કાલસ્ય મહિમા રાજન્ વક્તું કેન હિ શક્યતે । ગૌર્નિર્મિતા માયયૈકા મુમૂર્ષુર્જરતી નૃપ
હે રાજન, સમયની મહિમા વિશે કોણ કહી શકે? માયાથી બનેલી ગાય, વૃદ્ધ થઈ, મરવાની ઇચ્છા રાખી.
જગામ સા ચ શાલાયાં હોમકાલે મુનેસ્તદા । હુંહુંશબ્દૈર્વારિતા સા પ્રાણાંસ્તત્યાજ તત્ક્ષણે
તે ગાય યજ્ઞના સમયે શાળામાં ગઈ; 'હું હું'નો અવાજ કરીને રોકવામાં આવી, અને એ જ ક્ષણે પોતાનો જીવ છોડ્યો.
ગૌર્હતાનેન દુષ્ટેનેત્યેવં તે ચુક્રુશુર્દ્વિજાઃ । હોમં સમાપ્ય મુનિરાઙ્ વિસ્મયં પરમં ગતઃ
બ્રાહ્મણોએ બોલી ઉઠ્યા, 'આ દુષ્ટે ગાય મારી'; યજ્ઞ પૂરો કરીને મુનિ ખૂબ આશ્ચર્યમાં પડ્યા.
સમાધિમીલિતાક્ષઃ સંશ્ચિન્તયામાસ કારણમ્ । કૃતં સર્વં દ્વિજૈરેતદિતિ જ્ઞાત્વા તદૈવ સઃ
મુનિએ આંખો બંધ કરી, ધ્યાનમાં કારણ શોધવા લાગ્યા; અને તરત જ સમજ્યા કે આ બધું બ્રાહ્મણોએ કર્યું છે.
દધાર કોપં પરમં પ્રલયે રુદ્રકોપવત્ । શશાપ ચ ઋષીન્સર્વાન્કોપસંરક્તલોચનઃ
મુનિએ અંતે રુદ્રના પ્રલય જેવા પ્રચંડ ક્રોધ ધારણ કર્યો; ક્રોધથી આંખો લાલ થઈ, બધા ઋષિઓને શાપ આપ્યો.
વેદમાતરિ ગાયત્ર્યાં તદ્ધ્યાને તન્મનોર્જપે । ભવતાનુન્મુખા યૂયં સર્વથા બ્રાહ્મણાધમાઃ
વેદોની માતા ગાયત્રીમાં, તેના ધ્યાનમાં, મનથી જપમાં, તમે હંમેશા વેદથી વેર રાખશો, હે બ્રાહ્મણોમાં નીચ.
વેદે વેદોક્તયજ્ઞેષુ તદ્વાર્તાસુ તથૈવ ચ । ભવતાનુન્મુખા યૂયં સર્વદા બ્રાહ્મણાધમાઃ
વેદમાં, વેદોક્ત યજ્ઞોમાં, અને એના ચર્ચામાં પણ, તમે હંમેશા વેદથી વેર રાખશો, હે બ્રાહ્મણોમાં નીચ.
શિવે શિવસ્ય મન્ત્રે ચ શિવશાસ્ત્રે તથૈવ ચ । ભવતાનુન્મુખા યૂયં સર્વદા બ્રાહ્મણાધમાઃ
શિવમાં, શિવના મંત્રમાં, અને શિવના શાસ્ત્રોમાં પણ, તમે હંમેશા શિવથી વેર રાખશો, હે બ્રાહ્મણોમાં નીચ.
મૂલપ્રકૃત્યાઃ શ્રીદેવ્યાસ્તદ્ધ્યાને તત્કથાસુ ચ । ભવતાનુન્મુખા યૂયં સર્વદા બ્રાહ્મણાધમાઃ
શ્રીદેવીની મૂળ પ્રકૃતિમાં, તેના ધ્યાનમાં, અને તેની વાર્તાઓમાં પણ, તમે હંમેશા દેવીથી વેર રાખશો, હે બ્રાહ્મણોમાં નીચ.
દેવીમન્ત્રે તથા દેવ્યાઃ સ્થાનેઽનુષ્ઠાનકર્મણિ । ભવતાનુન્મુખા યૂયં સર્વદા બ્રાહ્મણાધમાઃ
દેવીના મંત્રમાં, અને દેવીના સ્થાન પર કરેલા વિધિમાં પણ, તમે હંમેશા દેવીથી વેર રાખશો, હે બ્રાહ્મણોમાં નીચ.
દેવ્યુત્સવદિદૃક્ષાયાં દેવીનામાનુકીર્તને । ભવતાનુન્મુખા યૂયં સર્વદા બ્રાહ્મણાધમાઃ
દેવીના ઉત્સવ જોવા ઈચ્છા હોય, કે દેવીના નામોનું સ્મરણ હોય, તમે હંમેશા દેવીથી વેર રાખશો, હે બ્રાહ્મણોમાં નીચ.
દેવીભક્તસ્ય સાન્નિધ્યે દેવીભક્તાર્ચને તથા । ભવતાનુન્મુખા યૂયં સર્વદા બ્રાહ્મણાધમાઃ
દેવીના ભક્તની હાજરીમાં, અને દેવીના ભક્તની પૂજામાં પણ, તમે હંમેશા દેવીથી વેર રાખશો, હે બ્રાહ્મણોમાં નીચ.
શિવોત્સવદિદૃક્ષાયાં શિવભક્તસ્ય પૂજને । ભવતાનુન્મુખા યૂયં સર્વદા બ્રાહ્મણાધમાઃ
શિવના ઉત્સવ જોવા ઈચ્છા હોય, કે શિવના ભક્તની પૂજા હોય, તમે હંમેશા શિવથી વેર રાખશો, હે બ્રાહ્મણોમાં નીચ.
રુદ્રાક્ષં બિલ્વપત્રે ચ તથા શુદ્ધે ચ ભસ્મનિ । ભવતાનુન્મુખા યૂયં સર્વદા બ્રાહ્મણાધમાઃ
રુદ્રાક્ષમાં, બિલ્વ પત્રમાં, અને શુદ્ધ ભસ્મમાં પણ, તમે હંમેશા શિવથી વેર રાખશો, હે બ્રાહ્મણોમાં નીચ.
શ્રૌતસ્માર્તસદાચારે જ્ઞાનમાર્ગે તથૈવ ચ । ભવતાનુન્મુખા યૂયં સર્વદા બ્રાહ્મણાધમાઃ
વેદિક અને સ્માર્ત આચારમાં, અને જ્ઞાનના માર્ગમાં પણ, તમે હંમેશા વેદથી વેર રાખશો, હે બ્રાહ્મણોમાં નીચ.
અદ્વૈતજ્ઞાનનિષ્ઠાયાં શાન્તિદાન્ત્યાદિસાધને । ભવતાનુન્મુખા યૂયં સર્વદા બ્રાહ્મણાધમાઃ
અદ્વૈત જ્ઞાનની સાધનામાં, શાંતિ, દમ વગેરે સાધનમાં પણ, તમે હંમેશા વેદથી વેર રાખશો, હે બ્રાહ્મણોમાં નીચ.
નિત્યકર્માદ્યનુષ્ઠાનેઽપ્યગ્નિહોત્રાદિસાધને । ભવતાનુન્મુખા યૂયં સર્વદા બ્રાહ્મણાધમાઃ
દૈનિક કરમો કે અગ્નિહોત્ર જેવા યજ્ઞોમાં પણ, તમે હંમેશાં પીઠ ફેરવીને રહો છો, હે બ્રાહ્મણોમાં સૌથી નીચા.
સ્વાધ્યાયાધ્યયને ચૈવ તથા પ્રવચનેઽપિ ચ । ભવતાનુન્મુખા યૂયં સર્વદા બ્રાહ્મણાધમાઃ
વેદના પાઠન અને પાઠશાળામાં, તેમજ શીખવવામાં પણ, તમે હંમેશાં પીઠ ફેરવીને રહો છો, હે બ્રાહ્મણોમાં સૌથી નીચા.
ગોદાનાદિષુ દાનેષુ પિતૃશ્રાદ્ધેષુ ચૈવ હિ । ભવતાનુન્મુખા યૂયં સર્વદા બ્રાહ્મણાધમાઃ
ગાયદાન અને બીજા દાનોમાં, તેમજ પિતૃઓના શ્રાદ્ધમાં પણ, તમે હંમેશાં પીઠ ફેરવીને રહો છો, હે બ્રાહ્મણોમાં સૌથી નીચા.
કૃચ્છ્રચાન્દ્રાયણે ચૈવ પ્રાયશ્ચિત્તે તથૈવ ચ । ભવતાનુન્મુખા યૂયં સર્વદા બ્રાહ્મણાધમાઃ
કૃચ્છ્ર અને ચાંદ્રાયણ વ્રત, તેમજ પ્રાયશ્ચિત્તમાં પણ, તમે હંમેશાં પીઠ ફેરવીને રહો છો, હે બ્રાહ્મણોમાં સૌથી નીચા.
શ્રીદેવીભિન્નદેવેષુ શ્રદ્ધાભક્તિસમન્વિતાઃ । શઙ્ખચક્રાદ્યઙ્કિતાશ્ચ ભવત બ્રાહ્મણાધમાઃ
શ્રીદેવી સિવાયના દેવતાઓમાં તમે શ્રદ્ધા અને ભક્તિથી ભરપૂર રહો છો, અને શંખ-ચક્ર જેવા ચિહ્નો ધારણ કરો છો, હે બ્રાહ્મણોમાં સૌથી નીચા.
કાપાલિકમતાસક્તા બૌદ્ધશાસ્ત્રરતાઃ સદા । પાખણ્ડાચારનિરતા ભવત બ્રાહ્મણાધમાઃ
તમે કાપાલિક મતે આસક્ત રહો છો, બૌદ્ધ શાસ્ત્રોમાં હંમેશાં રસ રાખો છો, અને પાખંડી આચરણમાં તત્પર રહો છો, હે બ્રાહ્મણોમાં સૌથી નીચા.
પિતૃમાતૃસુતાભ્રાતૃકન્યાવિક્રયિણસ્તથા । ભાર્યાવિકયિણસ્તદ્વદ્ભવત બ્રાહ્મણાધમાઃ
પિતા, માતા, પુત્ર, ભાઈ, દીકરી અને પત્નીનું પણ વેચાણ કરો છો, તેથી તમે બ્રાહ્મણોમાં સૌથી નીચા બનો છો.
વેદવિક્રયિણસ્તદ્વત્તીર્થવિક્રયિણસ્તથા । ધર્મવિક્રયિણસ્તદ્વદ્ભવત બ્રાહ્મણાધમાઃ
વેદોનું વેચાણ કરો છો, તીર્થોનું પણ વેચાણ કરો છો, અને ધર્મનું પણ વેચાણ કરો છો, તેથી તમે બ્રાહ્મણોમાં સૌથી નીચા બનો છો.
પાઞ્ચરાત્રે કામશાસ્ત્રે તથા કાપાલિકે મતે । બૌદ્ધે શ્રદ્ધાયુતા યૂયં ભવત બ્રાહ્મણાધમાઃ
પાંચરાત્ર, કામશાસ્ત્ર અને કાપાલિક મતે, તેમજ બૌદ્ધ ધર્મમાં શ્રદ્ધા રાખી, તમે બ્રાહ્મણોમાં સૌથી નીચા બનો છો.
માતૃકન્યાગામિનશ્ચ ભગિનીગામિનસ્તથા । પરસ્ત્રીલમ્પટાઃ સર્વે ભવત બ્રાહ્મણાધમાઃ
માતા અને દીકરી પાસે જાઓ છો, બહેન પાસે પણ જાઓ છો, અને પરસ્ત્રીઓમાં લંપટ રહો છો, હે બ્રાહ્મણોમાં સૌથી નીચા.
યુષ્માકં વંશજાતાશ્ચ સ્ત્રિયશ્ચ પુરુષાસ્તથા । મદ્દત્તશાપદગ્ધાસ્તે ભવિષ્યન્તિ ભવત્સમાઃ
તમારા વંશમાં જન્મેલાં સ્ત્રીઓ અને પુરુષો, મારા આપેલા શાપથી દગ્ધ થઈ, તમારાં જેવા જ બની જશે.
કિં મયા બહુનોક્તેન મૂલપ્રકૃતિરીશ્વરી । ગાયત્રી પરમા ભૂયાદ્યુષ્માસુ ખલુ કોપિતા
હવે વધુ શું કહું? મૂળ પ્રકૃતિ, પરમ ગાયત્રી, ખરેખર તમારી ઉપર રોષાઈ ગઈ છે.
અન્ધકૂપાદિકુણ્ડેષુ યુષ્માકં સ્યાત્સદા સ્થિતિઃ । વ્યાસ ઉવાચ વાગ્દણ્ડમીદૃશં કૃત્વાપ્યુપસ્પૃશ્ય જલં તતઃ
તમારી વાસ હંમેશાં અંધકૂવો અને આવા ખાડાઓમાં રહેશે. વ્યાસે કહ્યું: આવું વચન બોલી, પછી તેણે પાણીથી શુદ્ધિ લીધી.
જગામ દર્શનાર્થં ચ ગાયત્ર્યાઃ પરમોસ્તુકઃ । પ્રણનામ મહાદેવીં સાપિ દેવી પરાત્પરા
પછી તે પરમ ગાયત્રીના દર્શન માટે ગયો અને મહાદેવીને નમસ્કાર કર્યો, જે સર્વોપરી છે.