રક્ષકા નિવસન્ત્યત્ર મોદમાનાઃ સમન્તતઃ । ચતુર્દ્વારસમાયુક્તો દ્વારપાલશતાન્વિતઃ
ત્યાં ચારે બાજુ રક્ષકો આનંદથી વસે છે; ચારે બાજુ ચાર દ્વાર છે અને દરેક દ્વારે સૈંકડો દ્વારપાલો છે.
નાનાગણૈઃ પરિવૃતો દેવીભક્તિયુતૈર્નૃપ । દર્શનાર્થં સમાયાન્તિ યે દેવા જગદીશિતુઃ
એ જગ્યા વિવિધ દેવીભક્તિથી ભરપૂર સમૂહોથી ઘેરાયેલી છે, રાજા; જગતના સ્વામી એવા દેવતાઓ પણ દેવીના દર્શન માટે ત્યાં આવે છે.
તેષાં ગણા વસન્ત્યત્ર વાહનાનિ ચ તત્ર હિ । વિમાનશતસઙ્ઘર્ષઘણ્ટાસ્વનસમાકુલઃ
ત્યાં એ સમૂહો અને એમનાં વાહનો રહે છે; ત્યાં સૈંકડો વિમાનોના ઘર્ષણ અને ઘંટાનાદથી આખું સ્થળ ગૂંજી ઉઠે છે.
હયહેષાખરાઘાતબધિરીકૃતદિઙ્મુખઃ । ગણૈઃ કિલકિલારાવૈર્વેત્રહસ્તૈશ્ચ તાડિતાઃ
ઘોડાઓની હિંસ અને રથોના અથડાવાથી દિશાઓ બહેરી બની જાય છે; સેવકો લાકડી વડે મારતાં અને કિલકિલાટ કરતાં અવાજ કરે છે.
સેવકા દેવસઙ્ઘાનાં ભ્રાજન્તે તત્ર ભૂમિપ । તસ્મિન્કોલાહલે રાજન્ન શબ્દઃ કેનચિત્ક્વચિત્
દેવસમૂહોના સેવકો ત્યાં તેજથી ઝગમગે છે, રાજા; એ કલહમાં બીજો કોઈ અવાજ ક્યાંય સંભળાતો નથી.
કસ્યચિચ્છ્રૂયતેઽત્યન્તં નાનાધ્વનિસમાકુલે । પદે પદે મિષ્ટવારિપરિપૂર્ણસરાંસિ ચ
એ વિવિધ અવાજોથી ભરપૂર સ્થળે બીજું કંઈયે કદી સાંભળાતું નથી; દરેક પગલે મીઠા પાણીથી ભરેલા સરોવરો છે.
વાટિકા વિવિધા રાજન્ રત્નદ્રુમવિરાજિતાઃ । તદુત્તરં મહાસારધાતુનિર્મિતમણ્ડલઃ
ત્યાં અનેક પ્રકારની વાટિકાઓ છે, રાજા, જે રત્નવૃક્ષોથી શોભાયમાન છે; એના પરે અમૂલ્ય ધાતુથી બનેલો વિશાળ વર્તુળ છે.
સાલોઽપરો મહાનસ્તિ ગગનસ્પર્શિ યચ્છિરઃ । તેજસા સ્યાચ્છતગુણઃ પૂર્વસાલાદયં પરઃ
એ પછી બીજું મહાન મંડપ છે, જેનું શિખર આકાશને અડે છે; એ પહેલાના મંડપ કરતાં શતગણું તેજસ્વી છે.
ગોપુરદ્વારસહિતો બહુવૃક્ષસમન્વિતઃ । યા વૃક્ષજાતયઃ સન્તિ સર્વાસ્તાસ્તત્ર સન્તિ ચ
એમાં ઊંચા ગોપુરવાળા દ્વારો છે અને અનેક વૃક્ષોથી ભરપૂર છે; જે જે વૃક્ષપ્રજાતિઓ છે, એ બધાં ત્યાં જોવા મળે છે.
નિરન્તરં પુષ્પયુતાઃ સદા ફલસમન્વિતાઃ । નવપલ્લવસંયુક્તાઃ પરસૌરભસઙ્કુલાઃ
એ વૃક્ષો સતત ફૂલો અને ફળોથી લદેલા રહે છે, નવા કળીઓથી શોભાયમાન છે અને સર્વોત્તમ સુગંધથી ભરપૂર છે.
પનસા બકુલા લોધ્રાઃ કર્ણિકારાશ્ચ શિંશપાઃ । દેવદારુકાઞ્ચનારા આમ્રાશ્ચૈવ સુમેરવઃ
પાનસ, બકુલ, લોધ્ર, કર્ણિકાર, શિંશપા, દેવદારો, કંચનારો, આંબા અને સુમેરુના વૃક્ષો ત્યાં છે.
લિકુચા હિઙ્ગુલાશ્ચૈલા લવઙ્ગાઃ કટ્ફલાસ્તથા । પાટલા મુચુકુન્દાશ્ચ ફલિન્યો જઘનેફલાઃ
લિકુચ, હિંગુલ, ચૈલ, લવિંગ, કટફળ, પાટલ, મુચુકુંદ અને નીચે લટકતા ફળવાળા વૃક્ષો પણ છે.
તાલાસ્તમાલાઃ સાલાશ્ચ કઙ્કોલા નાગભદ્રકાઃ । પુન્નાગાઃ પીલવઃ સાલ્વકા વૈ કર્પૂરશાખિનઃ
તાડ, તમાલ, સાળ, કંકોળ, નાગભદ્રક, પુન્નાગ, પીલવ, સાળવક અને કપૂરનાં વૃક્ષો પણ છે.
અશ્વકર્ણા હસ્તિકર્ણાસ્તાલપર્ણાશ્ચ દાડિમાઃ । ગણિકા બન્ધુજીવાશ્ચ જમ્બીરાશ્ચ કુરણ્ડકાઃ
અશ્વકર્ણ, હસ્તિકર્ણ, તાળપર્ણ, દાડમ, ગણિકા, બંધુજીવ, જંબીર અને કુરંડકના વૃક્ષો પણ છે.
ચામ્પેયા બન્ધુજીવાશ્ચ તથા વૈ કનકદ્રુમાઃ । કાલાગુરુદ્રુમાશ્ચૈવ તથા ચન્દનપાદપાઃ
ચંપો, બંધુજીવ, કનકના વૃક્ષો, કાળાગુરુના વૃક્ષો અને ચંદનના વૃક્ષો પણ છે.
ખર્જૂરા યૂથિકાસ્તાલપર્ણ્યશ્ચૈવ તથેક્ષવઃ । ક્ષીરવૃક્ષાશ્ચ ખદિરાશ્ચિઞ્જાભલ્લાતકાસ્તથા
ખજુર, યૂથિકા, તાળપર્ણ, ઈખ, દુધવાળા વૃક્ષો, ખખરા, ચિન્જા અને ભલ્લાતક પણ છે.
રુચકાઃ કુટજા વૃક્ષા બિલ્વવૃક્ષાસ્તથૈવ ચ । તુલસીનાં વનાન્યેવં મલ્લિકાનાં તથૈવ ચ
રુચક, કુટજ, બિલ્વના વૃક્ષો, તુલસીના વન અને મલ્લિકા (મોગરા)ના વન પણ છે.
ઇત્યાદિતરુજાતીનાં વનાન્યુપવનાનિ ચ । નાનાવાપીશતૈર્યુક્તાન્યેવં સન્તિ ધરાધિપ
આવી અનેક પ્રકારના વૃક્ષોના વન અને ઉપવન, અનેક પ્રકારની વાવથી શોભાયમાન, પૃથ્વીના રાજા, અહીં છે.
કોકિલારાવસંયુક્તા ગુઞ્જદ્ભ્રમરભૂષિતાઃ । નિર્યાસસ્રાવિણઃ સર્વે સ્નિગ્ધચ્છાયાસ્તરૂત્તમાઃ
કોયલના મીઠા રવ અને ગુંજતા ભમરા વડે શોભાયમાન, બધા શ્રેષ્ઠ વૃક્ષો રસ ટપકાવે છે અને ઠંડો છાંયો આપે છે.
નાનાઋતુભવા વૃક્ષા નાનાપક્ષિસમાકુલાઃ । નાનારસસ્રાવિણીભિર્નદીભિરતિશોભિતાઃ
અહીં દરેક ઋતુના વૃક્ષો છે, અનેક પ્રકારના પક્ષીઓથી ભરપૂર છે અને અનેક સ્વાદવાળી નદીઓથી આ પ્રદેશ સુંદર બનેલો છે.
પારાવતશુકવ્રાતસારિકાપક્ષમારુતૈઃ । હંસપક્ષસમુદ્ભૂતાવાતવ્રાતૈશ્ચલદ્દ્રુમમ્
કબૂતર, પોપટ અને શ્યામા પક્ષીઓના ઝુંડ પવનથી હલનચલન કરે છે અને હંસના પાંખોથી ઉઠતા પવનથી વૃક્ષો ડોલે છે.
સુગન્ધગ્રાહિપવનપૂરિતં તદ્વનોત્તમમ્ । સહિતં હરિણીયૂથૈર્ધાવમાનૈરિતસ્તતઃ
આ શ્રેષ્ઠ વન સુગંધિત પવનથી ભરેલું છે અને હરણોના ટોળા અહીં-ત્યાં દોડે છે.
નૃત્યદ્બર્હિકદમ્બસ્ય કેકારાવૈઃ સુખપ્રદૈઃ । નાદિતં તદ્વનં દિવ્યં મધુસ્રાવિ સમન્તતઃ
નૃત્ય કરતા મોર અને તેમના સાથીની મીઠી કૂકથી ગુંજતું, સર્વત્ર મધથી ભરપૂર એ દિવ્ય વન આનંદ આપે છે.
કાંસ્યસાલાદુત્તરે તુ તામ્રસાલઃ પ્રકીર્તિતઃ । ચતુરસ્રસમાકાર ઉન્નત્યા સપ્તયોજનઃ
કાંસ્યના સાળના ઉત્તર તરફ તાંબાના સાળનું વૃક્ષ છે, જે ચોરસ આકારનું અને ઊંચાઈમાં સાત યોજન જેટલું છે.
દ્વયોસ્તુ સાલયોર્મધ્યે સમ્પ્રોક્તા કલ્પવાટિકા । યેષાં તરૂણાં પુષ્પાણિ કાઞ્ચનાભાનિ ભૂમિપ
બન્ને સાળના વૃક્ષો વચ્ચે કલ્પવાટિકા છે, જેના વૃક્ષોના ફૂલો સોનાની જેમ ઝગમગે છે, હે પૃથ્વીનાથ.
પત્રાણિ કાઞ્ચનાભાનિ રત્નબીજફલાનિ ચ । દશયોજનગન્ધો હિ પ્રસર્પતિ સમન્તતઃ
એ વૃક્ષોના પાંદડા સોનાની જેમ ચમકે છે, ફળો રત્ન જેવા છે અને તેની સુગંધ દસ યોજન સુધી ફેલાયેલી છે.
તદ્વનં રક્ષિતં રાજન્ વસન્તેનર્તુનાનિશમ્ । પુષ્પસિંહાસનાસીનઃ પુષ્પચ્છત્રવિરાજિતઃ
એ વન, રાજા, વસંત ઋતુ દ્વારા દિવસ-રાત રક્ષાયુક્ત છે; ફૂલોના સિંહાસન પર બેઠો છે અને ફૂલની છત્રીથી શોભાયમાન છે.
પુષ્પભૂષાભૂષિતશ્ચ પુષ્પાસવવિઘૂર્ણિતઃ । મધુશ્રીર્માધવશ્રીશ્ચ દ્વે ભાર્યે તસ્ય સમ્મતે
ફૂલોથી શોભાયમાન અને ફૂલના રસથી મસ્ત, તેની બે પ્રિય પત્નીઓ મધુશ્રી અને માધવશ્રી તેની સાથે છે.
ક્રીડતઃ સ્મેરવદને સુમસ્તબકકન્દુકૈઃ । અતીવ રમ્યં વિપિનં મધુસ્રાવિ સમન્તતઃ
હસતાં મુખે, ફૂલની વેણીઓ અને ફૂલના ગોળથી રમતાં, તેઓ આનંદમાં તણાઈ ગયા. આસપાસનું વન મધની મીઠાશથી છલકતું અને અતિ સુંદર લાગતું હતું.
દશયોજનપર્યન્તં કુસુમામોદવાયુના । પૂરિતં દિવ્યગન્ધર્વૈઃ સાઙ્ગનૈર્ગાનલોલુપૈઃ
દસ યોજન જેટલી દૂર સુધી ફૂલોની સુગંધવાળી હવા ફેલાઈ હતી. ત્યાં દેવગંધર્વો પોતાની સંગાતિ સાથે, ગીત ગાવાની ઈચ્છાથી, હાજર હતા.