, હે રાજા.
સ્વર્લોકવાસિભિર્નિત્યં પૂજિતાશ્ચક્રબાહવઃ । ક્રોધરક્તેક્ષણા ભિન્ધિ પચચ્છિન્ધિ દહેતિ ચ
સ્વર્ગલોકના વાસીઓ તેમને હંમેશા પૂજે છે, તેમની બાહુઓ ચક્ર જેવી છે; તેઓના ક્રોધથી આંખો લાલ છે અને 'ભેદો! શેકો! કાપો! બળાવો!' એમ કહે છે.
વદન્તિ સતતં વાચં યુદ્ધોત્સુકહૃદન્તરાઃ । એકૈકસ્યા મહાશક્તેર્દશાક્ષૌહિણિકા મતા
તેઓ સતત આવી વાણી બોલે છે, તેમનું હૃદય યુદ્ધ માટે તત્પર છે; દરેક મહાશક્તિ પાસે દસ અક્ષૌહિણી સેનાઓ છે.
સેના તત્રાપ્યેકશક્તિર્લક્ષબ્રહ્માણ્ડનાશિની । તાદૃશીનાં મહાસેના વર્ણનીયા કથં નૃપ
એ સેના માં એક જ શક્તિ લાખો બ્રહ્માંડનો નાશ કરી શકે છે; રાજા, આવી મહાન સેના નું વર્ણન કેવી રીતે કરી શકાય?
રથાનાં નૈવ ગણના વાહનાનાં તથૈવ ચ । સર્વયુદ્ધસમારમ્ભસ્તત્ર દેવ્યા વિરાજતે
ત્યાં રથો અને વાહનોની ગણતરી જ નથી; દરેક યુદ્ધમાં દેવીની મહિમા તેજથી ઝગમગે છે.
તાસાં નામાનિ વક્ષ્યામિ પાપનાશકરાણિ ચ । વિદ્યાહ્રીપુષ્ટયઃ પ્રજ્ઞા સિનીવાલી કુહૂસ્તથા
હવે હું એ શક્તિઓનાં નામ કહું છું, જે પાપનો નાશ કરે છે: વિદ્યા, શ્રી, પુષ્ટિ, પ્રજ્ઞા, સિનીવાલી અને કુહૂ.
રુદ્રા વીર્યા પ્રભા નન્દા પોષિણી ઋદ્ધિદા શુભા । કાલરાત્રિર્મહારાત્રિર્ભદ્રકાલી કપર્દિની
રુદ્રાણી, વીર્યા, પ્રભા, નંદા, પોષિણી, ઋદ્ધિદા, શુભા, કાલરાત્રી, મહારાત્રી, ભદ્રકાળી અને કપર્દિની.
વિકૃતિર્દણ્ડિમુણ્ડિન્યૌ સેન્દુખણ્ડા શિખણ્ડિની । નિશુમ્ભશુમ્ભમથિની મહિષાસુરમર્દિની
વિકૃતિ, દંડિની, મુંડિની, સેંદુખંડા, શિખંડિની, નિશુંબહશુંબમથિની અને મહિષાસુરમર્દિની.
ઇન્દ્રાણી ચૈવ રુદ્રાણી શઙ્કરાર્ધશરીરિણી । નારી નારાયણી ચૈવ ત્રિશૂલિન્યપિ પાલિની
ઇન્દ્રાણી, રુદ્રાણી, શંકર સાથે અડધી કાયાવાળી, નારી, નારાયણી, ત્રિશૂલી અને પાલિની.
અમ્બિકા હ્લાદિની પશ્ચાદિત્યેવં શક્તયઃ સ્મૃતાઃ । યદ્યેતાઃ કુપિતા દેવ્યસ્તદા બ્રહ્માણ્ડનાશનમ્
અંબિકા, હ્લાદિની અને અન્ય ઘણી શક્તિઓ એમ કહેવાય છે; જો આ દેવીઓ ક્રોધિત થાય તો બ્રહ્માંડનો નાશ કરી શકે.
પરાજયો ન ચૈતાસાં કદાચિત્ક્વચિદસ્તિ હિ । ગોમેદકમયાદગ્રે સદ્વજ્રમણિનિર્મિતઃ
ક્યારેય અને ક્યાંયે પણ એ શક્તિઓને હાર નથી થતી; આગળ ગોમેદકના દરવાજા છે, જે ઉત્તમ વજ્રમણિથી બનેલા છે.
દશયોજનતુઙ્ગોઽસૌ ગોપુરદ્વારસંયુતઃ । કપાટશૃઙ્ખલાબદ્ધો નવવૃક્ષસમુજ્જ્વલઃ
એ દરવાજો દસ યોજન ઊંચો છે, ગોપુર અને દ્વાર સાથે, બારીની સાંકળોથી બંધાયેલો અને નવ પ્રકારના વૃક્ષોથી ઝગમગતો છે.
સાલસ્તન્મધ્યભૂમ્યાદિ સર્વં હીરમયં સ્મૃતમ્ । ગૃહાણિ વીથયો રથ્યા મહામાર્ગાઙ્ગણાનિ ચ
હોલ, મધ્યભૂમિ અને બધું સોનાથી બનેલું કહેવાય છે; ઘર, રસ્તા, ગલીઓ, મુખ્ય માર્ગો અને આંગણાં પણ.
વૃક્ષાલવાલતરવઃ સારઙ્ગા અપિ તાદૃશાઃ । દીર્ઘિકાશ્રેણયો વાપ્યસ્તડાગાઃ કૂપસંયુતાઃ
વૃક્ષોના વાવ, ઝાડના જૂથો અને ત્યાંના હરણ પણ એવા જ છે; તળાવો, વાપી અને કૂવોની પંક્તિઓ છે.
તત્ર શ્રીભુવનેશ્વર્યા વસન્તિ પરિચારિકાઃ । એકૈકા લક્ષદાસીભિઃ સેવિતા મદગર્વિતાઃ
ત્યાં શ્રીભુવનેશ્વરીની સેવિકા સ્ત્રીઓ વસે છે, દરેકને લાખ દાસીઓ સેવા આપે છે અને એ બધાં ગર્વથી ભરપૂર છે.